૧. અમ્બલટ્ઠિકરાહુલોવાદસુત્તવણ્ણના

૧૦૭. અમ્બલટ્ઠિકાયન્તિ એત્થ અમ્બલટ્ઠિકા વુચ્ચતિ સુજાતો તરુણમ્બરુક્ખો, તસ્સ પન અવિદૂરે કતો પાસાદો ઇધ ‘‘અમ્બલટ્ઠિકા’’તિ અધિપ્પેતો. તેનાહ ‘‘વેળુવનવિહારસ્સા’’તિઆદિ. પધાનઘરસઙ્ખેપેતિ ભાવનાગેહપ્પકારે યોગીનં ગેહેતિ અત્થો. તિખિણોવ હોતિ, ન તસ્સ તિખિણભાવો કેનચિ કાતબ્બો સભાવસિદ્ધત્તા. એવમેવ અત્તનો વિમુત્તિપરિપાચનકમ્મુના તિક્ખવિસદભાવપ્પત્તિયા અયમ્પિ આયસ્મા…પે… તત્થ વિહાસિ. પકતિપઞ્ઞત્તમેવાતિ પકતિયા પઞ્ઞત્તં બુદ્ધાનં ઉપગમનતો પુરેતરમેવ ચારિત્તવસેન પઞ્ઞત્તં.

૧૦૮. ઉદકં અનેન ધીયતિ, ઠપીયતિ વા એત્થાતિ ઉદકાધાનં. ઉદકટ્ઠાનન્તિ ચ ખુદ્દકભાજનં. ‘‘ઓવાદદાનત્થં આમન્તેસી’’તિ વત્વા તં પનસ્સ ઓવાદદાનં ન ઇધેવ, અથ ખો બહૂસુ ઠાનેસુ બહુક્ખત્તું પવત્તિતન્તિ તાનિ તાનિ સઙ્ખેપતો દસ્સેત્વા ઇધ સંવણ્ણનત્થં ‘‘ભગવતા હી’’તિઆદિ વુત્તં.

તત્થ સબ્બબુદ્ધેહિ અવિજહિતન્તિ ઇમિના સબ્બેસં બુદ્ધાનં સાસને કુમારપઞ્હા નામ હોતીતિ દસ્સેતિ. એકેકતો પટ્ઠાય યાવ દસકા પવત્તા દસ પુચ્છા એતસ્સાતિ દસપુચ્છં, એકેકતો પટ્ઠાય યાવ દસકા એકુત્તરવસેન પવત્તં વિસ્સજ્જનત્થાય પઞ્ચપણ્ણસવિસ્સજ્જનં સામણેરપઞ્હન્તિ સમ્બન્ધો. યં પનેત્થ વત્તબ્બં, તં પરમત્થજોતિકાયં ખુદ્દકટ્ઠકથાયં (ખુ. પા. અટ્ઠ. ૪.કુમારપઞ્હવણ્ણના) વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં. અનાદીનવદસ્સિતાય અભિણ્હં મુસા સમુદાચરણતો ‘‘પિયમુસાવાદા’’તિ વુત્તં, ઉદકાવસેસછડ્ડનઉદકાધાનનિકુજ્જનઉક્કુજ્જનદસ્સનસઞ્ઞિતા ચતસ્સો ઉદકાધાનૂપમાયો સબ્બસ્સ યુદ્ધકમ્મસ્સ અકરણકરણવસેન દસ્સિતા દ્વે હત્થિઉપમાયો.

તત્થ રાહુલસુત્તન્તિ સુત્તનિપાતે આગતં રાહુલસુત્તં (સુ. નિ. ૩૩૭ આદયો). અભિણ્હોવાદવસેન વુત્તન્તિ ઇમિના અન્તરન્તરા તં સુત્તં કથેત્વા ભગવા થેરં ઓવદતીતિ દસ્સેતિ. ઇદઞ્ચ પનાતિ ઇદં યથાવુત્તં ભગવતો તંતંકાલાનુરૂપં અત્તનો ઓવાદદાનં સન્ધાય. બીજન્તિ અણ્ડં. પસ્સસિ નૂતિ નુ-સદ્દો અનુજાનને, નનુ પસ્સસીતિ અત્થો. સચ્ચધમ્મં લઙ્ઘિત્વા ઠિતસ્સ કિઞ્ચિપિ અકત્તબ્બં નામ પાપં નત્થીતિ આહ – ‘‘સમ્પજાનમુસાવાદે સંવરરહિતસ્સ ઓપમ્મદસ્સનત્થં વુત્તા’’તિ. તથા હિ –

‘‘એકં ધમ્મમતીતસ્સ, મુસાવાદિસ્સ જન્તુનો;

વિતિણ્ણપરલોકસ્સ, નત્થિ પાપમકારિય’’ન્તિ. (ધ. પ. ૧૭૬);

