૧૦. કારણ્ડવસુત્તવણ્ણના

૧૦. દસમે પટિચરતીતિ પટિચ્છાદનવસેન ચરતિ પવત્તતિ. પટિચ્છાદનટ્ઠો એવ વા ચરતિ-સદ્દો અનેકત્થત્તા ધાતૂનન્તિ આહ ‘‘પટિચ્છાદેતી’’તિ. અઞ્ઞેનાઞ્ઞન્તિ પન પટિચ્છાદનાકારદસ્સનન્તિ આહ ‘‘અઞ્ઞેન કારણેના’’તિઆદિ. તત્થ અઞ્ઞં કારણં વચનં વાતિ યં ચોદકેન ચુદિતકસ્સ દોસવિભાવનં કારણં, વચનં વા વુત્તં, તં તતો અઞ્ઞેનેવ કારણેન, વચનેન વા પટિચ્છાદેતિ. કારણેનાતિ ચોદનાય અમૂલાય અમૂલિકભાવદીપનિયા યુત્તિયા વા. વચનેનાતિ તદત્થબોધકેન વચનેન. ‘‘કો આપન્નો’’તિઆદિના ચોદનં વિસ્સજ્જેત્વાવ વિક્ખેપાપજ્જનં અઞ્ઞેનાઞ્ઞં પટિચરણં. બહિદ્ધા કથાપનામના નામ ‘‘ઇત્થન્નામં આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ વુત્તે – ‘‘પાટલિપુત્તં ગતોમ્હી’’તિઆદિના ચોદનં વિસ્સજ્જેત્વાતિ અયમેવ વિસેસો. યો હિ ‘‘આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ વુત્તો ‘‘કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્ના, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ વા વદતિ, ‘‘એવરૂપં કિઞ્ચિ તયા દિટ્ઠ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘ન સુણામી’’તિ સોતં વા ઉપનેતિ, અયં અઞ્ઞેનાઞ્ઞં પટિચરતિ નામ. યો પન ‘‘ઇત્થન્નામં નામ આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ પુટ્ઠો ‘‘પાટલિપુત્તં ગતોમ્હી’’તિ વત્વા પુન ‘‘ન તવ પાટલિપુત્તગમનં પુચ્છામ, આપત્તિં પુચ્છામા’’તિ વુત્તે તતો ‘‘રાજગહં ગતોમ્હિ. રાજગહં વા યાહિ બ્રાહ્મણગહં વા, આપત્તિં આપન્નોસીતિ. તં તત્થ મે સૂકરમંસં લદ્ધ’’ન્તિઆદીનિ વદતિ, અયં બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ નામ. સમણકચવરોતિ સમણવેસધારણેન સમણપ્પતિરૂપકતાય સમણાનં કચવરભૂતં.

કારણ્ડવં (સુ. નિ. અટ્ઠ. ૨.૨૮૩-૨૮૪) નિદ્ધમથાતિ વિપન્નસીલતાય કચવરભૂતં પુગ્ગલં કચવરમિવ અનપેક્ખા અપનેથ. કસમ્બું અપકસ્સથાતિ કસમ્બુભૂતઞ્ચ નં ખત્તિયાદીનં મજ્ઝગતં પભિન્નપગ્ઘરિતકુટ્ઠં ચણ્ડાલં વિય અપકડ્ઢથ. કિં કારણં? સઙ્ઘારામો નામ સીલવન્તાનં કતો, ન દુસ્સીલાનં. યતો એતદેવ સન્ધાયાહ ‘‘તતો પલાપે વાહેથ, અસ્સમણે સમણમાનિને’’તિ. યથા પલાપા અન્તોસારરહિતા અતણ્ડુલા બહિ થુસેન વીહી વિય દિસ્સન્તિ, એવં પાપભિક્ખૂ અન્તો સીલરહિતાપિ બહિ કાસાવાદિપરિક્ખારેન ભિક્ખૂ વિય દિસ્સન્તિ, તસ્મા ‘‘પલાપા’’તિ વુચ્ચન્તિ. તે પલાપે વાહેથ ઓપુનથ વિધમથ, પરમત્થતો અસ્સમણે સમણવેસમત્તેન સમણમાનિને. કપ્પયવ્હોતિ કપ્પેથ, કરોથાતિ વુત્તં હોતિ. પતિસ્સતાતિ સપ્પતિસ્સા. વટ્ટદુક્ખસ્સ અન્તં કરિસ્સથ, પરિનિબ્બાનં પાપુણિસ્સથાતિ અત્થો.

કારણ્ડવસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

મેત્તાવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.