૩-૬. ઇણસુત્તાદિવણ્ણના

૪૫-૪૮. તતિયે દલિદ્દો નામ દુગ્ગતો, તસ્સ ભાવો દાલિદ્દિયં. ન એતસ્સ સકં સાપતેય્યન્તિ અસ્સકો, અસાપતેય્યો. તેનાહ ‘‘અત્તનો સન્તકેન રહિતો’’તિ. ‘‘બુદ્ધો ધમ્મો સઙ્ઘો’’તિ વુત્તે ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો ભગવા, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો, સુપ્પટિપન્નો સઙ્ઘો’’તિ કેનચિ અકમ્પિયભાવેન ઓકપ્પનં રતનત્તયગુણે ઓગાહેત્વા કપ્પનં ઓકપ્પનસદ્ધા નામ. ‘‘ઇદં અકુસલં કમ્મં નો સકં, ઇદં પન કમ્મં સક’’ન્તિ એવં બ્યતિરેકતો અન્વયતો ચ કમ્મસ્સકતજાનનપઞ્ઞા કમ્મસ્સકતપઞ્ઞા. તિવિધઞ્હિ દુચ્ચરિતં અત્તના કતમ્પિ સકકમ્મં નામ ન હોતિ અત્થભઞ્જનતો. સુચરિતં સકકમ્મં નામ અત્થજનનતો. ઇણાદાનસ્મિન્તિ પચ્ચત્તવચનત્થે એતં ભુમ્મન્તિ આહ ‘‘ઇણગ્ગહણં વદામી’’તિ.

કટગ્ગાહોતિ કતં સબ્બસો સિદ્ધમેવ કત્વા ગહણં. સો પન વિજયલાભો હોતીતિ આહ ‘‘જયગ્ગાહો’’તિ. હિરિમનો એતસ્સાતિ હિરિમનોતિ આહ ‘‘હિરિસમ્પયુત્તચિત્તો’’તિ, પાપજિગુચ્છનલક્ખણાય હિરિયા સમ્પયુત્તચિત્તોતિ અત્થો. ઓત્તપ્પતિ ઉબ્બિજ્જતિ ભાયતિ સીલેનાતિ ઓત્તપ્પી, ઓત્તપ્પેન સમન્નાગતો. નિરામિસં સુખન્તિ તતિયજ્ઝાનસુખં દૂરસમુસ્સારિતકામામિસત્તા. ઉપેક્ખન્તિ ચતુત્થજ્ઝાનુપેક્ખં, ન યં કિઞ્ચિ ઉપેક્ખાવેદનન્તિ આહ ‘‘ચતુત્થજ્ઝાનુપેક્ખ’’ન્તિ. આરદ્ધવીરિયોતિ પગ્ગહિતપરિપુણ્ણકાયિકચેતસિકવીરિયોતિ અત્થો. યો ગણસઙ્ગણિકં વિનોદેત્વા ચતૂસુ ઇરિયાપથેસુ અટ્ઠઆરમ્ભવત્થુવસેન એકકો હોતિ, તસ્સ કાયિકં વીરિયં આરદ્ધં નામ હોતિ. ચિત્તસઙ્ગણિકં વિનોદેત્વા અટ્ઠસમાપત્તિવસેન એકકો હોતિ. ગમને ઉપ્પન્નકિલેસસ્સ ઠાનં પાપુણિતું ન દેતિ, ઠાને ઉપ્પન્નકિલેસસ્સ નિસજ્જં, નિસજ્જાય ઉપ્પન્નકિલેસસ્સ સયનં પાપુણિતું ન દેતિ, ઉપ્પન્નટ્ઠાનેયેવ કિલેસે નિગ્ગણ્હાતિ. અયં ચેતસિકં વીરિયં આરદ્ધં નામ હોતિ. પટિપક્ખદૂરીભાવેન સેટ્ઠટ્ઠેન ચ એકો ઉદેતીતિ એકોદિ, એકગ્ગતા. તસ્સ યોગતો એકગ્ગચિત્તો ઇધ એકોદિ. પટિપક્ખતો અત્તાનં નિપાતિ, તં વા નિપયતિ વિસોસેતીતિ નિપકો. અઞ્ઞતરં કાયાદિભેદં આરમ્મણં સાતિસયાય સતિયા સરતીતિ સતો. તેનાહ ‘‘એકગ્ગચિત્તો’’તિઆદિ.

અકુપ્પા મે વિમુત્તીતિ મય્હં અરહત્તફલવિમુત્તિ અકુપ્પતાય અકુપ્પારમ્મણતાય ચ અકુપ્પા. સા હિ રાગાદીહિ ન કુપ્પતીતિ અકુપ્પતાયપિ અકુપ્પા. અકુપ્પં નિબ્બાનમસ્સા આરમ્મણન્તિ અકુપ્પારમ્મણતાયપિ અકુપ્પા. તેનેવાહ ‘‘અકુપ્પારમ્મણત્તા’’તિઆદિ. ભવસંયોજનાનન્તિ કામરાગપટિઘમાનદિટ્ઠિવિચિકિચ્છાસીલબ્બતપરામાસભવરાગઇસ્સામચ્છરિય- અવિજ્જાસઙ્ખાતાનં દસન્નં સંયોજનાનં. ઇમાનિ હિ સત્તે ભવેસુ સંયોજેન્તિ ઉપનિબન્ધન્તિ ભવાભવેન સંયોજેન્તિ, તસ્મા ભવસંયોજનાનીતિ વુચ્ચન્તિ. ખીણાસવો ઉત્તમઅણણો કિલેસઇણાનં અભાવતો. અઞ્ઞે હિ સત્તા યાવ ન કિલેસા પહીયન્તિ, તાવ સઇણા નામ અસેરિવિહારભાવતો. ચતુત્થાદીનિ ઉત્તાનત્થાનિ.

ઇણસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.