૬. સુરાપાનવગ્ગો

૧. સુરાપાનસિક્ખાપદવણ્ણના

સુરાપાનવગ્ગસ્સ પઠમે સુરામેરયપાનેતિ એત્થ પિટ્ઠાદીહિ કતં મજ્જં સુરા, પુપ્ફાદીહિ કતો આસવો મેરયં, તદુભયમ્પિ બીજતો પટ્ઠાય કુસગ્ગેનાપિ પિવતો પયોગે પયોગે પાચિત્તિયં.

કોસમ્બિયં સાગતત્થેરં આરબ્ભ મજ્જપિવનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, અમજ્જે મજ્જસઞ્ઞિસ્સ, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં. અમજ્જસઞ્ઞિસ્સ, અમજ્જં મજ્જવણ્ણગન્ધરસં લોણસોવીરકં વા સુત્તં વા પિવતો, વાસગ્ગાહાપનત્થં ઈસકં મજ્જં પક્ખિપિત્વા સૂપાદીનિ પચન્તિ, તેસુ સૂપસમ્પાકાદીસુ, આમલકરસાદીહિ અમજ્જં મજ્જસદિસં અરિટ્ઠં કરોન્તિ, તં પિવતો, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. મજ્જભાવો, તસ્સ પાનઞ્ચાતિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એળકલોમસદિસાનિ, ઇદં પન લોકવજ્જં, અકુસલચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

સુરાપાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. અઙ્ગુલિપતોદકસિક્ખાપદવણ્ણના

દુતિયે અઙ્ગુલિપતોદકેતિ અઙ્ગુલીહિ ઉપકચ્છકાદિઘટ્ટનં વુચ્ચતિ, અપિચ યેન કેનચિ સરીરાવયવેન હસાધિપ્પાયસ્સ ઉપસમ્પન્નં ફુસતો પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં છબ્બગ્ગિયે આરબ્ભ અઙ્ગુલિપતોદકેન હસનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, અનુપસમ્પન્ને તિકદુક્કટં, ઇધ પન ભિક્ખુનીપિ ભિક્ખુસ્સ, ભિક્ખુ ચ ભિક્ખુનિયા અનુપસમ્પન્નો એવ, કાયપ્પટિબદ્ધાદીસુ સબ્બત્થ દુક્કટમેવ. ન હસનાધિપ્પાયસ્સ, સતિ કરણીયે આમસતો, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. હસાધિપ્પાયતા, ઉપસમ્પન્નસ્સ કાયેન કાયામસનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનેવાતિ.

અઙ્ગુલિપતોદકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. હસધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના

તતિયે ઉદકે હસધમ્મેતિ ઉદકકીળા વુચ્ચતિ. તસ્મા યો ભિક્ખુ ઉપરિગોપ્ફકે ઉદકેયેવ ગચ્છન્તો હસાધિપ્પાયો નિમુજ્જતિ વા ઉમ્મુજ્જતિ વા, તસ્સ નિમુજ્જનાદીનં અત્થાય ઓતરન્તસ્સ હત્થવારે પદવારે દુક્કટં, નિમુજ્જનુમ્મુજ્જનેસુ પયોગે પયોગે પાચિત્તિયં, નિમુજ્જિત્વા અન્તોઉદકેયેવ ગચ્છન્તસ્સ હત્થવારપદવારેસુ, તરન્તસ્સ વા યેન યેન અઙ્ગેન તરતિ, તસ્સ તસ્સ પયોગે પયોગે પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ આરબ્ભ ઉદકે કીળનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, ઉદકે અહસધમ્મે હસધમ્મસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં, તથા નાવાય કીળતો હત્થેન વા પાદેન વા કટ્ઠેન વા કથલાય વા ઉદકં પહરતો, ભાજનગતં ઉદકં વા કઞ્જિકાદીનિ વા ચિક્ખલ્લં વા ખિપનકીળાય કીળતો દુક્કટં. અત્થજોતકં પન અક્ખરં છિન્દિતું વટ્ટતિ. ન હસાધિપ્પાયસ્સ, સતિ કરણીયે ઓતરિત્વા નિમુજ્જનાદીનિ કરોન્તસ્સ, પારં ગચ્છતો, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉપરિગોપ્ફકતા, હસાધિપ્પાયેન કીળનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનીતિ.

હસધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. અનાદરિયસિક્ખાપદવણ્ણના

ચતુત્થે અનાદરિયેતિ પુગ્ગલસ્સ વા ધમ્મસ્સ વા અનાદરકરણે. તસ્મા યો ભિક્ખુ ઉપસમ્પન્નેન પઞ્ઞત્તેન વુચ્ચમાનો તસ્સ વા વચનં અકત્તુકામતાય, તં વા ધમ્મં અસિક્ખિતુકામતાય અનાદરિયં કરોતિ, તસ્સ તસ્મિં અનાદરિયે પાચિત્તિયં.

કોસમ્બિયં છન્નત્થેરં આરબ્ભ અનાદરિયકરણવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, અનુપસમ્પન્ને તિકદુક્કટં, ઉપસમ્પન્નેન વા અનુપસમ્પન્નેન વા ‘‘ઇદં ન સલ્લેખાય સંવત્તતી’’તિઆદિના નયેન અપઞ્ઞત્તેન વુચ્ચમાનસ્સ અનાદરિયેપિ દુક્કટમેવ. પવેણિઆગતં પન ઉગ્ગહં ગહેત્વા ‘‘એવં અમ્હાકં આચરિયાનં ઉગ્ગહો પરિપુચ્છા’’તિ (પાચિ. ૩૪૪) ભણન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉપસમ્પન્નસ્સ પઞ્ઞત્તેન વચનં, અનાદરિયકરણન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનિ, ઇદં પન દુક્ખવેદનન્તિ.

અનાદરિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ભિંસાપનસિક્ખાપદવણ્ણના

પઞ્ચમે ભિંસાપેય્યાતિ ભિંસાપનત્થં રૂપાદીનિ ઉપસંહરેય્ય, ભયાનકકથં વા કથેય્ય. સો પન ભાયતુ વા, મા વા, ઇતરસ્સ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ આરબ્ભ ભિંસાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં. અનુપસમ્પન્ને તિકદુક્કટં, ન ભિંસાપેતુકામસ્સ તથા કરોતો, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉપસમ્પન્નતા, તસ્સ દસ્સનસવનવિસયે ભિંસાપેતુકામતાય વાયામનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અનન્તરસિક્ખાપદસદિસાનેવાતિ.

ભિંસાપનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. જોતિસિક્ખાપદવણ્ણના

છટ્ઠે વિસિબ્બનાપેક્ખોતિ તપ્પિતુકામો. સમાદહેય્યાતિ જાલેય્ય, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયાતિ પદીપુજ્જાલનં વા પત્તપચનાદીસુ જોતિકરણં વાતિ એવરૂપં પચ્ચયં વિના. તત્રાયં વિનિચ્છયો – સયં સમાદહન્તસ્સ અરણિસણ્ઠાપનતો પટ્ઠાય યાવ જાલા ન ઉટ્ઠહતિ, તાવ સબ્બપ્પયોગેસુ દુક્કટં, જાલુટ્ઠાને પાચિત્તિયં. સમાદહાપેન્તસ્સ આણત્તિયા દુક્કટં, સકિં આણત્તેન બહુમ્પિ સમાદહિતે એકમેવ પાચિત્તિયં.

ભગ્ગેસુ સમ્બહુલે ભિક્ખૂ આરબ્ભ જોતિં સમાદહિત્વા વિસિબ્બનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘અગિલાનો, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયા’’તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અનુપઞ્ઞત્તિયો, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, સાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, ગિલાનસ્સ અગિલાનસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં, તથા પટિલાતં ઉક્ખિપન્તસ્સ, તઞ્ચ અવિજ્ઝાતં ઉક્ખિપિત્વા યથાઠાને ઠપેન્તસ્સ. વિજ્ઝાતં પન જાલયતો પાચિત્તિયમેવ. ગિલાનસ્સ ગિલાનસઞ્ઞિસ્સ, અઞ્ઞેન કતં વા વીતચ્ચિતઙ્ગારં વા વિસિબ્બેન્તસ્સ, પદીપજોતિકજન્તાઘરાદિકે તથારૂપપ્પચ્ચયે, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અગિલાનતા, અનુઞ્ઞાતકારણાભાવો, વિસિબ્બેતુકામતા, સમાદહનન્તિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ સઞ્ચરિત્તે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બાનીતિ.

જોતિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. નહાનસિક્ખાપદવણ્ણના

સત્તમે નહાયેય્યાતિ યો ભિક્ખુ મજ્ઝિમદેસે નહાનદિવસતો પટ્ઠાય અદ્ધમાસે અપુણ્ણે અઞ્ઞત્ર સમયા ‘‘નહાયિસ્સામી’’તિ ચુણ્ણં વા મત્તિકં વા અભિસઙ્ખરોતિ, તસ્સ તતો પટ્ઠાય સબ્બપ્પયોગેસુ દુક્કટં, નહાનપરિયોસાને પાચિત્તિયં. સમયેસુ પરિવેણસમ્મજ્જનમત્તમ્પિ કમ્મસમયો, અદ્ધયોજનં ગન્તુકામસ્સ, ગચ્છતો, ગતસ્સ વા અદ્ધાનગમનસમયો, સરજેન વાતેન ઓકિણ્ણસ્સ દ્વીસુ વા તીસુ વા ઉદકફુસિતેસુ કાયે પતિતેસુ વાતવુટ્ઠિસમયોતિ વેદિતબ્બો. સેસં ઉત્તાનમેવ.

રાજગહે સમ્બહુલે ભિક્ખૂ આરબ્ભ ન મત્તં જાનિત્વા નહાયનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘અઞ્ઞત્ર સમયા’’તિ અયમેત્થ છબ્બિધા અનુપઞ્ઞત્તિ, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, અતિરેકદ્ધમાસે ઊનકસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં. અતિરેકસઞ્ઞિસ્સ, સમયે વા નહાયન્તસ્સ, યો વા નદીપારં ગચ્છન્તો વાલુકં ઉક્કિરિત્વા કતઆવાટેસુપિ નહાયતિ, તસ્સ, પચ્ચન્તિમે જનપદે સબ્બેસં, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. મજ્ઝિમદેસો, ઊનકદ્ધમાસે નહાનં, સમયાનં વા નદીપારગમનસ્સ વા આપદાનં વા અભાવોતિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એળકલોમસદિસાનેવાતિ.

નહાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. દુબ્બણ્ણકરણસિક્ખાપદવણ્ણના

અટ્ઠમે અલભીતિ લભો, લભો એવ લાભો, કિં અલભિ? ચીવરં, કીદિસં? નવં, ઇતિ ‘‘નવચીવરલાભેના’’તિ વત્તબ્બે અનુનાસિકલોપં અકત્વા નવંચીવરલાભેનાતિ વુત્તં, પટિલદ્ધનવચીવરેનાતિ અત્થો. મજ્ઝે ઠિતપદદ્વયે પનાતિ નિપાતમત્તં. ભિક્ખુનાતિ યેન લદ્ધં, તસ્સ નિદસ્સનં, સેસં પદત્થતો ઉત્તાનમેવ. અયં પનેત્થ વિનિચ્છયો – નિવાસનપારુપનુપગં ચીવરં લભિત્વા તસ્સ નિટ્ઠિતરજનસ્સ યસ્મિં વા તસ્મિં વા પદેસે કંસનીલેન વા પત્તનીલેન વા કદ્દમેન વા યેન કેનચિ કાળકેન વા મોરક્ખિમણ્ડલમઙ્ગુલપિટ્ઠીનં અઞ્ઞતરપ્પમાણં કપ્પબિન્દું આદિયિત્વા તં ચીવરં પરિભુઞ્જિતબ્બં, અનાદિયિત્વા પરિભુઞ્જન્તસ્સ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં સમ્બહુલે ભિક્ખૂ આરબ્ભ અત્તનો ચીવરઅજાનનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, આદિન્ને અનાદિન્નસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં. આદિન્નસઞ્ઞિસ્સ, કપ્પે નટ્ઠે, કપ્પકતોકાસે જિણ્ણે, કપ્પકતેન અકપ્પકતે સંસિબ્બિતે, પચ્છા આરોપિતેસુ અગ્ગળઅનુવાતપરિભણ્ડેસુ તં પરિભુઞ્જન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. વુત્તપ્પકારસ્સ ચીવરસ્સ અકતકપ્પકતા, ન નટ્ઠચીવરાદિતા, નિવાસનં વા પારુપનં વાતિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એળકલોમસદિસાનિ, ઇદં પન કિરિયાકિરિયન્તિ.