ઉરુળ્હવાતિ ઉરુળ્હો હુત્વા ઉસ્સિતો. સો પન દમવસેન અભિરુય્હ વડ્ઢિતો આરોહનયોગ્યો ચ હોતીતિ આહ ‘‘અભિવડ્ઢિતો આરોહસમ્પન્નો’’તિ. આગતાગતેતિ અત્તનો યોગ્યપદેસં આગતાગતે. પટિસેનાય ફલકકોટ્ઠકમુણ્ડપાકારાદયોતિ પટિસેનાય અત્તનો આરક્ખત્થાય ઠપિતે ફલકકોટ્ઠકે ચેવ ઉદ્ધચ્છદપાકારાદિકે ચ. એતં પદેસન્તિ એતં પરસેનાપદેસં. એત્તકેનાતિ ઓલોકનમત્તેન. તસ્સ ઓલોકનાકારદસ્સનેનેવ. સતમ્પિ સહસ્સમ્પિ સેનાનીકં દ્વેધા ભિજ્જતિ, તીરપાતિકં મદ્દિતં હુત્વા પદાતા હુત્વા દ્વેધા હુત્વા પલાયન્તિ. કણ્ણેહિ પહરિત્વાતિ પગેવ સરાનં આગમનસદ્દં ઉપધારેત્વા યથા વેગો ન હોતિ, એવં સમુટ્ઠાપેત્વા તેહિ પહરિત્વા પાતનં. પટિહત્થિપટિઅસ્સાતિઆદિના પચ્ચેકં પતિ-સદ્દો યોજેતબ્બોતિ. દીઘાસિલટ્ઠિયાતિ દીઘલતાય અસિલટ્ઠિયા.

કરણેતિ કમ્મકરણે. મઞ્ઞતિ હત્થારોહો. અયમુગ્ગરન્તિ તાદિસે કાલે ગહિતમુગ્ગરં. ઓલોકેત્વાતિ ઞાણચક્ખુના દિસ્વા, અભિણ્હં સમ્પજઞ્ઞં ઉપટ્ઠપેત્વાતિ અત્થો.

૧૦૯. સસક્કન્તિ પસ્સિતું યુત્તં કત્વા ઉસ્સાહં જનેત્વા ન કરણીયં, તાદિસં નિયમતો અકત્તબ્બં હોતીતિ આહ ‘‘એકંસેનેવ ન કાતબ્બ’’ન્તિ. પટિસંહરેય્યાસીતિ કરણતો સઙ્કોચં આપજ્જેય્યાસિ. યથાભૂતો અસન્તો નિવત્તો અકરોન્તો નામ હોતીતિ આહ ‘‘નિવત્તેય્યાસિ મા કરેય્યાસી’’તિ. અનુપદેય્યાસીતિ અનુબલપ્પદાયી ભવેય્યાસિ. તેનાહ ‘‘ઉપત્થમ્ભેય્યાસી’’તિ. તં પન અનુબલપ્પદાનં ઉપત્થમ્ભનં પુનપ્પુનં કરણમેવાતિ આહ ‘‘પુનપ્પુનં કરેય્યાસી’’તિ. સિક્ખમાનોતિ તંયેવ અધિસીલસિક્ખં તન્નિસ્સયઞ્ચ સિક્ખાદ્વયં સિક્ખન્તો સમ્પાદેન્તો.

૧૧૧. કિત્તકે પન ઠાનેતિ કિત્તકે ઠાને પવત્તાનિ. અવિદૂરે એવ પવત્તાનીતિ દસ્સેન્તો ‘‘એકસ્મિં પુરેભત્તેયેવ સોધેતબ્બાની’’તિ આહ. એવઞ્હિ તાનિ સુસોધિતાનિ હોન્તિ સુપરિસુદ્ધાનિ. પરેસં અપ્પિયં ગરું ગારય્હં, યથાવુત્તટ્ઠાનતો પન અઞ્ઞં વા કમ્મટ્ઠાનમનસિકારેનેવ કાયકમ્માદીનિ પરિસોધિતાનિ હોન્તીતિ ન ગહિતં. પટિઘં વાતિ એત્થ વા-સદ્દેન અસમપેક્ખણે મોહસ્સ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો.

૧૧૨. વુત્તનયેન કાયકમ્માદિપરિસોધનં નામ ઇધેવ, ન ઇતો બહિદ્ધાતિ આહ ‘‘બુદ્ધા…પે… સાવકા વા’’તિ. તે હિ અત્થતો સમણબ્રાહ્મણા વાતિ. તસ્માતિ યસ્મા સબ્બબુદ્ધપચ્ચેકબુદ્ધસાવકેહિ આરુળ્હમગ્ગો, રાહુલ, મયા તુય્હં આચિક્ખિતો, તસ્મા. તેન અનુસિક્ખન્તેન તયા એવં સિક્ખિતબ્બન્તિ ઓવાદં અદાસિ. સેસં વુત્તનયત્તા સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

અમ્બલટ્ઠિકરાહુલોવાદસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના

સમત્તા.