૫. સુદ્ધિકસંસન્દનવણ્ણના

૧૭-૨૭. રૂપાદીહિ સદ્ધિં સચ્ચિકટ્ઠસંસન્દનન્તિ સચ્ચિકટ્ઠસ્સ પુગ્ગલસ્સ રૂપાદીહિ સદ્ધિં સંસન્દનં, સચ્ચિકટ્ઠે વા રૂપાદીહિ સદ્ધિં પુગ્ગલસ્સ સંસન્દનન્તિ અધિપ્પાયો. પુગ્ગલો રૂપઞ્ચાતિ ચ-કારસ્સ સમુચ્ચયત્થત્તા યથા રૂપન્તિ એવં નિદસ્સનવસેન વુત્તો અત્થો વિચારેતબ્બો. રૂપાદીહિ અઞ્ઞો અનઞ્ઞો ચ પુગ્ગલો ન વત્તબ્બોતિ લદ્ધિ સમયો. ‘‘અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ અબ્યાકતમેતં ભગવતા’’તિઆદિકં (સં. નિ. ૪.૪૧૬) સુત્તં. અનુઞ્ઞાયમાને તદુભયવિરોધો આપજ્જતીતિ ઇમમત્થં સન્ધાયાહ ‘‘સમયસુત્તવિરોધં દિસ્વા’’તિ.

ધમ્મતોતિ પાળિતો. ‘‘પટિકમ્મચતુક્કાદીનિ સંખિત્તાનિ. પરવાદી…પે… દસ્સિતાની’’તિ વદન્તેહિ પુગ્ગલો નુપલબ્ભતિ…પે… આજાનાહિ પટિકમ્મન્તિ એત્થ આજાનાહિ નિગ્ગહન્તિ પાઠો દિટ્ઠો ભવિસ્સતિ. અઞ્ઞત્તં પટિજાનાપનત્થન્તિ યથા મયા અઞ્ઞત્તં વત્તબ્બં, તથા ચ તયાપિ તં વત્તબ્બન્તિ અઞ્ઞત્તપટિઞ્ઞાય ચોદનત્થન્તિ અત્થો. સમ્મુતિપરમત્થાનં એકત્તનાનત્તપઞ્હસ્સ ઠપનીયત્તાતિ અબ્યાકતત્તાતિ અત્થો. યદિ ઠપનીયત્તા પટિક્ખિપિતબ્બં, પરેનપિ ઠપનીયત્તા લદ્ધિમેવ નિસ્સાય પટિક્ખેપો કતોતિ સોપિ ન નિગ્ગહેતબ્બો સિયા. પરો પન પુગ્ગલોતિ કઞ્ચિ સભાવં ગહેત્વા તસ્સ ઠપનીયત્તં ઇચ્છતિ, સતિ ચ સભાવે ઠપનીયતા ન યુત્તાતિ નિગ્ગહેતબ્બો. સમ્મુતિ પન કોચિ સભાવો નત્થિ. તેનેવસ્સ એકત્તનાનત્તપઞ્હસ્સ ઠપનીયતં વદન્તો ન નિગ્ગહેતબ્બોતિ સકવાદિના પટિક્ખેપો કતોતિ અયમેત્થ અધિપ્પાયો યુત્તો.

સુદ્ધિકસંસન્દનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.