પાટિદેસનીયકણ્ડં

૧. પઠમપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના

અન્તરઘરં પવિટ્ઠાયાતિ રથિકં બ્યૂહં સિઙ્ઘાટકં ઘરં પવિટ્ઠાય. અસપ્પાયન્તિ સગ્ગમોક્ખાનં અહિતં અનનુકૂલં. ભિક્ખુનિયા અન્તરઘરે ઠત્વા દદમાનાય વસેનેત્થ આપત્તિ વેદિતબ્બા, ભિક્ખુસ્સ ઠિતટ્ઠાનં પન અપ્પમાણં. તેનાહ ‘‘અન્તરઘરં પવિટ્ઠાયાતિ વચનતો’’તિઆદિ. અન્તરારામાદીસૂતિ અન્તરારામભિક્ખુનુપસ્સયતિત્થિયસેય્યાપટિક્કમનેસુ. રથિયાબ્યૂહસિઙ્ઘાટકઘરાનન્તિ એત્થ રથિયાતિ રચ્છા. બ્યૂહન્તિ અનિબ્બિજ્ઝિત્વા ઠિતા ગતપચ્ચાગતરચ્છા. સિઙ્ઘાટકન્તિ ચતુક્કોણં વા તિકોણં વા મગ્ગસમોધાનટ્ઠાનં. ઘરન્તિ કુલઘરં. યથા ચ રથિયાદીસુ ઠત્વા દદમાનાય ગણ્હતો આપત્તિ, એવં હત્થિસાલાદીસુપિ દટ્ઠબ્બં.

‘‘યામકાલિકાદીસુ પટિગ્ગહણેપિ અજ્ઝોહરણેપિ દુક્કટ’’ન્તિ ઇદં આમિસેન અસમ્ભિન્નં સન્ધાય વુત્તં, સમ્ભિન્ને પન એકરસે પાટિદેસનીયમેવ. એકતો ઉપસમ્પન્નાયાતિ ભિક્ખુનીનં સન્તિકે ઉપસમ્પન્નાય, ભિક્ખૂનં સન્તિકે ઉપસમ્પન્નાય પન યથાવત્થુકમેવ.

ઞાતિકાય વા દાપેન્તિયાતિ સયં અદત્વા યાય કાયચિ ઞાતિકાય દાપેન્તિયા, અઞ્ઞાતિકાયાતિ અત્થો. ઉપનિક્ખિપિત્વા વા દદમાનાયાતિ ભૂમિયં ઠપેત્વા ‘‘ઇદં, અય્ય, તુમ્હાકં દમ્મી’’તિ દદમાનાય. એવં દિન્નં ‘‘સાધુ, ભગિની’’તિ સમ્પટિચ્છિત્વા તાય એવ વા ભિક્ખુનિયા, અઞ્ઞેન વા કેનચિ પટિગ્ગહાપેત્વા ઇદં ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ.

પઠમપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. દુતિયપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના

યો ચ પટિગ્ગહેત્વા ભુઞ્જતીતિ સમ્બન્ધો. અત્તનો વા ભત્તં દાપેન્તિયાતિ એત્થ સચેપિ અત્તનો ભત્તં દેતિ, ઇમિના સિક્ખાપદેન અનાપત્તિયેવ, પુરિમસિક્ખાપદેન આપત્તિ. અઞ્ઞેસં વા ભત્તં દેન્તિયાતિ એત્થ પન સચે દાપેય્ય, ઇમિના સિક્ખાપદેન આપત્તિ ભવેય્ય, દેન્તિયા પન નેવ ઇમિના, ન પુરિમેન આપત્તિ.

દુતિયપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. તતિયપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના

લદ્ધસેક્ખસમ્મુતિકાનીતિ ઞત્તિદુતિયેન કમ્મેન લદ્ધસેક્ખસમ્મુતિકાનિ. યઞ્હિ કુલં સદ્ધાય વડ્ઢતિ, ભોગેન હાયતિ, એવરૂપસ્સ કુલસ્સ ઞત્તિદુતિયેન કમ્મેન સેક્ખસમ્મુતિં દેન્તિ, તં સન્ધાયેતં વુત્તં.

