૩. નગરોપમસુત્તવણ્ણના

૬૭. તતિયે પચ્ચન્તે ભવં પચ્ચન્તિમં. ‘‘રથો સીલપરિક્ખારો, ઝાનક્ખો ચક્કવીરિયો’’તિઆદીસુ (સં. નિ. ૫.૪) વિય અલઙ્કારવચનો પરિક્ખારસદ્દોતિ આહ ‘‘નગરાલઙ્કારેહિ અલઙ્કત’’ન્તિ. પરિવારવચનોપિ વટ્ટતિયેવ ‘‘સત્ત સમાધિપરિક્ખારા’’તિઆદીસુ (દી. નિ. ૩.૩૩૦) વિય. નેમં વુચ્ચતિ થમ્ભાદીહિ અનુપતભૂમિપ્પદેસોતિ આહ ‘‘ગમ્ભીરઆવાટા’’તિ, ગમ્ભીરં ભૂમિં અનુપ્પવિટ્ઠાતિ અત્થો. સુટ્ઠુ સન્નિસીદાપિતાતિ ભૂમિં નિખનિત્વા સમ્મદેવ ઠપિતા.

અનુપરિયાયેતિ એતેનાતિ અનુપરિયાયો, સોયેવ પથોતિ અનુપરિયાયપથો, પરિતો પાકારસ્સ અનુયાયમગ્ગો.

હત્થિં આરોહન્તિ આરોહાપયન્તિ ચાતિ હત્થારોહા (દી. નિ. ટી. ૧.૧૬૩). યેન હિ પયોગેન પુરિસો હત્થિનો આરોહનયોગ્ગો હોતિ, હત્થિસ્સ તં પયોગં વિધાયન્તાનં સબ્બેસમ્પેતેસં ગહણં. તેનાહ ‘‘સબ્બેપી’’તિઆદિ. તત્થ હત્થાચરિયા નામ યે હત્થિનો હત્થારોહકાનઞ્ચ સિક્ખાપકા. હત્થિવેજ્જા નામ હત્થિભિસક્કા. હત્થિબન્ધા નામ હત્થીનં પાદરક્ખકા. આદિ-સદ્દેન હત્થીનં યવપદાયકાદિકે સઙ્ગણ્હાતિ. અસ્સારોહા રથિકાતિ એત્થાપિ એસેવ નયો. રથે નિયુત્તા રથિકા. રથરક્ખા નામ રથસ્સ આણિરક્ખકા. ધનું ગણ્હન્તિ ગણ્હાપેન્તિ ચાતિ ધનુગ્ગહા, ઇસ્સાસા ધનુસિપ્પસ્સ સિક્ખાપકા ચ. તેનાહ ‘‘ધનુઆચરિયા ઇસ્સાસા’’તિ. ચેલેન ચેલપટાકાય યુદ્ધે અકન્તિ ગચ્છન્તીતિ ચેલકાતિ આહ – ‘‘યે યુદ્ધે જયદ્ધજં ગહેત્વા પુરતો ગચ્છન્તી’’તિ. યથા તથા ઠિતે સેનિકે બ્રૂહકરણવસેન તતો તતો ચલયન્તિ ઉચ્ચાલેન્તીતિ ચલકા. સકુણગ્ઘિઆદયો વિય મંસપિણ્ડં પરસેનાસમૂહં સાહસિકમહાયોધતાય છેત્વા છેત્વા દયન્તિ ઉપ્પતિત્વા ગચ્છન્તીતિ પિણ્ડદાયકા. દુતિયવિકપ્પે પિણ્ડે દયન્તિ જનસમ્મદ્દે ઉપ્પતન્તા વિય ગચ્છન્તીતિ પિણ્ડદાયકાતિ અત્થો વેદિતબ્બો. ઉગ્ગતુગ્ગતાતિ થામજવપરક્કમાદિવસેન અતિવિય ઉગ્ગતા, ઉદગ્ગાતિ અત્થો. પક્ખન્દન્તીતિ અત્તનો વીરસૂરભાવેન અસજ્જમાના પરસેનં અનુપવિસન્તીતિ અત્થો. થામજવબલપરક્કમાદિસમ્પત્તિયા મહાનાગા વિય મહાનાગા. એકસૂરાતિ એકાકિસૂરા અત્તનો સૂરભાવેનેવ એકાકિનો હુત્વા યુજ્ઝનકા. સજાલિકાતિ સવમ્મિકા. સરપરિત્તાણન્તિ ચમ્મપરિસિબ્બિતં ખેટકં, ચમ્મમયં વા ફલકં. ઘરદાસયોધાતિ અત્તનો દાસયોધા.

સમ્પક્ખન્દનલક્ખણાતિ સદ્ધેય્યવત્થુનો એવમેતન્તિ સમ્પક્ખન્દનલક્ખણા. સમ્પસાદનલક્ખણાતિ પસીદિતબ્બે વત્થુસ્મિં પસીદનલક્ખણા. ઓકપ્પનસદ્ધાતિ ઓક્કન્તિત્વા પક્ખન્દિત્વા અધિમુચ્ચનં. પસાદનીયે વત્થુસ્મિં પસીદનં પસાદસદ્ધા. અયં અનુધમ્મોતિ અયં નવન્નં લોકુત્તરધમ્માનં અનુલોમધમ્મો. નિબ્બિદાબહુલોતિ ઉક્કણ્ઠનાબહુલો. સદ્ધા બન્ધતિ પાથેય્યન્તિ સદ્ધા નામાયં સત્તસ્સ મરણવસેન મહાપથં સંવજતો મહાકન્તારં પટિપજ્જતો મહાવિદુગ્ગં પક્ખન્દતો પાથેય્યપુટં બન્ધતિ, સમ્બલં વિસ્સજ્જેતીતિ અત્થો. સદ્ધઞ્હિ ઉપ્પાદેત્વા દાનં દેતિ, સીલં રક્ખતિ, ઉપોસથકમ્મં કરોતિ. તેનેતં વુત્તં ‘‘સદ્ધા બન્ધતિ પાથેય્ય’’ન્તિ. સિરીતિ ઇસ્સરિયં. ઇસ્સરિયે હિ અભિમુખીભૂતે થલતોપિ જલતોપિ ભોગા આગચ્છન્તિયેવ. તેનેતં વુત્તં ‘‘સિરી ભોગાનમાસયો’’તિ. સદ્ધા દુતિયા પુરિસસ્સ હોતીતિ પુરિસસ્સ દેવલોકે, મનુસ્સલોકે ચેવ નિબ્બાનઞ્ચ ગચ્છન્તસ્સ સદ્ધા દુતિયા હોતિ, સહાયકિચ્ચં સાધેતિ. ભત્તપુટાદીતિ આદિ-સદ્દેન દુતિયિકાદીનં સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો. અનેકસરસતાતિ અનેકસભાવતા, અનેકકિચ્ચતા વા. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

નગરોપમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.