૧૧. દુબ્બલસિક્ખાપદવણ્ણના

એકાદસમે સમગ્ગેન સઙ્ઘેનાતિ સમાનસંવાસકેન સમાનસીમાયં ઠિતેન સઙ્ઘેન સદ્ધિં ચીવરં દત્વા. યથાસન્થુતન્તિ યો યો મિત્તસન્દિટ્ઠસમ્ભત્તવસેન સન્થુતો, તસ્સ તસ્સાતિ અત્થો. પાચિત્તિયન્તિ એવં સઙ્ઘેન સદ્ધિં સયમેવ સેનાસનપઞ્ઞાપનાદિવસેન સમ્મતસ્સ ભિક્ખુનો ચીવરં દત્વા પચ્છા ખીયન્તસ્સ વાચાય વાચાય પાચિત્તિયં.

રાજગહે છબ્બગ્ગિયે આરબ્ભ ચીવરં દત્વા પચ્છા ખીયનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, ધમ્મકમ્મે તિકપાચિત્તિયં, ચીવરં ઠપેત્વા અઞ્ઞં વિસ્સજ્જિયવેભઙ્ગિયં પરિક્ખારં દત્વા પચ્છાખીયન્તસ્સ દુક્કટં, વિસ્સજ્જિયવેભઙ્ગિયો નામ ઠપેત્વા પઞ્ચ ગરુભણ્ડાનિ અવસેસો. રાસિવસેન હિ પઞ્ચ ગરુભણ્ડાનિ વુત્તાનિ, તત્થ આરામો આરામવત્થૂતિ એકં, વિહારો વિહારવત્થૂતિ દુતિયં, મઞ્ચો પીઠં ભિસિ બિમ્બોહનન્તિ તતિયં, લોહકુમ્ભી લોહભાણકં લોહવારકો લોહકટાહં વાસિ પરસુ કુઠારી કુદાલો નિખાદનન્તિ ચતુત્થં, વલ્લિ વેળુ મુઞ્જં પબ્બજં તિણં મત્તિકા દારુભણ્ડં મત્તિકાભણ્ડન્તિ પઞ્ચમં. એતાનિ હિ પઞ્ચ સઙ્ઘસન્તકાનિ નેવ સઙ્ઘસ્સ, ન ગણપુગ્ગલાનં વિસ્સજ્જેતું વા વિભજિતું વા વટ્ટન્તિ, વિસ્સજ્જિતવિભત્તાનિપિ સઙ્ઘિકાનેવ હોન્તિ. થાવરેન પન થાવરં, ઇતરેન ચ અકપ્પિયેન મહગ્ઘકપ્પિયેન વા ઇતરં સઙ્ઘસ્સ ઉપકારં સલ્લક્ખેત્વા કપ્પિયપરિવત્તનેન પરિવત્તેતું વટ્ટતિ, વરસેનાસનાદીનં સંરક્ખણત્થં લામકાનિ વિસ્સજ્જેતું વિસ્સજ્જેત્વા પરિભુઞ્જિતુઞ્ચ વટ્ટતિ. એત્થ ચ પુરિમેસુ તીસુ રાસીસુ અગરુભણ્ડં નામ કિઞ્ચિ નત્થિ, ચતુત્થે લોહકુમ્ભી અરઞ્જરસણ્ઠાનં લોહભાણકં લોહકટાહન્તિ ઇમાનિ તીણિ અન્તમસો પસતમત્તઉદકગ્ગણ્હનકાનિપિ ગરુભણ્ડાનિ. લોહવારકો પન કાળલોહતમ્બલોહકંસલોહવટ્ટલોહાનં યેન કેનચિ કતો સીહળદીપે પાદગ્ગણ્હનકો ભાજેતબ્બો, પાદો ચ નામ મગધનાળિયા પઞ્ચનાળિમત્તં ગણ્હાતિ, તતો અતિરેકં ગરુભણ્ડં, ઇમાનિ તાવ પાળિયં આગતાનિ લોહભાજનાનિ.