ઘરતો નીહરિત્વાતિ ઘરતો આસનસાલં વા વિહારં વા આનેત્વા. તેનાહ ‘‘આસનસાલાદીસુ વા’’તિ. ઇમસ્સ ‘‘દેન્તી’’તિ ઇમિના સમ્બન્ધો. દ્વારમૂલે વા ઠપિતં દેન્તીતિ દ્વારમૂલે ઠપિતં પચ્છા સમ્પત્તસ્સ દેન્તિ. ભિક્ખું પન દિસ્વા અન્તોગેહતો નીહરિત્વા દિય્યમાનં ન વટ્ટતિ. નિચ્ચભત્તકેતિ નિચ્ચં દાતબ્બભત્તકે. સલાકભત્તેતિ રુક્ખસારમયાય સલાકાય વા વેળુવિલીવતાલપણ્ણાદિમયાય પટ્ટિકાય વા ‘‘અસુકસ્સ નામ સલાકભત્ત’’ન્તિ એવં અક્ખરાનિ ઉપનિબન્ધિત્વા ગાહાપેત્વા દાતબ્બભત્તે. પક્ખિકેતિ એકસ્મિં પક્ખે એકદિવસે દાતબ્બભત્તે. ઉપોસથિકેતિ ઉપોસથે દાતબ્બભત્તે. પાટિપદિકેતિ પાટિપદદિવસે દાતબ્બભત્તે.

તતિયપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ચતુત્થપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના

તસ્સ પરિવારં કત્વા, અઞ્ઞં વા તેન સદ્ધિં બહુકમ્પીતિ યાગુયા પટિસંવિદિતં કત્વા ‘‘કિં સુદ્ધાય યાગુયા દિન્નાય, પૂવભત્તાદીનિપિ એતિસ્સા યાગુયા પરિવારં કત્વા, દસ્સામા’’તિઆદિના તસ્સ ખાદનીયસ્સ વા ભોજનીયસ્સ વા પરિવારં કત્વા, અઞ્ઞં વા યં કિઞ્ચિ તેન સદ્ધિં બહુકમ્પિ આહરીયતુ. ખાદનીયન્તિ નિદસ્સનમત્તં ‘‘ભોજનીયં વા’’તિપિ ઇચ્છિતબ્બત્તા. તેન સદ્ધિં આહરન્તૂતિ તેન સદ્ધિં અત્તનો દેય્યધમ્મં આહરન્તુ. ‘‘યાગુયા પટિસંવિદિતં કત્વા પૂવં વા ભત્તં વા આહરન્તિ, એતમ્પિ વટ્ટતી’’તિ (પાચિ. અટ્ઠ. ૫૭૩) કુરુન્દિયં વુત્તં.

પટિસંવિદિતગિલાનાવસેસકં વાતિ પટિસંવિદિતઞ્ચ ગિલાનો ચ પટિસંવિદિતગિલાના, તેસં અવસેસકં, પટિસંવિદિતસ્સ ચ ગિલાનસ્સ ચ સેસકન્તિ અત્થો. એકસ્સત્થાય પટિસંવિદિતં કત્વા આહટં, તસ્સ સેસકં અઞ્ઞસ્સાપિ પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. ચતુન્નં વા પઞ્ચન્નં વા પટિસંવિદિતં કત્વા બહૂનં આહટં હોતિ, અઞ્ઞેસમ્પિ દાતું ઇચ્છન્તિ, એતમ્પિ પટિસંવિદિતસેસકમેવ, સબ્બેસમ્પિ વટ્ટતિ. અથ અધિકમેવ હોતિ, સન્નિધિં મોચેત્વા ઠપિતં દુતિયદિવસેપિ વટ્ટતિ. ગિલાનસ્સાહટાવસેસેપિ એસેવ નયો. યં પન અપ્પટિસંવિદિતમેવ કત્વા આભતં, તં બહિઆરામં પેસેત્વા પટિસંવિદિતં કારેત્વા આહરાપેતબ્બં, ભિક્ખૂહિ વા ગન્ત્વા અન્તરામગ્ગે ગહેતબ્બં. યમ્પિ વિહારમજ્ઝેન ગચ્છન્તો વા વનચરકાદયો વા વનતો આહરિત્વા દેન્તિ, પુરિમનયેનેવ પટિસંવિદિતં કારેતબ્બં. કત્થચિ પન પોત્થકેસુ ‘‘પટિસંવિદિતં કત્વા આહટં વા ગિલાનાવસેસકં વા’’તિ પાઠો દિસ્સતિ, સો ન ગહેતબ્બો. તત્થજાતકમેવ વાતિ આરામે જાતકમેવ. મૂલફલાદિન્તિ મૂલફલતચપત્તાદિં અઞ્ઞેન કપ્પિયં કત્વા દિન્નં પરિભુઞ્જતો અનાપત્તિ. સચે પન તં ગામં હરિત્વા પચિત્વા આહરન્તિ, ન વટ્ટતિ. પટિસંવિદિતં કારેતબ્બં.

ચતુત્થપાટિદેસનીયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઇતિ કઙ્ખાવિતરણિયા પાતિમોક્ખવણ્ણનાય

વિનયત્થમઞ્જૂસાયં લીનત્થપ્પકાસનિયં

પાટિદેસનીયવણ્ણના નિટ્ઠિતા.