૨. બલવગ્ગો

૧. અનનુસ્સુતસુત્તવણ્ણના

૧૧. દુતિયસ્સ પઠમે અભિજાનિત્વાતિ અભિવિસિટ્ઠેન ઞાણેન જાનિત્વા. અટ્ઠહિ કારણેહિ તથાગતસ્સાતિ ‘‘તથા આગતોતિ તથાગતો. તથા ગતોતિ તથાગતો. તથલક્ખણં આગતોતિ તથાગતો. તથધમ્મે યાથાવતો અભિસમ્બુદ્ધોતિ તથાગતો. તથદસ્સિતાય તથાગતો. તથાવાદિતાય તથાગતો. તથાકારિતાય તથાગતો. અભિભવનટ્ઠેન તથાગતો’’તિ એવં વુત્તેહિ અટ્ઠહિ કારણેહિ. ઉસભસ્સ ઇદન્તિ આસભં, સેટ્ઠટ્ઠાનં. તેનાહ ‘‘આસભં ઠાનન્તિ સેટ્ઠટ્ઠાન’’ન્તિ. પરતો દસ્સિતબલયોગેન ‘‘દસબલોહ’’ન્તિ અભીતનાદં નદતિ. બ્રહ્મચક્કન્તિ એત્થ સેટ્ઠપરિયાયો. બ્રહ્મસદ્દોતિ આહ ‘‘સેટ્ઠચક્ક’’ન્તિ. ચક્કઞ્ચેતં ધમ્મચક્કં અધિપ્પેતં.

અનનુસ્સુતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. સંખિત્તસુત્તવણ્ણના

૧૩. તતિયે કામં સમ્પયુત્તધમ્મેસુ થિરભાવોપિ બલટ્ઠો એવ, પટિપક્ખેહિ પન અકમ્પનીયત્તં સાતિસયં બલટ્ઠોતિ વુત્તં ‘‘મુટ્ઠસ્સચ્ચે ન કમ્પતી’’તિ.

સંખિત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. વિત્થતસુત્તવણ્ણના

૧૪. ચતુત્થે સતિનેપક્કેનાતિ સતિયા નેપક્કેન, તિક્ખવિસદસૂરભાવેનાતિ અત્થો. અટ્ઠકથાયં પન નેપક્કં નામ પઞ્ઞાતિ અધિપ્પાયેન ‘‘નેપક્કં વુચ્ચતિ પઞ્ઞા’’તિ વુત્તં. એવં સતિ અઞ્ઞો નિદ્દિટ્ઠો નામ હોતિ. સતિમાતિ ચ ઇમિના સવિસેસા સતિ ગહિતાતિ પરતોપિ ‘‘ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા’’તિ સતિકિચ્ચમેવ નિદ્દિટ્ઠં, ન પઞ્ઞાકિચ્ચં, તસ્મા સતિનેપક્કેનાતિ સતિયા નેપક્કભાવેનાતિ સક્કા વિઞ્ઞાતું લબ્ભતેવ. પચ્ચયવિસેસવસેન અઞ્ઞધમ્મનિરપેક્ખો સતિયા બલવભાવો. તથા હિ ઞાણવિપ્પયુત્તચિત્તેનપિ સજ્ઝાયનસમ્મસનાનિ સમ્ભવન્તિ.

ચિરકતમ્પીતિ અત્તના વા પરેન વા કાયેન ચિરકતં ચેતિયઙ્ગણવત્તાદિમહાવત્તપ્પટિપત્તિપૂરણં. ચિરભાસિતમ્પીતિ અત્તના વા પરેન વા વાચાય ચિરભાસિતં સક્કચ્ચં ઉદ્દિસનઉદ્દિસાપનધમ્માસારણધમ્મદેસનાઉપનિસિન્નકપરિકથાઅનુમોદનીયાદિવસેન પવત્તિતં વચીકમ્મં. સરિતા અનુસ્સરિતાતિ તસ્મિં કાયેન ચિરકતે કાયો નામ કાયવિઞ્ઞત્તિ, ચિરભાસિતે વાચા નામ વચીવિઞ્ઞત્તિ, તદુભયમ્પિ રૂપં, તંસમુટ્ઠાપકા ચિત્તચેતસિકા અરૂપં. ઇતિ ઇમે રૂપારૂપધમ્મા એવં ઉપ્પજ્જિત્વા એવં નિરુદ્ધાતિ સરતિ ચેવ અનુસ્સરતિ ચ, સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં સમુટ્ઠાપેતીતિ અત્થો. બોજ્ઝઙ્ગસમુટ્ઠાપિકા હિ સતિ ઇધ અધિપ્પેતા. તાય સતિયા એસ સકિં સરણેન સરિતા, પુનપ્પુનં સરણેન અનુસ્સરિતાતિ વેદિતબ્બા.