દુબ્બણ્ણકરણસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. વિકપ્પનસિક્ખાપદવણ્ણના

નવમે વિકપ્પેત્વાતિ એત્થ દ્વે વિકપ્પના સમ્મુખાવિકપ્પના પરમ્મુખાવિકપ્પના ચ. કથં સમ્મુખાવિકપ્પના હોતિ? ચીવરાનં એકબહુભાવં સન્નિહિતાસન્નિહિતભાવઞ્ચ ઞત્વા ‘ઇમં ચીવર’ન્તિ વા ‘ઇમાનિ ચીવરાની’તિ વા ‘એતં ચીવર’ન્તિ વા ‘એતાનિ ચીવરાની’તિ વા વત્વા ‘તુય્હં વિકપ્પેમી’તિ વત્તબ્બં, અયમેકા સમ્મુખાવિકપ્પના. એત્તાવતા નિધેતું વટ્ટતિ, પરિભુઞ્જિતું પન વિસ્સજ્જેતું વા અધિટ્ઠાતું વા ન વટ્ટતિ. ‘‘મય્હં સન્તકં, મય્હં સન્તકાનિ પરિભુઞ્જ વા વિસ્સજ્જેહિ વા યથાપચ્ચયં કરોહી’’તિ (પાચિ. ૩૭૪) એવં પન વુત્તે પચ્ચુદ્ધારો નામ હોતિ, તતો પભુતિ પરિભોગાદયોપિ વટ્ટન્તિ. અપરો નયો, તથેવ ચીવરાનં એકબહુભાવં સન્નિહિતાસન્નિહિતભાવઞ્ચ ઞત્વા તસ્સેવ ભિક્ખુનો સન્તિકે ‘ઇમં ચીવર’ન્તિ વા ‘ઇમાનિ ચીવરાની’તિ વા ‘એતં ચીવર’ન્તિ વા ‘એતાનિ ચીવરાની’તિ વા વત્વા પઞ્ચસુ સહધમ્મિકેસુ અઞ્ઞતરસ્સ અત્તના અભિરુચિતસ્સ યસ્સ કસ્સચિ નામં ગહેત્વા ‘‘તિસ્સસ્સ ભિક્ખુનો વિકપ્પેમી’’તિ વા ‘‘તિસ્સાય ભિક્ખુનિયા, સિક્ખમાનાય, સામણેરસ્સ, તિસ્સાય સામણેરિયા વિકપ્પેમી’’તિ વા વત્તબ્બં, અયં અપરાપિ સમ્મુખાવિકપ્પના. એત્તાવતા નિધેતું વટ્ટતિ, પરિભોગાદીસુ એકમ્પિ ન વટ્ટતિ. તેન પન ભિક્ખુના ‘‘તિસ્સસ્સ ભિક્ખુનો સન્તકં…પે… તિસ્સાય સામણેરિયા સન્તકં પરિભુઞ્જ વા વિસ્સજ્જેહિ વા યથાપચ્ચયં કરોહી’’તિ વુત્તે પચ્ચુદ્ધારો નામ હોતિ, તતો પભુતિ પરિભોગાદયોપિ વટ્ટન્તિ.