પાળિયં પન અનાગતાનિપિ ભિઙ્ગારપટિગ્ગહઉળુઙ્કદબ્બિકટચ્છુપાતિ તટ્ટકસરકસમુગ્ગઅઙ્ગારકપલ્લધૂમકટચ્છુઆદીનિ ખુદ્દકાનિપિ ગરુભણ્ડાનેવ, અયપત્તો અયથાલકં તમ્બલોહથાલકન્તિ ઇમાનિ પન ભાજનીયાનિ, કંસલોહવટ્ટલોહભાજનવિકતિ સઙ્ઘિકપરિભોગેન વા ગિહિવિકટા વા વટ્ટતિ, પુગ્ગલિકપરિભોગેન ન વટ્ટતિ. ઠપેત્વા પન તં ભાજનવિકતિં અઞ્ઞસ્મિમ્પિ કપ્પિયલોહભણ્ડે અઞ્જની અઞ્જનિસલાકા નત્થુદાનં કણ્ણમલહરણી સૂચિ ખુદ્દકો પિપ્ફલિકો ખુદ્દકં આરકણ્ટકં કુઞ્ચિકા તાળં કત્તરયટ્ઠિ વેધકો ભિન્દિવાલકો યથાતથાઘનકતલોહંવિપ્પકતલોહભણ્ડઞ્ચ સબ્બં ભાજનીયં. ધૂમનેત્તફાલદીપરુક્ખદીપકપલ્લિકઓલમ્બકદીપઇત્થિપુરિસતિરચ્છાનરૂપકાનિ પન અઞ્ઞાનિ વા ભિત્તિચ્છદનકવાટાદીસુ ઉપનેતબ્બાનિ, અન્તમસો લોહખિલકં ઉપાદાય સબ્બાનિપિ લોહભણ્ડાનિ ગરુભણ્ડાનિયેવ, અત્તના લદ્ધાનિ પરિહરિત્વાપિ પુગ્ગલિકપરિભોગેન ન પરિભુઞ્જિતબ્બાનિ, સઙ્ઘિકપરિભોગેન વા ગિહિવિકટાનિ વા વટ્ટન્તિ, તિપુભણ્ડેપિ એસેવ નયો. ખીરપાસાણમયાનિ તટ્ટકસરકાદીનિ ગરુભણ્ડાનિયેવ.

ઘટકો પન તેલભાજનં વા પાદગ્ગણ્હનકતો અતિરેકમેવ ગરુભણ્ડં, સુવણ્ણરજતઆરકૂટજાતિફલિકભાજનાનિ ગિહિવિકટાનિપિ ન વટ્ટન્તિ. સેનાસનપરિભોગે પન આમાસમ્પિ અનામાસમ્પિ સબ્બં વટ્ટતિ.

વાસિયાદીસુ પન યાય વાસિયા દન્તકટ્ઠચ્છેદનઉચ્છુતચ્છનમત્તતો અઞ્ઞં મહાકમ્મં કાતું ન સક્કા, અયં ભાજનીયા. સેસા યેન કેનચિ આકારેન કતા ગરુભણ્ડં, પરસુ પન અન્તમસો વેજ્જાનં સિરાવેધકોપિ ગરુભણ્ડમેવ, તથા કુઠારી. યા પન આવુધસઙ્ખેપેન કતા, અયં અનામાસા, કુદાલો દણ્ડબન્ધનિખાદનં વા અગરુભણ્ડં નામ નત્થિ. સમ્મુઞ્જનિદણ્ડખણનકં પન અદણ્ડકં ફલમત્તકમેવ, યં સક્કા સિપાટિકાય પક્ખિપિત્વા પરિહરિતું, તં ભાજનીયં. સિખરમ્પિ નિખાદનેનેવ સઙ્ગહિતં, યેહિ મનુસ્સેહિ વિહારે વાસિઆદીનિ દિન્નાનિ હોન્તિ, તે ચે ઘરે દડ્ઢે વા વિલુત્તે વા ‘‘દેથ નો, ભન્તે, ઉપક્ખરે, પુન આહરિસ્સામા’’તિ વદન્તિ, દાતબ્બા. સચે હરન્તિ, ન વારેતબ્બા, અનાહરન્તાપિ ન ચોદેતબ્બા.

