૪. પરિસાસુત્તવણ્ણના

૯૬. ચતુત્થે પચ્ચયબાહુલ્લિકાતિ ચીવરાદિબાહુલ્લાય પટિપન્ના. અવીતતણ્હતાય હિ તં તં પરિક્ખારજાતં બહું લન્તિ આદિયન્તીતિ બહુલા, તે એવ બાહુલિકા યથા ‘‘વેનયિકો’’તિ (મ. નિ. ૧.૨૪૬; અ. નિ. ૮.૧૧; પારા. ૮). તે પચ્ચયબાહુલ્લાય યુત્તપ્પયુત્તા હોન્તીતિ ચીવરાદિબાહુલ્લાય પટિપન્ના નામ હોન્તિ. સિક્ખાય અગારવભાવતો સિથિલં અગાળ્હં ગણ્હન્તીતિ સાથલિકા. સિથિલન્તિ ચ ભાવનપુંસકનિદ્દેસો. સિથિલસદ્દેન સમાનત્થસ્સ સથલસદ્દસ્સ વસેન સાથલિકાતિ પદસિદ્ધિ વેદિતબ્બા. અવગમનટ્ઠેનાતિ અધોગમનટ્ઠેન, ઓરમ્ભાગિયભાવેનાતિ અત્થો. નિક્ખિત્તધુરાતિ ઓરોપિતધુરા ઉજ્જિતુસ્સાહા. ઉપધિવિવેકો નિબ્બાનં. દુવિધમ્પિ વીરિયન્તિ કાયિકં ચેતસિકઞ્ચ વીરિયં.

ભણ્ડનં જાતં એતેસન્તિ ભણ્ડનજાતા. વિસેસનસ્સ પરનિપાતવસેન ચેતં વુત્તં. અટ્ઠકથાયં પન વિસેસનસ્સ પુબ્બનિપાતવસેનેવ અત્થં દસ્સેન્તો ‘‘જાતભણ્ડના’’તિ આહ. કલહો જાતો એતેસન્તિ કલહજાતાતિ એત્થાપિ એસેવ નયો. કલહસ્સ પુબ્બભાગોતિ કલહસ્સ હેતુભૂતા પટિભાગા તંસદિસી ચ અનિટ્ઠકિરિયા. હત્થપરામાસાદિવસેનાતિ કુજ્ઝિત્વા અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ હત્થે ગહેત્વા પલપનઅચ્છિન્દનાદિવસેન. ‘‘અયં ધમ્મો, નાયં ધમ્મો’’તિઆદિના વિરુદ્ધવાદભૂતં વિવાદં આપન્નાતિ વિવાદપન્ના. તેનાહ ‘‘વિરુદ્ધવાદં આપન્ના’’તિ. મુખસન્નિસ્સિતતાય વાચા ઇધ ‘‘મુખ’’ન્તિ અધિપ્પેતાતિ આહ ‘‘ફરુસા વાચા મુખસત્તિયો’’તિ.

સતિપિ ઉભયેસં કલાપાનં પરમત્થતો ભેદે પચુરજનેહિ પન દુવિઞ્ઞેય્યનાનત્તં ખીરોદકસમ્મોદિતં અચ્ચન્તમેતં સંસટ્ઠં વિય હુત્વા તિટ્ઠતીતિ આહ ‘‘ખીરોદકં વિય ભૂતા’’તિ. યથા ખીરઞ્ચ ઉદકઞ્ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં સંસન્દતિ, વિસું ન હોતિ, એકત્તં વિય ઉપેતિ, એવં સામગ્ગિવસેન એકત્તૂપગતચિત્તુપ્પાદાતિ અત્થો. મેત્તચિત્તં પચ્ચુપટ્ઠાપેત્વા ઓલોકનં ચક્ખૂનિ વિય ચક્ખૂનિ નામાતિ આહ ‘‘ઉપસન્તેહિ મેત્તચક્ખૂહી’’તિ. પિયભાવદીપકાનિ હિ ચક્ખૂનિ પિયચક્ખૂનિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતીતિ પમોદપચ્ચયબલવપીતિમાહ. પઞ્ચવણ્ણા પીતિ ઉપ્પજ્જતીતિ ખુદ્દિકાદિભેદેન પઞ્ચપ્પકારા પીતિ ઉપ્પજ્જતિ. પીતિમનસ્સાતિ તાય પીતિયા પીણિતમનસ્સ, પસ્સદ્ધિઆવહેહિ ઉળારેહિ પીતિવેગેહિ તિન્તચિત્તસ્સાતિ અત્થો. વિગતદરથોતિ કિલેસપરિળાહાનં દૂરીભાવેન વૂપસન્તદરથો.

કેન ઉદકેન દારિતો પબ્બતપ્પદેસોતિ કત્વા આહ ‘‘કન્દરો નામા’’તિઆદિ. ઉદકસ્સ યથાનિન્નં પવત્તિયા નદિનિબ્બત્તનભાવેન ‘‘નદિકુઞ્જો’’તિપિ વુચ્ચતિ. સાવટ્ટા નદિયો પદરા. અટ્ઠ માસેતિ હેમન્તગિમ્હઉતુવસેન અટ્ઠ માસે. ખુદ્દકા ઉદકવાહિનિયો સાખા વિયાતિ સાખા. ખુદ્દકસોબ્ભા કુસુબ્ભા ઓકારસ્સ ઉકારં કત્વા. યત્થ ઉપરિ ઉન્નતપ્પદેસતો ઉદકં આગન્ત્વા તિટ્ઠતિ ચેવ સન્દતિ ચ, તે કુસુબ્ભા ખુદ્દકઆવાટા. ખુદ્દકનદિયોતિ પબ્બતપાદાદિતો નિક્ખન્તા ખુદ્દકા નદિયો.

પરિસાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.