૬. સાળ્હસુત્તવણ્ણના

૧૯૬. છટ્ઠે કાયદળ્હિબહુલતં તપતીતિ તપો, અત્તકિલમથાનુયોગવસેન પવત્તં વીરિયં. તેન કાયદળ્હિબહુલતાનિમિત્તસ્સ પાપસ્સ જિગુચ્છનં વિરજ્જનં તપોજિગુચ્છાતિ આહ ‘‘દુક્કરકારિકસઙ્ખાતેના’’તિઆદિ. તપોજિગુચ્છવાદાતિઆદીસુ તપોજિગુચ્છં વદન્તિ, મનસાપિ તમેવ સારતો ગહેત્વા વિચરન્તિ, કાયેનપિ તમેવ અલ્લીના નાનપ્પકારં અત્તકિલમથાનુયોગમનુયુત્તા વિહરન્તીતિ અત્થો. અપરિસુદ્ધકાયસમાચારાતિ અપરિસુદ્ધેન પાણાતિપાતાદિના કાયસમાચારેન સમન્નાગતા. અપરિસુદ્ધવચીસમાચારાતિ અપરિસુદ્ધેન મુસાવાદાદિના વચીસમાચારેન સમન્નાગતા. અપરિસુદ્ધમનોસમાચારાતિ અપરિસુદ્ધેન અભિજ્ઝાદિના મનોસમાચારેન સમન્નાગતા. કામં અકુસલકાયસમાચારવચીસમાચારપ્પવત્તિકાલેપિ અભિજ્ઝાદયો પવત્તન્તિયેવ, તદા પન તે ચેતનાપક્ખિકા વા અબ્બોહારિકા વાતિ, મનોસમાચારવારે એવ અભિજ્ઝાદિવસેન યોજના કતા. અથ વા દ્વારન્તરે પવત્તાનં પાણાતિપાતાદીનં વચીસમાચારાદિભાવાભાવો વિય દ્વારન્તરે પવત્તાનમ્પિ અભિજ્ઝાદીનં કાયસમાચારાદિભાવો અસિદ્ધો, મનોસમાચારભાવો એવ પન સિદ્ધોતિ કત્વા મનોસમાચારવારે એવ અભિજ્ઝાદયો ઉદ્ધટા. તથા હિ વુત્તં –

‘‘દ્વારે ચરન્તિ કમ્માનિ, ન દ્વારા દ્વારચારિનો;

તસ્મા દ્વારેહિ કમ્માનિ, અઞ્ઞમઞ્ઞં વવત્થિતા’’તિ. (ધ. સ. અટ્ઠ. ૧ કામાવચરકુસલદ્વારકથા);

અપરિસુદ્ધાજીવાતિ અપરિસુદ્ધેન વેજ્જકમ્મદૂતકમ્મવડ્ઢિયોગાદિના એકવીસતિઅનેસનાભેદેન આજીવેન સમન્નાગતા. ઇદઞ્ચ સાસને પબ્બજિતાનંયેવ વસેન વુત્તં, ‘‘યેપિ તે સમણબ્રાહ્મણા’’તિ પન વચનતો બાહિરકવસેન ગહટ્ઠવસેન ચ યોજના વેદિતબ્બા. ગહટ્ઠાનમ્પિ હિ જાતિધમ્મકુલધમ્મદેસધમ્મવિલોમનવસેન અઞ્ઞથાપિ મિચ્છાજીવો લબ્ભતેવ.

ઞાણદસ્સનાયાતિ એત્થ ઞાણદસ્સનન્તિ મગ્ગઞાણમ્પિ વુચ્ચતિ ફલઞાણમ્પિ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણમ્પિ પચ્ચવેક્ખણઞાણમ્પિ વિપસ્સનાઞાણમ્પિ. ‘‘કિં નુ ખો, આવુસો, ઞાણદસ્સનવિસુદ્ધત્થં ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ (મ. નિ. ૧.૨૫૭) હિ એત્થ મગ્ગઞાણં ‘‘ઞાણદસ્સન’’ન્તિ વુત્તં. ‘‘અયમઞ્ઞો ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મો અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો ફાસુવિહારો’’તિ (મ. નિ. ૧.૩૨૮) એત્થ ફલઞાણં. ‘‘ભગવતોપિ ખો ઞાણં ઉદપાદિ સત્તાહકાલકતો આળારો કાલામો’’તિ (મહાવ. ૧૦) એત્થ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં. ‘‘ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ, અકુપ્પા મે વિમુત્તિ, અયમન્તિમા જાતી’’તિ (સં. નિ. ૫.૧૦૮૧; મહાવ. ૧૬; પટિ. મ. ૨.૩૦) એત્થ પચ્ચવેક્ખણઞાણં. ‘‘ઞાણદસ્સનાય ચિત્તં અભિનીહરતી’’તિ (દી. નિ. ૧.૨૩૪-૨૩૫) એત્થ વિપસ્સનાઞાણં. ઇધ પન ઞાણદસ્સનાયાતિ મગ્ગઞાણં ‘‘ઞાણદસ્સન’’ન્તિ વુત્તં. તેનાહ ‘‘મગ્ગઞાણસઙ્ખાતાય દસ્સનાયા’’તિ. અવિરાધિતં વિજ્ઝતીતિ અવિરાધિતં કત્વા વિજ્ઝતિ. સેસમેત્થ સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

સાળ્હસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.