૮. કુમારિભૂતવગ્ગો

૧-૨-૩. પઠમકુમારિભૂતાદિસિક્ખાપદવણ્ણના

કુમારિભૂતવગ્ગસ્સ પઠમદુતિયતતિયાનિ તીહિ ગિહિગતસિક્ખાપદેહિ સદિસાનેવ. યા પન તા સબ્બપઠમા દ્વે મહાસિક્ખમાના, તા અતિક્કન્તવીસતિવસ્સાતિ વેદિતબ્બા. તા હિ ગિહિગતા વા હોન્તુ, અગિહિગતા વા, સમ્મુતિકમ્માદીસુ ‘‘સિક્ખમાના’’ઇચ્ચેવ વત્તબ્બા, ‘‘ગિહિગતા’’તિ વા ‘‘કુમારિભૂતા’’તિ વા ન વત્તબ્બા. ગિહિગતાય દસવસ્સકાલે સિક્ખાસમ્મુતિં દત્વા દ્વાદસવસ્સકાલે ઉપસમ્પદા કાતબ્બા, એકાદસવસ્સકાલે દત્વા તેરસવસ્સકાલે કાતબ્બા, દ્વાદસતેરસચુદ્દસપન્નરસસોળસસત્તરસઅટ્ઠારસવસ્સકાલે સિક્ખાસમ્મુતિં દત્વા વીસતિવસ્સકાલે ઉપસમ્પદા કાતબ્બા. અટ્ઠારસવસ્સકાલતો પટ્ઠાય ચ પનાયં ‘‘ગિહિગતા’’તિપિ ‘‘કુમારિભૂતા’’તિપિ વત્તું વટ્ટતિ. યા પનાયં ‘‘કુમારિભૂતા’’તિ વુત્તા સામણેરી, સા ‘‘ગિહિગતા’’તિ ન વત્તબ્બા, ‘‘કુમારિભૂતા’’ઇચ્ચેવ વત્તબ્બા. સિક્ખાસમ્મુતિદાનવસેન પન સબ્બાપિ ‘‘સિક્ખમાના’’તિ વત્તું વટ્ટતીતિ.

પઠમકુમારિભૂતાદિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ઊનદ્વાદસવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

ચતુત્થે ઊનદ્વાદસવસ્સાતિ ઉપસમ્પદાવસેન અપરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સા. પાચિત્તિયન્તિ ઉપજ્ઝાયા હુત્વા વુટ્ઠાપેન્તિયા વુત્તનયેનેવ દુક્કટાનિ અન્તરા, કમ્મવાચાપરિયોસાને પાચિત્તિયન્તિ.

ઊનદ્વાદસવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

પઞ્ચમે સઙ્ઘેન અસમ્મતાતિ યસ્સા સઙ્ઘેન પદભાજને (પાચિ. ૧૧૩૨) વુત્તા વુટ્ઠાપનસમ્મુતિ ન દિન્ના. સેસં ઉભયત્થાપિ મહાસિક્ખમાનાસિક્ખાપદદ્વયસદિસમેવાતિ.

પરિપુણ્ણદ્વાદસવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. ખીયનધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના

છટ્ઠે અલં તાવ તે અય્યે વુટ્ઠાપિતેનાતિ વુચ્ચમાનાતિ વુટ્ઠાપનસમ્મુતિયા યાચિતાય સઙ્ઘેન ઉપપરિક્ખિપિત્વા ‘‘યસ્મા બાલા અબ્યત્તા ચ અલજ્જિની ચ હોતિ, તસ્મા અલં તાવ તુય્હં ઉપસમ્પાદિતેના’’તિ એવં નિવારીયમાના. પચ્છા ખીયનધમ્મન્તિ પચ્છા અઞ્ઞાસં બ્યત્તાનં લજ્જિનીનં વુટ્ઠાપનસમ્મુતિં દિય્યમાનં દિસ્વા ‘‘અહમેવ નૂન બાલા’’તિઆદીનિ ભણમાના યત્થ કત્થચિ ખીયેય્ય. પાચિત્તિયન્તિ એવં ખીયનધમ્મં આપજ્જન્તિયા પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં ચણ્ડકાળિં આરબ્ભ એવં ખીયનધમ્મં આપજ્જનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, પકતિયા છન્દાદીનં વસેન કરોન્તીનં ખીયન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. વુટ્ઠાપનસમ્મુતિયા યાચનં, ઉપપરિક્ખિત્વા ન છન્દાદિવસેન પટિક્ખિત્તાય ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સવો, પચ્છાખીયનન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનિ, ઇદં પન દુક્ખવેદનન્તિ.

ખીયનધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭-૮. સિક્ખમાનનવુટ્ઠાપનપઠમદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના

સત્તમે સા પચ્છાતિ સિક્ખમાનાય ઉપસમ્પદાય યાચિયમાનાય સા ભિક્ખુની એવં વત્વા લદ્ધે ચીવરે પચ્છા અસતિ અન્તરાયે ‘‘નેવ વુટ્ઠાપેસ્સામિ, ન વુટ્ઠાપનાય ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિપેય્ય, તસ્સા સહ ધુરનિક્ખેપેન પાચિત્તિયન્તિ. અટ્ઠમેપિ એસેવ નયો.

ઉભયમ્પિ સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ એતેસુ વત્થૂસુ પઞ્ઞત્તં, દ્વીસુપિ સતિ અન્તરાયે, પરિયેસિત્વા અલભન્તિયા, ગિલાનાય, આપદાસુ, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. ઉભયત્થ ‘‘એવાહં તં વુટ્ઠાપેસ્સામી’’તિ પટિઞ્ઞા, આકઙ્ખિતનિપ્ફત્તિ, પચ્છા ધુરનિક્ખેપો, અનુઞ્ઞાતકારણાભાવોતિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ સમનુભાસનસદિસાનીતિ.

સિક્ખમાનનવુટ્ઠાપનપઠમદુતિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. સોકાવાસસિક્ખાપદવણ્ણના

નવમે સોકાવાસન્તિ સઙ્કેતં કત્વા આગચ્છમાના પુરિસાનં અન્તોસોકં પવેસેતીતિ સોકાવાસા, તં સોકાવાસં. અથ વા ઘરં વિય ઘરસામિકા અયમ્પિ પુરિસસમાગમં અલભમાના સોકં આવિસતિ, ઇતિ યં આવિસતિ, સ્વાસ્સા આવાસો હોતીતિ સોકાવાસા. તેનેવસ્સ પદભાજને (પાચિ. ૧૧૬૦) ‘‘સોકાવાસા નામ પરેસં દુક્ખં ઉપ્પાદેતિ, સોકં આવિસતી’’તિ દ્વિધા અત્થો વુત્તો. પાચિત્તિયન્તિ એવરૂપં વુટ્ઠાપેન્તિયા વુત્તનયેનેવ કમ્મવાચાપરિયોસાને ઉપજ્ઝાયાય પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ એવરૂપં સિક્ખમાનં વુટ્ઠાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં. અજાનન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. સોકાવાસતા, જાનનં, વુટ્ઠાપનન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ ગબ્ભિનિવુટ્ઠાપનસદિસાનેવાતિ.

સોકાવાસસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. અનનુઞ્ઞાતસિક્ખાપદવણ્ણના

દસમે માતાપિતૂહીતિ વિજાતમાતરા ચ જનકપિતરા ચ. સામિકેનાતિ યેન પરિગ્ગહિતા, તેન. અનનુઞ્ઞાતન્તિ ઉપસમ્પદત્થાય અનનુઞ્ઞાતં. દ્વિક્ખત્તુઞ્હિ ભિક્ખુનીહિ આપુચ્છિતબ્બં, પબ્બજ્જાકાલે ચ ઉપસમ્પદાકાલે ચ, ભિક્ખૂનં પન સકિં આપુચ્છિતેપિ વટ્ટતિ. તસ્મા યા ઉપસમ્પદાકાલે અનાપુચ્છા ઉપસમ્પાદેતિ, તસ્સા વુત્તનયેનેવ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં થુલ્લનન્દં આરબ્ભ અનનુઞ્ઞાતવુટ્ઠાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં. અપલોકેત્વા વુટ્ઠાપેન્તિયા, તેસં અત્થિભાવં અજાનન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અનપલોકનં, અત્થિભાવજાનનં, વુટ્ઠાપનન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. અનનુઞ્ઞાતસમુટ્ઠાનં, કિરિયાકિરિયં, નોસઞ્ઞાવિમોક્ખં, અચિત્તકં, પણ્ણત્તિવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

અનનુઞ્ઞાતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. પારિવાસિકસિક્ખાપદવણ્ણના

એકાદસમે પારિવાસિકછન્દદાનેનાતિ પારિવાસિયેન છન્દદાનેન. તત્થ ચતુબ્બિધં પારિવાસિયં પરિસપારિવાસિયં રત્તિપારિવાસિયં છન્દપારિવાસિયં અજ્ઝાસયપારિવાસિયન્તિ.

