૭. સત્તકનિદ્દેસવણ્ણના

૮૦૬. છબ્બિધમ્પિ પચ્ચવેક્ખણઞાણન્તિ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણન્તિ ઞાણ’’ન્તિઆદિના (વિભ. ૮૦૬) વુત્તં પટિચ્ચસમુપ્પાદઙ્ગાનં પચ્ચવેક્ખણવસેન પવત્તઞાણં. સહ ગહેત્વાતિ એકજ્ઝં ગહેત્વા વિપસ્સનારમ્મણભાવસામઞ્ઞેન એકત્તેન ગહેત્વા. સઙ્ખિપિત્વા વુત્તેનાતિ પુબ્બે છધા વુત્તં વિય દસ્સિતં ધમ્મટ્ઠિતિઞાણન્તિ એવં સઙ્ખિપિત્વા વુત્તેન. ‘‘ખયધમ્મ’’ન્તિઆદિના પકારેન દસ્સનન્તિ સમ્બન્ધો. પવત્તઞાણસ્સાતિ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણ’’ન્તિઆદિના પવત્તસ્સ ઞાણસ્સ, પવત્તે વા સંસારવટ્ટે ઞાણસ્સ. ઞાણારમ્મણા વિપસ્સના ઞાણવિપસ્સના. વિપસ્સનાતિ ચ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણ’’ન્તિઆદિના પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્નધમ્મે વિભાગેન દસ્સનતો ધમ્મટ્ઠિતિઞાણં ઇધાધિપ્પેતં. તસ્સ ખયધમ્મતાદિજાનનં પટિવિપસ્સના. તેનાહ ‘‘વિપસ્સનાપટિવિપસ્સનાદસ્સનમત્ત’’ન્તિ.

એવમેત્થ અટ્ઠકથાધિપ્પાયવસેન પાળિયા અત્થં દસ્સેત્વા ઇદાનિ અત્તનો અધિપ્પાયવસેન દસ્સેતું ‘‘પાળિયં પના’’તિઆદિમાહ. સબ્બત્થાતિ અદ્ધત્તયે પચ્ચયવિસેસેન પચ્ચયુપ્પન્નવિસેસનિદ્ધારણે. ઞાણવચનેનાતિ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણ’’ન્તિઆદિના ઞાણસ્સ ગહણેન. અઙ્ગાનન્તિ સત્તસત્તતિયા અઙ્ગાનં. ઇતિસદ્દેનાતિ ‘‘નિરોધધમ્મ’’ન્તિ એત્થ વુત્તઇતિસદ્દેન. પકાસેત્વાતિ ઞાણસ્સ પવત્તિઆકારં જોતેત્વા. તેન ધમ્મટ્ઠિતિઞાણતો અઞ્ઞંયેવ પરિયોસાને વુત્તં ઞાણન્તિ દસ્સેતિ. તેનાહ ‘‘વિપસ્સનાઞાણં સત્તમં ઞાણ’’ન્તિ. અયમેવ ચેત્થ અત્થો યુત્તોતિ દસ્સેન્તો ‘‘ન હી’’તિઆદિમાહ. તત્થ ‘‘તમ્પિ ઞાણન્તિ સમ્બન્ધો ન હોતી’’તિ એવં સમ્બન્ધો ન યુત્તો અઙ્ગન્તરભાવસ્સ અવિભાવનતોતિ અત્થો. તેન વુત્તં ‘‘તંઞાણ…પે… અનધિપ્પેતત્તા’’તિ. ન હિ વિસું વિસું વુત્તમેવ એકજ્ઝં વચનમત્તેન અત્થન્તરં હોતીતિ. ‘‘ખયધમ્મં…પે… ચા’’તિ ઇમિના પુરિમસ્મિં પક્ખે ઉપચયેન દોસમાહ.

સત્તકનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.