કમ્મારતટ્ટકારચુન્દકારનળકારમણિકારપત્તબન્ધકાનં અધિકરણિમુટ્ઠિસણ્ડાસતુલાદીનિ સબ્બાનિ લોહમયાનિ ઉપકરણાનિ સઙ્ઘે દિન્નકાલતો પટ્ઠાય ગરુભણ્ડાનિ. તિપુકોટ્ટકસુવણ્ણકારચમ્મકારઉપકરણેસુપિ એસેવ નયો. અયં પન વિસેસો, તિપુકોટ્ટકઉપકરણેસુ તિપુચ્છેદનકસત્થકં, સુવણ્ણકારઉપકરણેસુ સુવણ્ણચ્છેદનકસત્થકં, ચમ્મકારઉપકરણેસુ કતપરિકમ્મચમ્મચ્છેદનખુદ્દકસત્થન્તિ ઇમાનિ ભાજનીયાનિ. ન્હાપિતતુન્નકારઉપકરણેસુપિ ઠપેત્વા મહાકત્તરિં મહાસણ્ડાસં મહાપિપ્ફલિકઞ્ચ સબ્બં વટ્ટતિ, ઇતરાનિ ગરુભણ્ડાનિ.

વલ્લિઆદીસુ વેત્તવલ્લિઆદિકા યા કાચિ અડ્ઢબાહુપ્પમાણા વલ્લિ સઙ્ઘસ્સ દિન્ના વા તત્થજાતકા વા રક્ખિતગોપિતાવ ગરુભણ્ડં, સા સઙ્ઘકમ્મે ચ ચેતિયકમ્મે ચ કતે સચે અતિરેકા હોતિ, પુગ્ગલિકકમ્મેપિ ઉપનેતું વટ્ટતિ, સુત્તમકચિવાકનાળિકેરહીરચમ્મમયા રજ્જુકા વા યોત્તાનિ વા વાકે ચ નાળિકેરહીરે ચ વટ્ટેત્વા કતા એકવટ્ટા વા દ્વિવટ્ટા વા સઙ્ઘસ્સ સન્તકા ગરુભણ્ડં. સુત્તં પન અવટ્ટેત્વા દિન્નં મકચિવાકનાળિકેરહીરા ચ ભાજનીયા. યેહિ પનેતાનિ રજ્જુકાદીનિ દિન્નાનિ હોન્તિ, તે અત્તનો કરણીયેન હરન્તા ન વારેતબ્બા.

યો કોચિ અટ્ઠઙ્ગુલસૂચિદણ્ડકમત્તોપિ વેળુ સઙ્ઘસ્સ દિન્નો વા તત્થજાતકો વા રક્ખિતગોપિતો ગરુભણ્ડં, સોપિ સઙ્ઘસ્સ કમ્મે ચ ચેતિયકમ્મે ચ કતે અતિરેકો પુગ્ગલિકકમ્મે દાતું વટ્ટતિ. પાદગ્ગણ્હનકતેલનાળિ પન કત્તરયટ્ઠિ ઉપાહનદણ્ડકો છત્તદણ્ડો છત્તસલાકાતિ ઇદમેત્થ ભાજનીયભણ્ડં, દડ્ઢગેહમનુસ્સા ગણ્હિત્વા ગચ્છન્તા ન વારેતબ્બા.

મુઞ્જઞ્ચ પબ્બજઞ્ચ અવસેસઞ્ચ છદનતિણં મુટ્ઠિપ્પમાણમ્પિ છદનતિણસઙ્ખેપગતેસુ તાલપણ્ણાદીસુ યંકિઞ્ચિ એકપણ્ણમ્પિ સઙ્ઘસ્સ દિન્નં વા તત્થજાતકં વા બહિઆરામે સઙ્ઘિકે તિણવત્થુસ્મિં જાતકં વા રક્ખિતગોપિતં ગરુભણ્ડં, તમ્પિ સઙ્ઘકમ્મે ચ ચેતિયકમ્મે ચ કતે અતિરેકં પુગ્ગલિકકમ્મે દાતું વટ્ટતિ. દડ્ઢગેહમનુસ્સા ગહેત્વા ગચ્છન્તા ન વારેતબ્બા, અટ્ઠઙ્ગુલપ્પમાણોપિ રિત્તકપોત્થકો ગરુભણ્ડમેવ.

