૫. રૂપસુત્તવણ્ણના

૬૫. પઞ્ચમે પમિનોતિ ઉળારતાદિવિસેસં એતેનાતિ પમાણં, રુપકાયો પમાણં એતસ્સાતિ રૂપપ્પમાણો. તતો એવ રૂપે પસન્નોતિ રૂપપ્પસન્નો. ઘોસોતિ ચેત્થ થુતિઘોસો. લૂખન્તિ પચ્ચયલૂખતા. ધમ્માતિ સીલાદયો ગુણધમ્મા અધિપ્પેતા. ઇમેસં પન ચતુન્નં પુગ્ગલાનં નાનાકરણં પાળિયંયેવ આગતં. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘કતમો ચ પુગ્ગલો રૂપપ્પમાણો રૂપપ્પસન્નો? ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો આરોહં વા પસ્સિત્વા પરિણાહં વા પસ્સિત્વા સણ્ઠાનં વા પસ્સિત્વા પારિપૂરિં વા પસ્સિત્વા તત્થ પમાણં ગહેત્વા પસાદં જનેતિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો રૂપપ્પમાણો રૂપપ્પસન્નો.

‘‘કતમો ચ પુગ્ગલો ઘોસપ્પમાણો ઘોસપ્પસન્નો? ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો પરવણ્ણનાય પરથોમનાય પરપસંસનાય પરવણ્ણહારિકાય તત્થ પમાણં ગહેત્વા પસાદં જનેતિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો ઘોસપ્પમાણો ઘોસપ્પસન્નો.

‘‘કતમો ચ પુગ્ગલો લૂખપ્પમાણો લૂખપ્પસન્નો? ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો ચીવરલૂખં વા પસ્સિત્વા પત્તલૂખં વા પસ્સિત્વા સેનાસનલૂખં વા પસ્સિત્વા વિવિધં વા દુક્કરકારિકં પસ્સિત્વા તત્થ પમાણં ગહેત્વા પસાદં જનેતિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો લૂખપ્પમાણો લૂખપ્પસન્નો.

‘‘કતમો ચ પુગ્ગલો ધમ્મપ્પમાણો ધમ્મપ્પસન્નો? ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલં વા પસ્સિત્વા સમાધિં વા પસ્સિત્વા પઞ્ઞં વા પસ્સિત્વા તત્થ પમાણં ગહેત્વા પસાદં જનેતિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો ધમ્મપ્પમાણો ધમ્મપ્પસન્નો’’તિ (પુ. પ. ૧૭૧-૧૭૨).

તત્થ આરોહન્તિ ઉચ્ચતં. સા ચ ખો તસ્મિં તસ્મિં કાલે પમાણયુત્તા દટ્ઠબ્બા. પરિણાહન્તિ નાતિકિસથૂલતાવસેન પીણતં. સણ્ઠાનન્તિ તેસં તેસં અઙ્ગપચ્ચઙ્ગાનં સુસણ્ઠિતતં દીઘરસ્સવટ્ટાદિયુત્તટ્ઠાનેસુ તથાભાવં. પારિપૂરિન્તિ સબ્બેસં સરીરાવયવાનં પરિપુણ્ણતં અવિકલતં. તત્થ પમાણં ગહેત્વાતિ તસ્મિં રૂપે રૂપસમ્પત્તિયં પમાણભાવં ઉપાદાય. પસાદં જનેતીતિ અધિમોક્ખં જનેતિ ઉપ્પાદેતિ.

પરવણ્ણનાયાતિ ‘‘અસુકો એદિસો ચ એદિસો ચા’’તિ પરસ્સ ગુણવચનેન. પરથોમનાયાતિ પરમ્મુખા પરસ્સ સિલાઘુપ્પાદકેન અભિત્થવનેન પરેન થુતિવસેન, ગાથાદિઉપનિબન્ધનેન વુત્તાય થોમનાયાતિ વુત્તં હોતિ. પરપસંસનાયાતિ પરમ્મુખા પરસ્સ ગુણસંકિત્તનેન. પરવણ્ણહારિકાયાતિ પરમ્પરવણ્ણહારિકાય પરમ્પરાય પરસ્સ કિત્તનસદ્દસ્સ ઉપસંહારેન. તત્થાતિ તસ્મિં થુતિઘોસે.

ચીવરલૂખન્તિ થૂલજિણ્ણબહુતુન્નકતાદિચીવરસ્સ લૂખભાવં. પત્તલૂખન્તિ અનેકગન્થિકાહટતાદિપત્તસ્સ લૂખભાવં. વિવિધં વા દુક્કરકારિકન્તિ ધુતઙ્ગાદિવસેન પવત્તનાનાવિધં દુક્કરચરિયં. સીલં વા પસ્સિત્વાતિ સીલપારિપૂરિવસેન વિસુદ્ધં કાયવચીસુચરિતં ઞાણચક્ખુના પસ્સિત્વા, ઝાનાદિઅધિગમસુદ્ધિસમાધિં વા વિપસ્સનાભિઞ્ઞાસઙ્ખાતં પઞ્ઞં વા પસ્સિત્વાતિ અત્થો.

એવમેતસ્મિં ચતુપ્પમાણે લોકસન્નિવાસે બુદ્ધેસુ અપ્પસન્ના મન્દા, પસન્ના બહુકા. રૂપપ્પમાણસ્સ હિ બુદ્ધરૂપતો ઉત્તરિ પસાદાવહં રૂપં નામ નત્થિ. ઘોસપ્પમાણસ્સ બુદ્ધાનં કિત્તિઘોસતો ઉત્તરિ પસાદાવહો ઘોસો નામ નત્થિ. લૂખપ્પમાણસ્સ કાસિકાનિ વત્થાનિ મહારહાનિ કઞ્ચનભાજનાનિ તિણ્ણં ઉતૂનં અનુચ્છવિકે સબ્બસમ્પત્તિયુત્તે પાસાદવરે પહાય પંસુકૂલચીવરસેલમયપત્તરુક્ખમૂલાદિસેનાસનસેવિનો બુદ્ધસ્સ ભગવતો લૂખતો ઉત્તરિ પસાદાવહં અઞ્ઞં લૂખં નામ નત્થિ. ધમ્મપ્પમાણસ્સ સદેવકે લોકે અસાધારણસીલાદિગુણસ્સ તથાગતસ્સ સીલાદિગુણતો ઉત્તરિ પસાદાવહો અઞ્ઞો સીલાદિગુણો નામ નત્થિ. ઇતિ ભગવા ઇમં ચતુપ્પમાણિકં લોકસન્નિવાસં મુટ્ઠિના ગહેત્વા વિય ઠિતોતિ.

પમાણિંસૂતિ પમાણં અગ્ગહેસું. નિયકજ્ઝત્તે તસ્સ ગુણં ન જાનાતીતિ તસ્સ અબ્ભન્તરે પવત્તમાનં સીલાદિગુણં ન જાનાતિ. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

રૂપસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.