૧. પરિમણ્ડલાદિસિક્ખાપદવણ્ણના

સેખિયાનિ ચેવાતિ પઞ્ચસત્તતિ સેખિયાનિ ચેવ. ‘‘ભિક્ખુપાતિમોક્ખવણ્ણનાયં વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બા’’તિ ઇમિના યસ્મા તાદિસંયેવેત્થ અત્થવિનિચ્છયં વિદૂ વદન્તિ, તસ્મા વિસું તેસં અત્થવણ્ણના ન વુત્તા. તત્થ યા વુત્તા, સા ઇધાપિ વુત્તાયેવાતિ દસ્સેતિ.

પરિમણ્ડલાદિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઇતિ કઙ્ખાવિતરણિયા પાતિમોક્ખવણ્ણનાય

વિનયત્થમઞ્જૂસાયં લીનત્થપ્પકાસનિયં

ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિગમનકથાવણ્ણના

યં પાતિમોક્ખસ્સ વણ્ણનં આરભિન્તિ સમ્બન્ધો. ‘‘મહાવિહારવાસીન’’ન્તિ ઇદં પુરિમપચ્છિમપદેહિ સદ્ધિં સમ્બન્ધિતબ્બં, મહાવિહારવાસીનં પોરાણટ્ઠકથાહિ વાતિ ચ. પાળિયત્થઞ્ચ કેવલન્તિ સકલં પાળિઅત્થઞ્ચ, ઉભતોવિભઙ્ગઞ્ચાતિ વુત્તં હોતિ. એત્થાતિ એતિસ્સં કઙ્ખાવિતરણિયં. યસ્મા ન હિ અત્થીતિ સમ્બન્ધો. યન્તિ યં પદં. સીહળટ્ઠકથાનયન્તિ સીહળમાતિકટ્ઠકથાનયં. અટ્ઠકથાસારન્તિ સીહળમાતિકટ્ઠકથાયં અત્થસારં, અથ વા વિનયટ્ઠકથાસુ અત્થસારં. તેનેતં દસ્સેતિ – સીહળમાતિકટ્ઠકથાયં અત્થસારં આદાય ઇમં કઙ્ખાવિતરણિં કરોન્તો વિનયટ્ઠકથાસુપિ ઇધ વિનિચ્છયે યોગક્ખમં અત્થસારં આદાયેવ અકાસિન્તિ.

ઇદાનિ સદેવકસ્સ લોકસ્સ અચ્ચન્તસુખાધિગમાય અત્તનો પુઞ્ઞં પરિણામેન્તો ‘‘યથા ચ નિટ્ઠં સમ્પત્તા’’તિઆદિગાથાદ્વયમાહ. કલ્યાણનિસ્સિતાતિ કુસલનિસ્સિતા. સબ્બસત્તાનન્તિ કામાવચરાદિભેદાનં સબ્બેસં સત્તાનં.

નિગમનકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિગમનકથા

એત્તાવતા ચ –

૧. લઙ્કિસ્સરો યો વિજિતારિરાજો;

રાજા પરક્કન્તભુજો યસસ્સી;

તિધાગતં સીહળમેકરજ્જં;

અકા નિકાયઞ્ચ તથા સમગ્ગં.

૨. પુરે પુલત્થિમ્હિ વરે પુરાનં;

મજ્ઝમ્હિ નાનારતનાકરાનં;

અનન્તસમ્પત્તિભરાભિરામે;

વરાચલુત્તઙ્ગઘરાભિરામે.

૩. અભેજ્જપાકારસુગોપુરસ્મિં;

નિરાકુલાનેકકુલાકુલસ્મિં;

મુનિન્દદાઠઙ્કુરવાસભૂતે;

યો લોચનાનન્દવહે વસન્તો.

૪. સુફુલ્લિતબ્ભોરુહસાદુસીત

પસન્નનીરેહિ જલાસયેહિ;

સુપુપ્ફિતાનેકકદમ્બજમ્બુ-

પુન્નાગનાગાદિહિ વાભિરમ્મે.

૫. સુધાવદાતેહિ મનોહરેહિ;

પાકારપન્તીહિ ચ ગોપુરેહિ;

વિકિણ્ણમુત્તાફલસન્નિભેહિ;

વિલોકનીયેહિ સુધાતલેહિ.

૬. કત્વાન પાસાદસહસ્સરમ્મે;

તહિં તહિં પીતિકરે વિહારે;

મહાદયો જેતવનાદયોપિ;

સુસંયમાનં યતિનં અદાસિ.

૭. યો સાદુભૂતં ચતુપચ્ચયઞ્ચ;

ગુણપ્પસન્નો સમણેસુ તેસુ;

નિચ્ચં મહોઘં વિય વત્તયન્તો;

યોજેતિ તે ગન્થવિપસ્સનાસુ.

૮. કારિતેસુ વિહારેસુ, તેન તેસુ યસસ્સિના;

રમ્મો યો પચ્છિમારામો, પુપ્ફારામાદિસોભિતો.

૯. પરિવેણમ્હિ નામેન, તહિં ચોળકુલન્તિકે;

પાસાદે દસ્સનીયમ્હિ, વસન્તો કરુણાપરો.

૧૦. સિસ્સો સસીકરસ્વચ્છ-સીલાચારસ્સ ધીમતો;

સારિપુત્તમહાથેર-મહાસામિસ્સ તાદિનો.

૧૧. ધીરાનેકગુણોઘેન, થેરેન સુચિવુત્તિના;

વિનયટ્ઠિતિકામેન, સુમેધેનાભિયાચિતો.

૧૨. સો બુદ્ધનાગત્થેરોહં, ભિક્ખૂનં પરમં હિતં;

મહાવિહારવાસીનં, યતીનં સમયાનુગં.

૧૩. વિનયત્થાદિમઞ્જૂસં, લીનત્થસ્સ પકાસનિં;

માતિકટ્ઠકથાયેમં, અકાસિં સાધુ વણ્ણનં.

૧૪. સાયં સુબોધા બુધવણ્ણનીયા;

સંવણ્ણના સત્તસહસ્સમત્તા;

નિરાકરોન્તી વિનયમ્હિ મોહં;

તમં ચરન્તી સસિ ખેવ ભાતુ.

૧૫. આકઙ્ખમાનેન પરત્થમિટ્ઠં;

મહત્થસારં સુવિનિચ્છયઞ્ચ;

સંવણ્ણનં સાધુ પકુબ્બતા યં;

ચિતં મયા પુઞ્ઞમનપ્પભૂતં.

૧૬. પુઞ્ઞેન તેનાચિતદાનસીલ-

મયાદિનાનેકવિધેન ચેવ;

સત્તા અનીઘા સુખિનો અવેરા;

પપ્પોન્તુ સબ્બે સુગતિં સિવઞ્ચ.

૧૭. સદ્ધિં યથોપદ્દવમન્તરેન;

ગતા હિ લીનત્થપદીપનીયં;

તથા જનાનં અપિ ધમ્મયુત્તા;

મનોરથા સિદ્ધિમુપેન્તુ નિચ્ચં.

૧૮. કાલે પવસ્સન્તુ સદા પયોદા;

ધમ્મેન પાલેન્તુ મહિં મહિન્દા;

સત્તા પસન્ના રતનત્તયસ્મિં;

દાનાદિપુઞ્ઞાભિરતા ભવન્તૂતિ.

વિનયત્થમઞ્જૂસા લીનત્થપ્પકાસનીનામિકાકઙ્ખાવિતરણીઅભિનવટીકા નિટ્ઠિતા.