મત્તિકા પકતિમત્તિકા વા હોતુ પઞ્ચવણ્ણા વા સુધા વા સજ્જુરસકઙ્ગુટ્ઠસિલેસાદીસુ વા યંકિઞ્ચિ દુલ્લભટ્ઠાને આનેત્વા વા દિન્નં તત્થજાતકં વા રક્ખિતગોપિતં તાલપક્કમત્તં ગરુભણ્ડં હોતિ, તમ્પિ સઙ્ઘકમ્મે ચ ચેતિયકમ્મે ચ કતે અતિરેકં પુગ્ગલિકકમ્મે દાતું વટ્ટતિ. હિઙ્ગુહિઙ્ગુલકહરિતાલમનોસિલઞ્જનાદીનિ પન ભાજનીયાનિ.

દારુભણ્ડે યો કોચિ વેળુમ્હિ વુત્તપ્પમાણો દારુભણ્ડકો સઙ્ઘસ્સ દિન્નો વા તત્થજાતકો વા રક્ખિતગોપિતો ગરુભણ્ડં, અપિ ચ સબ્બાપિ દારુવેળુચમ્મપાસાણાદિવિકતિ દારુભણ્ડેન સઙ્ગહિતા, તત્થ મઞ્ચપીઠેહિ અસઙ્ગહિતાનિ આસન્દિકાદીનિ અન્તમસો ચોળેન વા પલાલેહિ વા પણ્ણેહિ વા કતપીઠં ઉપાદાય સબ્બાનિ આસનાનિ.

વઙ્કફલકં દીઘફલકં ચીવરધોવનફલકં ઘટ્ટનફલકં ઘટ્ટનમુગ્ગરો દન્તકટ્ઠચ્છેદનગણ્ઠિકા દણ્ડમુગ્ગરો નાવા અમ્બણં રજનદોણિ ઉદકપટિચ્છકો દારુમયો વા દન્તમયો વા વેળુમયો વા સપાદકોપિ અપાદકોપિ સમુગ્ગો મઞ્જૂસા પાદગ્ગણ્હનકતો અતિરેકપ્પમાણો કરણ્ડો ઉદકદોણિ ઉદકકટાહં ઉળુઙ્કો કટચ્છુપાનીયસરાવં પાનીયસઙ્ખોતિ એતેસુ યંકિઞ્ચિ સઙ્ઘે દિન્નં ગરુભણ્ડં. સઙ્ખથાલકં પન ભાજનીયં, તથા દારુમયો ઉદકતુમ્બો.

પાદકથલિકમણ્ડલં દારુમયં વા હોતુ ચોળપણ્ણાદિમયં વા સબ્બં ગરુભણ્ડં. આધારકો પત્તપિધાનં તાલવણ્ટં બીજની ચઙ્કોટકં પચ્છિ યટ્ઠિસમ્મુઞ્જની મુટ્ઠિસમ્મુઞ્જનીતિ એતેસુપિ યંકિઞ્ચિ ખુદ્દકં વા મહન્તં વા દારુવેળુપણ્ણચમ્માદીસુ યેન કેનચિ કતં ગરુભણ્ડમેવ.

થમ્ભતુલાસોપાનફલકાદીસુ યંકિઞ્ચિ દારુમયં વા પાસાણમયં વા ગેહસમ્ભારૂપગં યો કોચિ કટસારકો યંકિઞ્ચિ ભૂમત્થરણં યંકિઞ્ચિ અકપ્પિયચમ્મં, સબ્બં સઙ્ઘિકં ગરુભણ્ડં, ભૂમત્થરણં કાતું વટ્ટતિ. એળકચમ્મં પન પચ્ચત્થરણગતિકં હોતિ, તમ્પિ ગરુભણ્ડમેવ, કપ્પિયચમ્માનિ ભાજનીયાનિ, કુરુન્દિયં પન સબ્બં મઞ્ચપ્પમાણં ચમ્મં ગરુભણ્ડન્તિ વુત્તં.

