૧૮. મગ્ગપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના

૧૮. પઞ્ઞા વિતક્કો સમ્માવાચાકમ્મન્તાજીવા વીરિયં સતિ સમાધિ મિચ્છાદિટ્ઠિ મિચ્છાવાચાકમ્મન્તાજીવાતિ ઇમાનિ દ્વાદસઙ્ગાનીતિ એત્થ દુવિધમ્પિ સઙ્કપ્પં વીરિયં સમાધિઞ્ચ વિતક્કવીરિયસમાધિવચનેહિ સઙ્ગણ્હિત્વા ‘‘અયમેવ ખો, આવુસો, અટ્ઠઙ્ગિકો મિચ્છામગ્ગો અબ્રહ્મચરિયં. સેય્યથિદં – મિચ્છાદિટ્ઠિ…પે… મિચ્છાસમાધી’’તિઆદીહિ (સં. નિ. ૫.૧૮) સુત્તવચનેહિ મિચ્છાવાચાકમ્મન્તાજીવેસુપિ મગ્ગઙ્ગવોહારસિદ્ધિતો તેહિ સહ દ્વાદસઙ્ગાનિ ઇધ લબ્ભમાનાનિ ચ અલબ્ભમાનાનિ ચ મગ્ગઙ્ગવચનસામઞ્ઞેન સઙ્ગણ્હિત્વા વુત્તાનિ. એવઞ્હિ સુત્તન્તવોહારોપિ દસ્સિતો હોતિ, એવં પન દસ્સેન્તેન ‘‘મગ્ગપચ્ચયનિદ્દેસે મગ્ગઙ્ગાની’’તિ એવં ઉદ્ધરિત્વા તસ્સ પાઠગતસ્સ મગ્ગઙ્ગસદ્દસ્સ અત્થભાવેન ઇમાનિ દ્વાદસઙ્ગાનિ ન દસ્સેતબ્બાનિ. ન હિ પાળિયં મગ્ગઙ્ગસદ્દસ્સ મિચ્છાવાચાકમ્મન્તાજીવોતિ અત્થો વત્તબ્બો. તેહિ સમ્માવાચાદીહિ પટિપક્ખા ચેતનાધમ્મા તપ્પટિપક્ખભાવતોયેવ ‘‘મિચ્છામગ્ગઙ્ગાની’’તિ સુત્તે વુત્તાનિ, ન પન મગ્ગપચ્ચયભાવેન. મગ્ગઙ્ગાનિ મગ્ગપચ્ચયભૂતાનિ ચ ઇધ પાળિયં ‘‘મગ્ગઙ્ગાની’’તિ વુત્તાનિ, ન ચ અઞ્ઞં ઉદ્ધરિત્વા અઞ્ઞસ્સ અત્થો વત્તબ્બો. પરિયાયનિપ્પરિયાયમગ્ગઙ્ગદસ્સનત્થં પન ઇચ્છન્તેન પાળિગતમગ્ગઙ્ગસદ્દપતિરૂપકો અઞ્ઞો મગ્ગઙ્ગસદ્દો ઉભયપદત્થો ઉદ્ધરિતબ્બો યથા ‘‘અધિકરણં નામ ચત્તારિ અધિકરણાની’’તિ (પારા. ૩૮૬, ૪૦૫). ઇધ પન ‘‘મગ્ગપચ્ચયનિદ્દેસે મગ્ગઙ્ગાની’’તિ પાળિગતોયેવ મગ્ગઙ્ગસદ્દો ઉદ્ધટો, ન ચ અત્થુદ્ધરણવસેન દસ્સેત્વા અધિપ્પેતત્થનિયમનં કતં, તસ્મા પાળિયં મગ્ગઙ્ગસદ્દસ્સ મિચ્છાવાચાદીનં અત્થભાવો મા હોતૂતિ ‘‘સમ્માદિટ્ઠિસઙ્કપ્પવાચાકમ્મન્તાજીવવાયામસતિસમાધિમિચ્છાદિટ્ઠિસઙ્કપ્પવાયામસમાધયોતિ ઇમાનિ દ્વાદસઙ્ગાની’’તિ પઠન્તિ. નનુ એવં ‘‘અહેતુકચિત્તુપ્પાદવજ્જેસૂ’’તિ ન વત્તબ્બં. ન હિ તેસુ સમ્માદિટ્ઠિઆદયો યથાવુત્તા સન્તિ, યે વજ્જેતબ્બા સિયુન્તિ? ન, ઉપ્પત્તિટ્ઠાનનિયમનત્થત્તા. અહેતુકચિત્તુપ્પાદવજ્જેસ્વેવ એતાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, નાહેતુકચિત્તુપ્પાદેસુ. તત્થુપ્પન્નાનિ દ્વાદસઙ્ગાનીતિ અયઞ્હેત્થ અત્થો.

મગ્ગપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.