૫. કેસમુત્તિસુત્તવણ્ણના

૬૬. પઞ્ચમે કેસમુત્તં નિવાસો એતેસન્તિ કેસમુત્તિયાતિ આહ ‘‘કેસમુત્તનિગમવાસિનો’’તિ. અટ્ઠવિધપાનકાનીતિ અમ્બપાનાદિઅટ્ઠવિધાનિ પાનાનિ.

‘‘મા અનુસ્સવેના’’તિઆદીસુ પન એકો દહરકાલતો પટ્ઠાય એવં અનુસ્સવો અત્થિ, એવં ચિરકાલકતાય અનુસ્સુતિયા લબ્ભમાનં કથમિદં અઞ્ઞથા સિયા, તસ્મા ભૂતમેતન્તિ અનુસ્સવેન ગણ્હાતિ, તથા ગહણં પટિક્ખિપન્તો ‘‘મા અનુસ્સવેના’’તિ આહ. અનુ અનુ સવનં અનુસ્સવો. અપરો ‘‘અમ્હાકં પિતુપિતામહાદિવુદ્ધાનં ઉપદેસપરમ્પરાય ઇદમાભતં, એવં પરમ્પરાભતકથં નામ ન અઞ્ઞથા સિયા, તસ્મા ભૂતમેત’’ન્તિ ગણ્હાતિ, તં પટિક્ખિપન્તો ‘‘મા પરમ્પરાયા’’તિ આહ. એકો કેનચિ કિસ્મિઞ્ચિ વુત્તમત્તે ‘‘એવં કિર એત’’ન્તિ ગણ્હાતિ, તં નિસેધેન્તો ‘‘મા ઇતિકિરાયા’’તિ આહ. પિટકં ગન્થો સમ્પદીયતિ એતસ્સાતિ પિટકસમ્પદાનં, ગન્થસ્સ ઉગ્ગણ્હનકો. તેન પિટકઉગ્ગણ્હનકભાવેન એકચ્ચો તાદિસં ગન્થં પગુણં કત્વા તેન તં સમેન્તં સમેતિ, તસ્મા ‘‘ભૂતમેત’’ન્તિ ગણ્હાતિ, તં સન્ધાયેસ પટિક્ખેપો ‘‘મા પિટકસમ્પદાનેના’’તિ, અત્તનો ઉગ્ગહગન્થસમ્પત્તિયા મા ગણ્હિત્થાતિ વુત્તં હોતિ. સમેતન્તિ સંગતં.

કોચિ કઞ્ચિ વિતક્કેન્તો ‘‘એવમેવ તેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ કેવલં અત્તનો સઙ્કપ્પવસેન ‘‘ભૂતમિદ’’ન્તિ ગણ્હાતિ, તં સન્ધાયેતં વુત્તં ‘‘મા તક્કહેતૂ’’તિ. અઞ્ઞો ‘‘ઇમાય યુત્તિયા ભૂતમિદ’’ન્તિ કેવલં અનુમાનતો નયગ્ગાહેન ગણ્હાતિ, તં પટિક્ખિપન્તો ‘‘મા નયહેતૂ’’તિ આહ. કસ્સચિ ‘‘એવમેતં સિયા’’તિ પરિકપ્પેન્તસ્સ એકં કારણં ઉપટ્ઠાતિ, સો ‘‘અત્થેત’’ન્તિ અત્તનો પરિકપ્પિતાકારેન ગણ્હાતિ, તં પટિસેધેન્તો ‘‘મા આકારપરિવિતક્કેના’’તિ આહ. અપરસ્સ ચિન્તયતો યથાપરિકપ્પિતં કઞ્ચિ અત્થં ‘‘એવમેતં ન અઞ્ઞથા’’તિ અભિનિવિસન્તસ્સ એકા દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ. યા યસ્સ તં કારણં નિજ્ઝાયન્તસ્સ પચ્ચક્ખં વિય નિરૂપેત્વા ચિન્તેન્તસ્સ ખમતિ. સો ‘‘અત્થેત’’ન્તિ દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા ગણ્હાતિ, તં સન્ધાયાહ ‘‘મા દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા’’તિ.

અકુસલવેરસ્સાતિ પાણાતિપાતાદિપઞ્ચવિધં વેરં સન્ધાય વદતિ. કોધો નામ ચેતસો દુક્ખન્તિ આહ ‘‘કોધચિત્તસ્સ અભાવેના’’તિ. કિલેસસ્સાતિ ચિત્તં વિબાધેન્તસ્સ ઉપતાપેન્તસ્સ ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચાદિકિલેસસ્સ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ.

કેસમુત્તિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.