૧-૨. આવરણસુત્તાદિવણ્ણના

૫૧-૫૨. દુતિયસ્સ પઠમે આવરન્તીતિ આવરણા, નીવારયન્તીતિ નીવરણા. એત્થ ચ આવરન્તીતિ કુસલધમ્મુપ્પત્તિં આદિતો પરિવારેન્તિ. નીવારયન્તીતિ નિરવસેસતો વારયન્તીતિ અત્થો, તસ્મા આવરણવસેનાતિ આદિતો કુસલુપ્પત્તિવારણવસેન. નીવરણવસેનાતિ નિરવસેસતો વારણવસેનાતિ એવમેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો. યસ્મા પઞ્ચ નીવરણા ઉપ્પજ્જમાના અનુપ્પન્નાય લોકિયલોકુત્તરાય પઞ્ઞાય ઉપ્પજ્જિતું ન દેન્તિ, ઉપ્પન્નાપિ અટ્ઠ સમાપત્તિયો પઞ્ચ વા અભિઞ્ઞા ઉપચ્છિન્દિત્વા પાતેન્તિ, તસ્મા ‘‘પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા’’તિ વુચ્ચન્તિ. ઉપચ્છિન્દનં પાતનઞ્ચેત્થ તાસં પઞ્ઞાનં અનુપ્પન્નાનં ઉપ્પજ્જિતું અપ્પદાનમેવ. ઇતિ મહગ્ગતાનુત્તરપઞ્ઞાનં એકચ્ચાય ચ પરિત્તપઞ્ઞાય અનુપ્પત્તિહેતુભૂતા નીવરણધમ્મા ઇતરાસં સમત્થતં વિહનન્તિયેવાતિ પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા વુત્તા. ભાવનામનસિકારેન વિના પકતિયા મનુસ્સેહિ નિબ્બત્તેતબ્બો ધમ્મોતિ મનુસ્સધમ્મો, મનુસ્સત્તભાવાવહો વા ધમ્મો મનુસ્સધમ્મો, અનુળારં પરિત્તકુસલં. યં અસતિપિ બુદ્ધુપ્પાદે વત્તતિ, યઞ્ચ સન્ધાયાહ ‘‘હીનેન બ્રહ્મચરિયેન, ખત્તિયે ઉપપજ્જતી’’તિ (જા. ૧.૮.૭૫). અલં અરિયાય અરિયભાવાયાતિ અલમરિયો, અરિયભાવાય સમત્થોતિ વુત્તં હોતિ. ઞાણદસ્સનમેવ ઞાણદસ્સનવિસેસો, અલમરિયો ચ સો ઞાણદસ્સનવિસેસો ચાતિ અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો.

ઞાણદસ્સનન્તિ ચ દિબ્બચક્ખુપિ વિપસ્સનાપિ મગ્ગોપિ ફલમ્પિ પચ્ચવેક્ખણઞાણમ્પિ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણમ્પિ વુચ્ચતિ. ‘‘અપ્પમત્તો સમાનો ઞાણદસ્સનં આરાધેતી’’તિ (મ. નિ. ૧.૩૧૧) હિ એત્થ દિબ્બચક્ખુ ઞાણદસ્સનં નામ. ‘‘ઞાણદસ્સનાય ચિત્તં અભિનીહરતિ અભિનિન્નામેતી’’તિ (દી. નિ. ૧.૨૩૪) એત્થ વિપસ્સનાઞાણં. ‘‘અભબ્બા તે ઞાણાય દસ્સનાય અનુત્તરાય સમ્બોધાયા’’તિ (અ. નિ. ૪.૧૯૬) એત્થ મગ્ગો. ‘‘અયમઞ્ઞો ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો ફાસુવિહારો’’તિ (મ. નિ. ૧.૩૨૮) એત્થ ફલં. ‘‘ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ, અકુપ્પા મે વિમુત્તિ, અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ (સં. નિ. ૫.૧૦૮૧; મહાવ. ૧૬; પટિ. મ. ૨.૩૦) એત્થ પચ્ચવેક્ખણઞાણં. ‘‘ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ ‘સત્તાહકાલકતો આળારો કાલામો’’’તિ (મ. નિ. ૧.૨૮૪; ૨.૩૪૦) એત્થ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં. ઇધ પન લોકુત્તરધમ્મો અધિપ્પેતો. એત્થ ચ રૂપાયતનં જાનાતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં વિય પસ્સતિ ચાતિ ઞાણદસ્સનં, દિબ્બચક્ખુ. સમ્મસનૂપચારે ચ ધમ્મલક્ખણત્તયઞ્ચ તથા જાનાતિ પસ્સતિ ચાતિ ઞાણદસ્સનં, વિપસ્સના. નિબ્બાનં ચત્તારિ વા સચ્ચાનિ અસમ્મોહપ્પટિવેધતો જાનાતિ પસ્સતિ ચાતિ ઞાણદસ્સનં, મગ્ગો. ફલં પન નિબ્બાનવસેનેવ યોજેતબ્બં. પચ્ચવેક્ખણા મગ્ગાધિગતસ્સ અત્થસ્સ સબ્બસો જોતનટ્ઠેન ઞાણદસ્સનં. સબ્બઞ્ઞુતા અનાવરણતાય સમન્તચક્ખુતાય ચ ઞાણદસ્સનં. બ્યાદિણ્ણકાલોતિ પરિયાદિન્નકાલો. દુતિયં ઉત્તાનમેવ.

આવરણસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.