તત્થ પરિસપારિવાસિયં નામ ભિક્ખૂ કેનચિદેવ કરણીયેન સન્નિપતિતા હોન્તિ, અથ મેઘો વા ઉટ્ઠહતિ, ઉસ્સારણા વા કરીયતિ, મનુસ્સા વા અજ્ઝોત્થરન્તા આગચ્છન્તિ, ભિક્ખૂ ‘‘અનોકાસા મયં, અઞ્ઞત્ર ગચ્છામા’’તિ છન્દં અવિસ્સજ્જિત્વાવ ઉટ્ઠહન્તિ, ઇદં પરિસપારિવાસિયં નામ, કિઞ્ચાપિ પરિસપારિવાસિયં, છન્દસ્સ પન અવિસ્સટ્ઠત્તા કમ્મં કાતું વટ્ટતિ.

પુન ભિક્ખૂ ‘‘ઉપોસથાદીનિ કરિસ્સામા’’તિ રત્તિં સન્નિપતિત્વા ‘‘યાવ સબ્બે સન્નિપતન્તિ, તાવ ધમ્મં સુણિસ્સામા’’તિ એકં અજ્ઝેસન્તિ, તસ્મિં ધમ્મકથં કથેન્તેયેવ અરુણો ઉગ્ગચ્છતિ. સચે ‘‘ચાતુદ્દસિકં ઉપોસથં કરિસ્સામા’’તિ નિસિન્ના, ‘‘પન્નરસો’’તિ કાતું વટ્ટતિ. સચે પન્નરસિકં કાતું નિસિન્ના, પાટિપદે અનુપોસથે ઉપોસથં કાતું ન વટ્ટતિ. અઞ્ઞં પન સઙ્ઘકિચ્ચં કાતું વટ્ટતિ, ઇદં રત્તિપારિવાસિયં નામ.

પુન ભિક્ખૂ ‘‘કિઞ્ચિદેવ અબ્ભાનાદિસઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સામા’’તિ સન્નિસિન્ના હોન્તિ, તત્રેકો નક્ખત્તપાઠકો ભિક્ખુ એવં વદતિ ‘‘અજ્જ નક્ખત્તં દારુણં, મા ઇદં કમ્મં કરોથા’’તિ. તે તસ્સ વચનેન છન્દં વિસ્સજ્જેત્વા તત્થેવ નિસિન્ના હોન્તિ, અથઞ્ઞો આગન્ત્વા ‘‘નક્ખત્તં પતિમાનેન્તં, અત્થો બાલં ઉપજ્ઝગા (જા. ૧.૧.૪૯), કિં નક્ખત્તેન કરોથા’’તિ વદતિ, ઇદં છન્દપારિવાસિયઞ્ચેવ અજ્ઝાસયપારિવાસિયઞ્ચ. એતસ્મિં પારિવાસિયે પુન છન્દપારિસુદ્ધિં અનાહરિત્વા કમ્મં કાતું ન વટ્ટતિ, ઇદં સન્ધાય વુત્તં ‘‘પારિવાસિકછન્દદાનેના’’તિ. પાચિત્તિયન્તિ એવં વુટ્ઠાપેન્તિયા વુત્તનયેનેવ કમ્મવાચાપરિયોસાને પાચિત્તિયં.

રાજગહે થુલ્લનન્દં આરબ્ભ એવં વુટ્ઠાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં. છન્દં અવિસ્સજ્જેત્વાવ અવુટ્ઠિતાય પરિસાય વુટ્ઠાપેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. પારિવાસિકછન્દદાનતા, વુટ્ઠાપનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ ગમ્ભિનિસિક્ખાપદસદિસાનેવાતિ.

પારિવાસિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૨. અનુવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

દ્વાદસમે અનુવસ્સન્તિ અનુસંવચ્છરં. એવં વુટ્ઠાપેન્તિયાપિ વુત્તનયેનેવ પાચિત્તિયં.

સાવત્થિયં સમ્બહુલા ભિક્ખુનિયો આરબ્ભ અનુવસ્સં વુટ્ઠાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં. એકન્તરિકં વુટ્ઠાપેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. અનુવસ્સતા, વુટ્ઠાપનન્તિ ઇમાનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એકાદસમે વુત્તનયાનેવાતિ.

અનુવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૩. એકવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

તેરસમે એકન્તરિકં એકં વુટ્ઠાપેન્તિયા, ઉમ્મત્તિકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. સેસં દ્વાદસમેન સદિસમેવાતિ.

એકવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

કુમારિભૂતવગ્ગો અટ્ઠમો.