વિત્થતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫-૧૦. દટ્ઠબ્બસુત્તાદિવણ્ણના

૧૫-૨૦. પઞ્ચમે સવિસયસ્મિંયેવાતિ અત્તનો અત્તનો વિસયે એવ. લોકિયલોકુત્તરધમ્મે કથેતુન્તિ લોકિયધમ્મે લોકુત્તરધમ્મે ચ તેન તેન પવત્તિવિસેસેન કથેતું. ચતૂસુ સોતાપત્તિયઙ્ગેસૂતિ સપ્પુરિસસંસેવો સદ્ધમ્મસ્સવનં યોનિસોમનસિકારો ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપત્તીતિ ઇમેસુ ચતૂસુ સોતાપત્તિમગ્ગકારણેસુ. કામઞ્ચ તેસુ સતિઆદયોપિ ધમ્મા ઇચ્છિતબ્બાવ તેહિ વિના તેસં અસમ્ભવતો, તથાપિ ચેત્થ સદ્ધા વિસેસતો કિચ્ચકારીતિ વેદિતબ્બા. સદ્ધો એવ હિ સપ્પુરિસે પયિરુપાસતિ, સદ્ધમ્મં સુણાતિ, યોનિસો ચ અનિચ્ચાદિતો મનસિ કરોતિ, અરિયમગ્ગસ્સ ચ અનુધમ્મં પટિપજ્જતિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘એત્થ સદ્ધાબલં દટ્ઠબ્બ’’ન્તિ. ઇમિના નયેન સેસબલેસુપિ અત્થો દટ્ઠબ્બો.

ચતૂસુ સમ્મપ્પધાનેસૂતિ ચતુબ્બિધસમ્મપ્પધાનભાવનાય. ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસૂતિઆદીસુપિ એસેવ નયો. એત્થ ચ સોતાપત્તિઅઙ્ગેસુ સદ્ધા વિય, સમ્મપ્પધાનભાવનાય વીરિયં વિય ચ સતિપટ્ઠાનભાવનાય યસ્મા ‘‘વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સ’’ન્તિ (દી. નિ. ૨.૩૭૩; મ. નિ. ૧.૧૦૬) વચનતો પુબ્બભાગે કિચ્ચતો સતિ અધિકા ઇચ્છિતબ્બા, એવં સમાધિકમ્મિકસ્સ સમાધિ, ‘‘અરિયસચ્ચભાવના પઞ્ઞાભાવના’’તિ કત્વા તત્થ પઞ્ઞા પુબ્બભાગે અધિકા ઇચ્છિતબ્બાતિ પાકટોયમત્થો. અધિગમક્ખણે પન સમાધિપઞ્ઞાનં વિય સબ્બેસમ્પિ બલાનં સદ્ધાદીનં સમતાવ ઇચ્છિતબ્બા. તથા હિ ‘‘એત્થ સદ્ધાબલ’’ન્તિઆદિના તત્થ તત્થ એત્થગ્ગહણં કતં.

ઇદાનિ સદ્ધાદીનં તત્થ તત્થ અતિરેકકિચ્ચતં ઉપમાય વિભાવેતું ‘‘યથા હી’’તિઆદિ વુત્તં. તત્રિદં ઉપમા સંસન્દનં – રાજપઞ્ચમસહાયા વિય વિમુત્તિપરિપાચકાનિ પઞ્ચ બલાનિ. નેસં કીળનત્થં એકજ્ઝં વીથિઓતરણં વિય બલાનં એકજ્ઝં વિપસ્સનાવીથિઓતરણં, સહાયેસુ પઠમાદીનં યથાસકં ગેહેવ વિચારણા વિય સદ્ધાદીનં સોતાપત્તિઅઙ્ગાદીનિ પત્વા પુબ્બઙ્ગમતા. સહાયેસુ ઇતરેસં તત્થ તત્થ તુણ્હીભાવો વિય સેસબલાનં તત્થ તત્થ તદન્વયતા, તસ્સ પુબ્બઙ્ગમસ્સ બલસ્સ કિચ્ચાનુગતા. ન હિ તદા તેસં સસમ્ભારપથવીઆદીસુ આપાદીનં વિય કિચ્ચં પાકટં હોતિ, સદ્ધાદીનંયેવ પન કિચ્ચં વિભૂતં હુત્વા તિટ્ઠતિ પુરેતરં તથાપચ્ચયેહિ ચિત્તસન્તાનસ્સ અભિસઙ્ખતત્તા. એત્થ ચ વિપસ્સનાકમ્મિકસ્સ ભાવના વિસેસતો પઞ્ઞુત્તરાતિ દસ્સનત્થં રાજાનં નિદસ્સનં કત્વા પઞ્ઞિન્દ્રિયં વુત્તં. છટ્ઠાદીનિ સુવિઞ્ઞેય્યાનિ.

દટ્ઠબ્બસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

બલવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.