કથં પરમ્મુખાવિકપ્પના હોતિ? ચીવરાનં તથેવ એકબહુભાવં સન્નિહિતાસન્નિહિતભાવઞ્ચ ઞત્વા ‘ઇમં ચીવર’ન્તિ વા ‘ઇમાનિ ચીવરાની’તિ વા ‘એતં ચીવર’ન્તિ વા ‘એતાનિ ચીવરાની’તિ વા વત્વા ‘‘તુય્હં વિકપ્પનત્થાય દમ્મી’’તિ વત્તબ્બં. તેન વત્તબ્બો ‘‘કો તે મિત્તો વા સન્દિટ્ઠો વા’’તિ. તતો ઇતરેન પુરિમનયેનેવ ‘તિસ્સો ભિક્ખૂ’તિ વા…પે… ‘તિસ્સા સામણેરી’તિ વા વત્તબ્બં. પુન તેન ભિક્ખુના ‘‘અહં તિસ્સસ્સ ભિક્ખુનો દમ્મી’’તિ વા…પે… ‘‘તિસ્સાય સામણેરિયા દમ્મી’’તિ વા વત્તબ્બં, અયં પરમ્મુખાવિકપ્પના. એત્તાવતા નિધેતું વટ્ટતિ, પરિભોગાદીસુ એકમ્પિ ન વટ્ટતિ. તેન પન ભિક્ખુના દુતિયસમ્મુખાવિકપ્પનાયં વુત્તનયેનેવ ‘‘ઇત્થન્નામસ્સ સન્તકં પરિભુઞ્જ વા વિસ્સજ્જેહિ વા યથાપચ્ચયં કરોહી’’તિ વુત્તે પચ્ચુદ્ધારો નામ હોતિ, તતો પભુતિ પરિભોગાદયોપિ વટ્ટન્તીતિ. પત્તવિકપ્પનાયમ્પિ એસેવ નયો. ઇતિ ઇમાસુ દ્વીસુ વિકપ્પનાસુ યાય કાયચિ વિકપ્પનાય પઞ્ચસુ સહધમ્મિકેસુ યસ્સ કસ્સચિ ચીવરં વિકપ્પેત્વા વુત્તનયેન અકતપ્પચ્ચુદ્ધારં વા યેન વિનયકમ્મં કતં, તસ્સ વા વિસ્સાસેન અગ્ગહેત્વા પરિભુઞ્જન્તસ્સ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં ઉપનન્દં આરબ્ભ અપ્પચ્ચુદ્ધારણં પરિભુઞ્જનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, તં પન અધિટ્ઠહન્તસ્સ વા વિસ્સજ્જેન્તસ્સ વા દુક્કટં, તથા પચ્ચુદ્ધારણે અપ્પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞિસ્સ વેમતિકસ્સ વા. પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞિસ્સ પન વિસ્સાસેન પરિભુઞ્જન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. સામં વિકપ્પિતસ્સ અપ્પચ્ચુદ્ધારો, વિકપ્પનુપગચીવરતા, પરિભોગોતિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમકથિનસદિસાનેવ, ઇદં પન કિરિયાકિરિયન્તિ.

વિકપ્પનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. અપનિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના

દસમે પત્તન્તિ અધિટ્ઠાનુપગં. ચીવરન્તિ વિકપ્પનુપગં. નિસીદનં નામ સદસં વુચ્ચતિ. સૂચિઘરં નામ સસૂચિકં વા અસૂચિકં વા. કાયબન્ધનં નામ પટ્ટિકા વા સૂકરન્તકં વા. અપનિધેય્યાતિ અપનેત્વા નિદહેય્ય. હસાપેક્ખોતિ હસાધિપ્પાયો. પાચિત્તિયન્તિ સયં અપનિધેન્તસ્સ પાચિત્તિયં, અઞ્ઞં આણાપેન્તસ્સ આણત્તિયા દુક્કટં, તેન અપનિહિતે ઇતરસ્સ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં છબ્બગ્ગિયે આરબ્ભ અપનિધાનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, સાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, અનુપસમ્પન્ને તિકદુક્કટં, વુત્તપ્પકારાનિ પન પત્તાદીનિ ઠપેત્વા અઞ્ઞં પરિક્ખારં ઉપસમ્પન્નસ્સ વા અનુપસમ્પન્નસ્સ વા સન્તકં અપનિધેન્તસ્સ દુક્કટમેવ. દુન્નિક્ખિત્તં પટિસામેન્તસ્સ, ‘‘ધમ્મકથં કત્વા દસ્સામી’’તિ પટિસામેન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉપસમ્પન્નસ્સ સન્તકાનં પત્તાદીનં અપનિધાનં, વિહેસેતુકામતા વા હસાધિપ્પાયતા વાતિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનીતિ.

અપનિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સુરાપાનવગ્ગો છટ્ઠો.