૪. ચૂળગોપાલકસુત્તવણ્ણના

૩૫૦. ચેલુક્કાહીતિ ચેલમયાહિ ઉક્કાહિ. ઉક્કભૂતાનિ ચેલાનિ એત્થાતિ ઉક્કચેલા, નગરં. સબ્બા ગઙ્ગા પાકટા હુત્વા પઞ્ઞાયતીતિ પકતિચક્ખુસ્સ પાકટા હુત્વા ઉપટ્ઠાતિ, દિબ્બચક્ખુસ્સ પન સમન્તચક્ખુસ્સ વા યત્થ કત્થચિ નિસિન્નસ્સપિ ભગવતો પાકટા હુત્વા પઞ્ઞાયતેવ. સોત્થીતિ અનુપદ્દવો. વડ્ઢીતિ અપરિહાનિ. આરોગ્યન્તિ અરોગતા આબાધાભાવો.

મગધો જનપદો નિવાસો એતસ્સાતિ માગધો, માગધોવ માગધિકો. પઞ્ઞાય નામ દુટ્ઠુભાવો નત્થિ એકન્તાનવજ્જતાય, તસ્મા દુ-સદ્દો અભાવવાચી ‘‘દુસ્સીલો’’તિઆદીસુ વિય, જાતિ-સદ્દો ચ સભાવત્થોતિ આહ ‘‘નિપ્પઞ્ઞસભાવો’’તિ. -સદ્દો આરમ્ભત્થોતિ આહ ‘‘પતારેસીતિ તારેતું આરભી’’તિ પરતીરં ગાવીનં અપ્પત્તત્તા. સુવિદેહાનન્તિ સુન્દરવિદેહાનં. વિદેહરટ્ઠં કિર ભૂમિભાગદસ્સનસમ્પત્તિયા ચ વનરામણેય્યકાદિના ચ સુન્દરં. આમણ્ડલિકં કરિત્વાતિ આવત્તે પતિતા તેમણ્ડલાકારેન પરિબ્ભમિત્વા. કતિપયાપિ ગાવિયો અસેસેત્વા નદીસોતેન વૂળ્હત્તા વુત્તં ‘‘અવડ્ઢિં વિનાસં પાપુણિંસૂ’’તિ. કતિપયાસુપિ હિ અવસિટ્ઠાસુ ગાવીસુ અનુક્કમેનપિ સિયા ગોગણસ્સ વડ્ઢીતિ. વિસ્સમટ્ઠાનન્તિ પરિસ્સમવિનોદનટ્ઠાનં. તિત્થા ભટ્ઠાતિ ગહેતું અસમત્થતાય તિત્થં અપ્પત્તા. અરોગો નામ નાહોસીતિ લોમમત્તમ્પિ અસેસેત્વા સબ્બા ગાવિયો નદીસોતે વિનટ્ઠાતિ અત્થો.

યેસુ ખન્ધાયતનધાતૂસુ ઇધ લોકસમઞ્ઞા, તે અજાનન્તા ‘‘અકુસલા ઇમસ્સ લોકસ્સા’’તિ વુત્તાતિ આહ ‘‘ઇધલોકે ખન્ધધાતાયતનેસુ અકુસલા અછેકા’’તિ. અયમેવ નયો ‘‘અકુસલા પરસ્સ લોકસ્સા’’તિ એત્થાપીતિ આહ ‘‘પરલોકેપિ એસેવ નયો’’તિ. મારો એત્થ ધીયતીતિ મારધેય્યં. મારોતિ ચેત્થ કિલેસમારો વેદિતબ્બો. ખન્ધાભિસઙ્ખારા હિ તસ્સ પવત્તનભાવેન ગહિતા, મચ્ચુમારો વિસું ગહિતો એવ, કિલેસમારવસેનેવ ચ દેવપુત્તમારસ્સ કામભવે આધિપચ્ચન્તિ. તેસન્તિ યે ઇધલોકાદીસુ અછેકા, તેસં. તે પન ઉક્કટ્ઠનિદ્દેસેન દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઇમિના છ સત્થારો દસ્સિતા’’તિ.

૩૫૧. બલવગાવોતિ બલવન્તે ગોરૂપે. તે પન દમ્મતં ઉપગતગોણા ચેવ ધેનુયો ચાતિ આહ ‘‘દન્તગોણે ચેવ ધેનુયો ચા’’તિ. અવિજાતગાવોતિ ન વિજાતગાવિયો. વચ્છકેતિ ખુદ્દકવચ્છે. અપ્પત્થો હિ અયં ક-સદ્દો. તેનાહ ‘‘તરુણવચ્છકે’’તિ. કિસાબલકેતિ દુબ્બલે.

૩૫૨. મારસ્સ તણ્હાસોતં છેત્વાતિ ખન્ધમારસમ્બન્ધીતણ્હાસઙ્ખાતં સોતં સમુચ્છિન્દિત્વા. તયો કોટ્ઠાસે ખેપેત્વા ઠિતાતિ અનાગામિનો સન્ધાયાહ. સબ્બવારેસૂતિ સકદાગામિસોતાપન્નઅટ્ઠમકવારેસુ. તત્થ પન યથાક્કમં ચતુમગ્ગવજ્ઝાનં કિલેસાનં દ્વે કોટ્ઠાસે ખેપેત્વા ઠિતા, એકકોટ્ઠાસં ખેપેત્વા ઠિતા, પઠમં કોટ્ઠાસં ખેપેન્તોતિ વત્તબ્બં. ધમ્મં અનુસ્સરન્તિ, ધમ્મસ્સ વા અનુસ્સરણસીલાતિ ધમ્માનુસારિનો. ધમ્મોતિ ચેત્થ પઞ્ઞા અધિપ્પેતા. સદ્ધં અનુસ્સરન્તિ, સદ્ધાય વા અનુસ્સરણસીલાતિ સદ્ધાનુસારિનો.

જાનતાતિ એત્થ જાનનકિરિયાવિસયસ્સ અવિસેસિતત્તા અધિકારવસેન અનવસેસઞેય્યવિસેસા અધિપ્પેતાતિ આહ ‘‘સબ્બધમ્મે જાનન્તેના’’તિ. અન્તોસારવિરહતો અબ્ભુગ્ગતટ્ઠેન ચ નળો વિયાતિ નળો, માનોતિ આહ ‘‘વિગતમાનનળં કત’’ન્તિ. ખેમં પત્થેથાતિ એત્થ ચતૂહિ યોગેહિ અનુપદ્દવત્તા ‘‘ખેમ’’ન્તિ અરહત્તં અધિપ્પેતં. પત્થના ચ છન્દપત્થના, ન તણ્હાપત્થનાતિ આહ ‘‘કત્તુકમ્યતાછન્દેન અરહત્તં પત્થેથા’’તિ. પત્તાયેવ નામ તસ્સ પત્તિયા ન કોચિ અન્તરાયો. સોત્થિના પારગમનં ઉદ્દિસ્સ દેસનં આરભિત્વા ખેમપ્પત્તિયા દેસનાય પરિયોસાપિતત્તા યથાનુસન્ધિનાવ દેસનં નિટ્ઠાપેસીતિ.

ચૂળગોપાલકસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.