ઉદુક્ખલં મુસલં સુપ્પં નિસદં નિસદપોતો પાસાણદોણિ પાસાણકટાહં સબ્બં કસિભણ્ડમ્પિ ગરુભણ્ડં, સબ્બં ચક્કયુત્તયાનં ગરુભણ્ડમેવ. મઞ્ચપીઠાનં પાદા ચ અટનિયો ચ વાસિપરસુઆદીનં દણ્ડા ચાતિ એતેસુ યંકિઞ્ચિ અનિટ્ઠિતં ભાજનીયં, તચ્છિતમટ્ઠં પન ગરુભણ્ડં હોતિ, અનુઞ્ઞાતવાસિયા દણ્ડો છત્તં મુટ્ઠિપણ્ણં કત્તરયટ્ઠિ ઉપાહના અરણિસહિતં ધમ્મકરણો પાદગ્ગણ્હનકતો અનતિરિત્તં આમલકતુમ્બં આમલકઘટો લાબુકતુમ્બં લાબુકઘટો વિસાણતુમ્બન્તિ સબ્બમેતં ભાજનીયં, તતો પરં ગરુભણ્ડં.

હત્થિદન્તો વા યંકિઞ્ચિ વિસાણં વા અતચ્છિતં યથાગતમેવ ભાજનીયં, તેહિ કતમઞ્ચપીઠપાદાદીસુ પુરિમસદિસોવ વિનિચ્છયો. તચ્છિતનિટ્ઠિતોપિ હિઙ્ગુકરણ્ડકો અઞ્જનિકરણ્ડકો ગણ્ઠિકા વિધો અઞ્જની અઞ્જનિસલાકા ઉદકપુઞ્છનીતિ ઇદં સબ્બં ભાજનીયમેવ.

મત્તિકાભણ્ડે સબ્બં મનુસ્સાનં ઉપભોગપરિભોગં ઘટપિઠરાદિકુલાલભાજનં, પત્તકટાહં અઙ્ગારકટાહં ધૂમદાનકં દીપરુક્ખકો દીપકપલ્લિકા ચયનિટ્ઠકા છદનિટ્ઠકા થુપિકાતિ સબ્બં ગરુભણ્ડં, એતેસુ પન વુત્તનયેસુ ગરુભણ્ડેસુ યંકિઞ્ચિ વેળુઆદિં અત્તનો અત્થાય ગણ્હન્તેન સમકં વા અતિરેકં વા ફાતિકમ્મં કત્વા ગહેતબ્બં. પાદગ્ગણ્હનકતો અનતિરિત્તપ્પમાણો પન ઘટકો પત્તો થાલકં કઞ્ચનકો કુણ્ડિકાતિ ઇદમેત્થ ભાજનીયં, યથા ચ મત્તિકાભણ્ડે એવં લોહભણ્ડેપિ કુણ્ડિકા ભાજનીયકોટ્ઠાસમેવ ભજતિ. ઇતિ યં ભાજનીયં વિસ્સજ્જનીયમ્પિ તં એવં વિસ્સજ્જિયવેભઙ્ગિયસઙ્ખાતં અઞ્ઞં પરિક્ખારં દત્વા ખીયન્તસ્સ દુક્કટં, ઇતરં પન દાતુમેવ ન વટ્ટતિ. ઇસ્સરવતાય દેન્તો થુલ્લચ્ચયં આપજ્જતિ, થેય્યચિત્તેન ગણ્હન્તો ભણ્ડં અગ્ઘાપેત્વા કારેતબ્બો. યથા ચ અઞ્ઞં પરિક્ખારં દત્વા ખીયન્તસ્સ દુક્કટં, તથા સઙ્ઘેન અસમ્મતસ્સ ચીવરં વા અઞ્ઞં વા પરિક્ખારં દત્વા ખીયન્તસ્સ દુક્કટમેવ, અનુપસમ્પન્ને સબ્બત્થ તિકદુક્કટં. પકતિયા પન છન્દાદિવસેન (પાચિ. ૪૮૮) કરોન્તં દિસ્વા ‘‘કો અત્થો તસ્સ દિન્નેન, લદ્ધાપિ વિનિપાતેસ્સતિ, ન સમ્મા ઉપનેસ્સતી’’તિ ખીયન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉપસમ્પન્નતા, ધમ્મેન લદ્ધસમ્મુતિતા, સઙ્ઘેન સદ્ધિં વિકપ્પનુપગચીવરદાનં, પચ્છા ખીયિતુકામતાય ખીયનાતિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનિ, ઇદં પન દુક્ખવેદનન્તિ.

દુબ્બલસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.