૯. બહુવેદનિયસુત્તવણ્ણના

૮૮. પઞ્ચકઙ્ગોતિ વડ્ઢકીકિચ્ચસાધને વાસિઆદિપઞ્ચકં અઙ્ગં સંધનં એતસ્મિન્તિ પઞ્ચકઙ્ગો. થમ્ભાદિવત્થૂનં થપનટ્ઠેન થપતિ. પણ્ડિતઉદાયિત્થેરો, ન કાળુદાયી થેરો.

૮૯. પરિયાયતિ અત્તનો ફલં વત્તેતીતિ પરિયાયો, કારણં. વેદનાસન્નિસ્સિતો ચ કાયિકચેતસિકભાવો કારણં. તેનાહ – ‘‘કાયિકચેતસિકવસેન દ્વે વેદિતબ્બા’’તિ. તત્થ પસાદકાયસન્નિસ્સિતા કાયિકા, ચેતોસન્નિસ્સિતા ચેતસિકા. સુખાદિવસેન તિસ્સોતિ એત્થ સુખનદુક્ખનુપેક્ખનાનિ સુખાદિવેદનાય કારણં. તાનિ હિ પવત્તિનિમિત્તાનિ કત્વા તત્થ સુખાદિસદ્દપ્પવત્તિ, ઇમિના નયેન સેસેસુપિ યથારહં કારણં નિદ્ધારેત્વા વત્તબ્બં. ઉપવિચારવસેનાતિ આરમ્મણં ઉપેચ્ચ સવિસેસપવત્તિવસેન. યસ્મિઞ્હિ આરમ્મણે સોમનસ્સવેદના પવત્તતિ, આરમ્મણતાય તં ઉપગન્ત્વા ઇતરવેદનાહિ વિસિટ્ઠતાય સવિસેસં તત્થ પવત્તિ. તેનાહ ‘‘સોમનસ્સટ્ઠાનિયં રૂપં ઉપવિચરતી’’તિ. એસ નયો સેસવેદનાસુ ગેહસ્સિતાનીતિ ગેહનિસ્સિતાનિ.

૯૦. પરિયાયેનાતિ ‘‘ઇદમેત્થ દુક્ખસ્મિન્તિ વદામી’’તિ વુત્તટ્ઠાનં સન્ધાય વદતિ. તં દસ્સેન્તોતિ કામઞ્ચેત્થ સુત્તે – ‘‘દ્વેપાનન્દ, વેદના વુત્તા’’તિ દ્વે આદિં કત્વા વેદના દસ્સિતા, એકાપિ પન દસ્સિતા એવાતિ દસ્સેન્તો. ઉપત્થમ્ભેતુન્તિ એકાપિ વેદના વુત્તા મયા પરિયાયેન, એવં સતિ દ્વેપિ વત્તબ્બાતિ એવં તસ્સ વાદં ઉપત્થમ્ભેતું. કથં પન એકા વેદના વુત્તાતિ? યં કિઞ્ચિ વેદયિતં સુખં વા દુક્ખં વા અદુક્ખમસુખં વા, ઇદમેત્થ દુક્ખસ્મિન્તિ વદામીતિ. યં પનેત્થ વત્તબ્બં, તં ઇતિવુત્તકવણ્ણનાયં (ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૫૨ આદયો) પરમત્થદીપનિયં વુત્તનયેન વેદિતબ્બં.

કથં પનેત્થ રૂપાવચરચતુત્થે અરૂપેસુ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધે સુખં ઉદ્ધતન્તિ આહ ‘‘એત્થ ચા’’તિઆદિ. સન્તટ્ઠેનાતિ પટિપક્ખધમ્માનં વૂપસન્તભાવેન. પણીતટ્ઠેનાતિ ભાવનાવિસેસવિસિટ્ઠેન અતપ્પકભાવેનેવ સેટ્ઠભાવેન ચ, પચ્ચયવિસેસેન પધાનભાવં નીતન્તિપિ પણીતં. વેદયિતસુખં નામ વેદનાભૂતં સુખન્તિ કત્વા. અવેદયિતસુખં નામ યાવતા નિદ્દુક્ખતા, તાવતા સુખન્તિ વુચ્ચતીતિ.અથ વા નિરોધો સુટ્ઠુ ખાદતિ ખનતિ કાયિકચેતસિકાબાધન્તિ વત્તબ્બતં અરહતિ સત્તાહમ્પિ તત્થ દુક્ખસ્સ નિરુજ્ઝનતો. તેનાહ ‘‘નિદ્દુક્ખભાવસઙ્ખાતેન સુખટ્ઠેના’’તિ.

૯૧. યસ્મિં યસ્મિં ભવે, ચિત્તુપ્પાદે, અવત્થાય વા નિદ્દુક્ખભાવો, દુક્ખસ્સ પટિપક્ખતા અનુપલબ્ભનેન દુક્ખવિવિત્તં, તં સુખસ્મિંયેવ પઞ્ઞપેતિ. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

બહુવેદનીયસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.