૧૨. ઓતરણહારવિભઙ્ગવણ્ણના

૪૨. ઇન્દ્રિયેહીતિ કરણે કરણવચનં ‘‘મગ્ગેન ગચ્છતી’’તિઆદીસુ વિય, ‘‘ફરસુના છિન્દતી’’તિ એવમાદીસુ વિય ચ. ઓતરણાતિ અનુપ્પવેસના.

પઞ્ઞાક્ખન્ધે સઙ્ગણ્હનવસેન સમ્માસઙ્કપ્પો વિયાતિ યોજના. અધિચિત્તઅનુયુત્તાનં સદ્દહનુસ્સહનુપટ્ઠાનસમાદહનેહિ સદ્ધાદીસુ ઉપકરોન્તેસુ એવ પઞ્ઞા દસ્સનકિચ્ચં સાધેતીતિ દસ્સેન્તો ‘‘સદ્ધા..પે… વુત્તાની’’તિ આહ. નો ચ ભવઙ્ગાતિ તેસં સઙ્ખારાનં પવત્તિકારણતાભાવં દસ્સેતિ.

૪૩. તથા વુત્તોતિ ‘‘નિસ્સયો’’તિ વુત્તો. ચેતનાસીસેન તણ્હં એવ વદતિ ચેતનાસહચરણતો.

રત્તસ્સાતિ મગ્ગેન અસમુચ્છિન્નરાગસ્સ. યેન પુગ્ગલો ‘‘રત્તો’’તિ વુચ્ચતિ, તસ્સ રાગસ્સ સમ્બન્ધિની સુખા વેદના વુત્તા તત્થ તસ્સ અનુસયનતો. તેનાહ ‘‘સુખાય…પે… વુત્ત’’ન્તિ. એસ નયો સેસેસુપિ. તેનાહ ‘‘તથા’’તિઆદિ.

તાનિ એવ ઇન્દ્રિયાનીતિ સુખસોમનસ્સુપેક્ખિન્દ્રિયાનિ. ‘‘સઙ્ખારપરિયાપન્નાની’’તિ વચનં સન્ધાયાહ ‘‘ઇધ વેદનાસીસેન ચેતના વુત્તા’’તિ. ન હિ વેદના સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના હોતિ. તણ્હાય, દિટ્ઠિયાતિ ચ ઉપયોગે કરણવચનન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘તણ્હાયા’’તિઆદિમાહ. ઇદાનિ ઉપયોગવસેનેવ ‘‘તણ્હાયા’’તિઆદીનં અત્થં દસ્સેતું ‘‘યથા વા’’તિઆદિમાહ. તત્થ સેસધમ્માનન્તિ તણ્હાવજ્જિતઅવિસિટ્ઠધમ્માનં. તણ્હાય નિસ્સયભાવેતિ યદા તણ્હા તેસં નિસ્સયો હોતિ.

તણ્હાય સેસધમ્માનં પચ્ચયભાવેતિ યદા સેસધમ્મા તણ્હાપચ્ચયા હોન્તિ. ‘‘કરજકાયસન્નિસ્સિતા’’તિ ઇમિના વેદનાદિક્ખન્ધત્તયનિસ્સિતાપિ ગહિતા કાયપ્પસ્સદ્ધિભાવતો. કારણભાવન્તિ પરમ્પરહેતુભાવં. તણ્હાદિટ્ઠિઉપયેનાતિ દિટ્ઠિઉપયેન ચ દિટ્ઠિસહગતતણ્હાઉપયેન ચ.

‘‘આગતીતિ ઇધાગતિ, ગતીતિ પેચ્ચભવો’’તિ પદદ્વયેન વુત્તમેવત્થં પાકટતરં કાતું પાળિયં ‘‘આગતિગતીપિ ન ભવન્તી’’તિ વુત્તં. ઇધ હુરન્તિ દ્વારારમ્મણધમ્મા દસ્સિતા આસન્નદૂરભાવેહિ દ્વારારમ્મણેહિ વિનિવત્તેત્વા ગહિતત્તા. ઇધ દ્વારપ્પવત્તધમ્મા ‘‘ઉભયમન્તરેના’’તિ પદસ્સ અત્થભાવેન વુત્તા. ચતુબ્યૂહહારે પન અનિન્દ્રિયબદ્ધરૂપધમ્મા તથા વુત્તા. કારણભૂતેન અનન્તરપચ્ચયભૂતેન, ઉપનિસ્સયપચ્ચયભૂતેન ચ. યે ધમ્મા ઉપાદાય ‘‘અત્તા’’તિ સમઞ્ઞા, તેસં વિઞ્ઞાણાદિધમ્માનં અભાવેન અનુપ્પાદધમ્મતં આપાદિતત્તાતિ અત્થો. ‘‘અનિસ્સિતસ્સ ચલિતં નત્થી’’તિઆદિના પટિલોમતો પચ્ચયભાવો દસ્સિતોતિ દસ્સેન્તો પાળિયં ‘‘એસેવન્તો દુક્ખસ્સાતિ પટિચ્ચસમુપ્પાદો’’તિ વત્વા નનુ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા’’તિઆદિકો પટિચ્ચસમુપ્પાદોતિ ચોદનં સન્ધાય યથાવુત્તસ્સ પટિચ્ચસમુપ્પાદભાવં દસ્સેતું ‘‘સો દુવિધો’’તિઆદિના લોકિયલોકુત્તરવસેન પટિચ્ચસમુપ્પાદો વિભત્તો. તદત્થતાયાતિ વીતરાગવિમુત્તિઅત્થતાય. તબ્ભાવન્તિ લોકુત્તરપટિચ્ચસમુપ્પાદભાવં.

ઓતરણહારવિભઙ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.