૯. પરિવત્તહારવણ્ણના

‘‘સબ્બધમ્મમૂલપરિયાય’’ન્તિ એત્થ ‘‘સબ્બધમ્મા’’તિ પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા ગહિતા, તેસં મૂલકારણન્તિ ચ તણ્હામાનદિટ્ઠિયો. તથા અસ્સુતવા પુથુજ્જનો…પે… સપ્પુરિસધમ્મે અવિનીતોતિ. યાવકીવઞ્ચ પઞ્ચસુ ઉપાદાનક્ખન્ધેસુ સુભતો સુખતો નિચ્ચતો અત્તતો સમનુપસ્સનવસેન ‘‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’’તિ તણ્હામાનદિટ્ઠિગાહા ન સમુચ્છિજ્જન્તિ, તાવ નેસં પબન્ધૂપરમો સુપિનન્તેપિ ન કેનચિ લદ્ધપુબ્બો. યદા પન નેસં અસુભતો દુક્ખતો અનિચ્ચતો અનત્તતો સમનુપસ્સનવસેન ‘‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’’તિ પવત્તમાના અપ્પણિહિતાનિમિત્તસુઞ્ઞતાનુપસ્સના ઉસ્સક્કિત્વા અરિયમગ્ગાધિગમાય સંવત્તન્તિ, અથ નેસં પબન્ધૂપરમો હોતિ અચ્ચન્તઅપ્પઞ્ઞત્તિકભાવૂપગમનતો. તેન વુત્તં ‘‘સબ્બધમ્માતિ પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા ગહિતા, તેસં મૂલકારણન્તિ ચ તણ્હામાનદિટ્ઠિયો’’તિ. તથા અસ્સુતવા પુથુજ્જનો…પે… સપ્પુરિસધમ્મે અવિનીતો તીહિપિ મઞ્ઞનાહિ પથવિં મઞ્ઞતિ યાવ નિબ્બાનં અભિનન્દતિ, તીહિપિ પરિઞ્ઞાહિ તસ્સ તં વત્થુ અપરિઞ્ઞાતન્તિ કત્વા. યસ્સ પન તં વત્થુ તીહિ પરિઞ્ઞાહિ પરિઞ્ઞાતં, ન સો ઇતરો વિય તં મઞ્ઞતિ. તેનાહ ભગવા ‘‘સુતવા ચ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો…પે… સપ્પુરિસધમ્મે સુવિનીતો રૂપં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ સમનુપસ્સતિ, વેદનં…પે… અસતિ ન પરિતસ્સતી’’તિ (મ. નિ. ૧.૨૪૧). સેક્ખો પથવિં મા મઞ્ઞિ, યાવ નિબ્બાનં માભિનન્દિ, અરહા સમ્માસમ્બુદ્ધો ચ પથવિં ન મઞ્ઞતિ, યાવ નિબ્બાનં નાભિનન્દતિ, મઞ્ઞનામઞ્ઞિતેસુ વત્થૂસુ મત્તસો સબ્બસો ચ પરિઞ્ઞાભિસમયસંસિદ્ધિયા પહાનાભિસમયનિબ્બત્તિતો. યસ્સ પન તેસુ વત્થૂસુ સબ્બસો મત્તસો વા પરિઞ્ઞા એવ નત્થિ, કુતો પહાનં, સો યથાપરિકપ્પં નિરઙ્કુસાહિ મઞ્ઞનાહિ ‘‘એતં મમા’’તિઆદિના મઞ્ઞતેવ. તેનાહ ભગવા ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો…પે… સપ્પુરિસધમ્મે અવિનીતો રૂપં ‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’તિ સમનુપસ્સતિ, વેદનં…પે…, સઞ્ઞ…પે…’’ન્તિઆદિ (મ. નિ. ૧.૨૪૧). અયં પરિવત્તો હારો.