૨. ઠાનસુત્તવણ્ણના

૧૯૨. દુતિયે સંવાસેનાતિ સહવાસેન. સીલં વેદિતબ્બન્તિ ‘‘અયં સુસીલો વા દુસ્સીલો વા’’તિ સહ વસન્તેન ઉપસઙ્કમન્તેન જાનિતબ્બો. તઞ્ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના, ન ઇત્તરન્તિ તઞ્ચ સીલં દીઘેન કાલેન વેદિતબ્બં, ન ઇત્તરેન. દ્વીહતીહઞ્હિ સંયતાકારો ચ સંવુતિન્દ્રિયાકારો ચ ન સક્કા દસ્સેતું. મનસિ કરોતાતિ તમ્પિ ‘‘સીલમસ્સ પરિગ્ગહેસ્સામી’’તિ મનસિકરોન્તેન પચ્ચવેક્ખન્તેનેવ સક્કા જાનિતું, ન ઇતરેન. પઞ્ઞવતાતિ તમ્પિ સપ્પઞ્ઞેનેવ પણ્ડિતેન. બાલો હિ મનસિકરોન્તોપિ જાનિતું ન સક્કોતિ.

સંવોહારેનાતિ અપરાપરં કથનેન.

‘‘યો હિ કોચિ મનુસ્સેસુ, વોહારં ઉપજીવતિ;

એવં વાસેટ્ઠ જાનાહિ, વાણિજો સો ન બ્રાહ્મણો’’તિ. (મ. નિ. ૨.૪૫૭; સુ. નિ. ૬૧૯) –

એત્થ હિ બ્યવહારો નામ. ‘‘ચત્તારો અરિયવોહારા, ચત્તારો અનરિયવોહારા’’તિ (દી. નિ. ૩.૩૧૩) એત્થ ચેતના. ‘‘સઙ્ખા સમઞ્ઞા પઞ્ઞત્તિ વોહારો’’તિ (ધ. સ. ૧૩૧૩-૧૩૧૫; મહાનિ. ૭૩) એત્થ પઞ્ઞત્તિ. ‘‘વોહારમત્તેન સો વોહરેય્યા’’તિ (સં. નિ. ૧.૨૫) એત્થ કથાવોહારો. ઇધાપિ એસોવ અધિપ્પેતો. એકચ્ચસ્સ હિ સમ્મુખાકથા પરમ્મુખાકથાય ન સમેતિ પરમ્મુખાકથા સમ્મુખાકથાય. તથા પુરિમકથા પચ્છિમકથાય, પચ્છિમકથા ચ પુરિમકથાય. સો કથનેનેવ સક્કા જાનિતું ‘‘અસુચિ એસો પુગ્ગલો’’તિ. સુચિસીલસ્સ પન પુરિમં પચ્છિમેન, પચ્છિમઞ્ચ પુરિમેન સમેતિ. સમ્મુખાકથિતં પરમ્મુખાકથિતેન સમેતિ, પરમ્મુખાકથિતઞ્ચ સમ્મુખાકથિતેન, તસ્મા કથનેન સક્કા સુચિભાવો જાનિતુન્તિ પકાસેન્તો એવમાહ.

થામોતિ ઞાણથામો. યસ્સ હિ ઞાણથામો નત્થિ, સો ઉપ્પન્નેસુ ઉપદ્દવેસુ ગહેતબ્બં ગહણં કત્તબ્બં કિચ્ચં અપસ્સન્તો અદ્વારકઘરં પવિટ્ઠો વિય ચરતિ. તેનાહ ‘‘આપદાસુ, ભિક્ખવે, થામો વેદિતબ્બો’’તિ.

સાકચ્છાયાતિ સંકથાય. દુપ્પઞ્ઞસ્સ હિ કથા ઉદકે ગેણ્ડુ વિય ઉપ્પિલવતિ. પઞ્ઞવતો કથેન્તસ્સ પટિભાનં અનન્તં હોતિ. ઉદકવિપ્ફન્દિતેનેવ હિ મચ્છો ખુદ્દકો વા મહન્તો વાતિ ઞાયતિ.

ઞાતિવિનાસોતિ ચોરરોગભયાદીહિ ઞાતીનં વિનાસો. ભોગાનં બ્યસનં ભોગબ્યસનં, રાજચોરાદિવસેન ભોગવિનાસોતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘દુતિયપદેપિ એસેવ નયો’’તિ. પઞ્હુમ્મગ્ગોતિ પઞ્હગવેસનં, ઞાતું ઇચ્છિતસ્સ અત્થસ્સ વીમંસનન્તિ અત્થો. અતપ્પકન્તિ અતિત્તિકરટ્ઠેન અતપ્પકં સાદુરસભોજનં વિય. સણ્હન્તિ સુખુમસભાવં.

ઠાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.