(૯) ૪. સમણવગ્ગો

૧-૫. સમણસુત્તાદિવણ્ણના

૮૨-૮૬. ચતુત્થસ્સ પઠમે સમ્મા આદાનં ગહણં સમાદાનન્તિ આહ ‘‘સમાદાનં વુચ્ચતિ ગહણ’’ન્તિ. અધિકં વિસિટ્ઠં સીલન્તિ અધિસીલં. લોકિયસીલસ્સ અધિસીલભાવો પરિયાયેનાતિ નિપ્પરિયાયમેવ તં દસ્સેતું ‘‘અપિચ સબ્બમ્પિ લોકિયસીલ’’ન્તિઆદિ વુત્તં. સિક્ખિતબ્બતોતિ આસેવિતબ્બતો. પઞ્ચપિ દસપિ વા સીલાનિ સીલં નામ, પાતિમોક્ખસંવરો અધિસીલં નામ અનવસેસકાયિકચેતસિકસંવરભાવતો મગ્ગસીલસ્સ પદટ્ઠાનભાવતો ચ. અટ્ઠ સમાપત્તિયો ચિત્તં, વિપસ્સનાપાદકજ્ઝાનં અધિચિત્તં મગ્ગસમાધિસ્સ અધિટ્ઠાનભાવતો. કમ્મસ્સકતઞાણં પઞ્ઞા, વિપસ્સના અધિપઞ્ઞા મગ્ગપઞ્ઞાય અધિટ્ઠાનભાવતો. અપિચ નિબ્બાનં પત્થયન્તેન સમાદિન્નં પઞ્ચસીલં દસસીલમ્પિ અધિસીલમેવ નિબ્બાનાધિગમસ્સ પચ્ચયભાવતો. નિબ્બાનં પત્થયન્તેન સમાપન્ના અટ્ઠ સમાપત્તિયોપિ અધિચિત્તમેવ.

‘‘કલ્યાણકારી કલ્યાણં, પાપકારી ચ પાપકં;

અનુભોતિ દ્વયમેતં, અનુબન્ધઞ્હિ કારણ’’ન્તિ. –

એવં અતીતે અનાગતે ચ વટ્ટમૂલકદુક્ખસલ્લક્ખણવસેન સંવેગવત્થુતાય વિમુત્તિઆકઙ્ખાય પચ્ચયભૂતા કમ્મસ્સકતપઞ્ઞાપિ અધિપઞ્ઞાતિ વદન્તિ. દુતિયતતિયચતુત્થપઞ્ચમાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

સમણસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. પઠમસિક્ખાસુત્તવણ્ણના

૮૭. છટ્ઠે સમત્તકારીતિ અનૂનેન પરિપૂરેન આકારેન સમન્નાગતો. સિક્ખાપદાનં ખુદ્દાનુખુદ્દકત્તં અપેક્ખાસિદ્ધન્તિ આહ ‘‘તત્રાપિ સઙ્ઘાદિસેસં ખુદ્દક’’ન્તિઆદિ. અઙ્ગુત્તરમહાનિકાયવળઞ્જનકઆચરિયાતિ અઙ્ગુત્તરનિકાયં પરિહરન્તા આચરિયા, અઙ્ગુત્તરભાણકાતિ વુત્તં હોતિ. લોકવજ્જં નાપજ્જતિ લોકવજ્જસિક્ખાપદાનં વીતિક્કમસાધકસ્સ કિલેસગહનસ્સ સબ્બસો પહીનત્તા. પણ્ણત્તિવજ્જમેવ આપજ્જતિ પણ્ણત્તિવીતિક્કમં વા અજાનતોપિ આપત્તિસમ્ભવતો. ચિત્તેન આપજ્જન્તો રૂપિયપ્પટિગ્ગહણં આપજ્જતીતિ ઉપનિક્ખિત્તસાદિયેન આપજ્જતિ.

બ્રહ્મચરિયસ્સ આદિભૂતાનિ આદિબ્રહ્મચરિયાનિ, તાનિ એવ આદિબ્રહ્મચરિયકાનિ યથા ‘‘વિનયો એવ વેનયિકો’’તિ આહ ‘‘મગ્ગબ્રહ્મચરિયસ્સા’’તિઆદિ. ચત્તારિ મહાસીલસિક્ખાપદાનીતિ ચત્તારિ પારાજિકાનિ સન્ધાય વદતિ. પટિપક્ખધમ્માનં અનવસેસતો સવનતો પગ્ઘરણતો સોતો, અરિયમગ્ગોતિ આહ ‘‘સોતસઙ્ખાતેન મગ્ગેના’’તિ. વિનિપાતેતિ વિરૂપં સદુક્ખં સઉપાયાસં નિપાતેતીતિ વિનિપાતો, અપાયદુક્ખે ખિપનકો. ધમ્મોતિ સભાવો. નાસ્સ વિનિપાતો ધમ્મોતિ અવિનિપાતધમ્મો, ન અત્તાનં અપાયેસુ વિનિપાતનસભાવોતિ વુત્તં હોતિ. કસ્મા? યે ધમ્મા અપાયગમનીયા, તેસં પહીનત્તા. તેનાહ ‘‘અવિનિપાતધમ્મોતિ ચતૂસુ અપાયેસુ અપતનસભાવો’’તિ. તત્થ અપતનસભાવોતિ અનુપ્પજ્જનસભાવો. સોતાપત્તિમગ્ગનિયામેન નિયતોતિ ઉપરિમગ્ગાધિગમસ્સ અવસ્સંભાવીભાવતો નિયતો. તેનેવાહ ‘‘સમ્બોધિપરાયણો’’તિ. હેટ્ઠિમન્તતો સત્તમભવતો ઉપરિ અનુપ્પજ્જનધમ્મતાય વા નિયતો. સમ્બુજ્ઝતીતિ સમ્બોધિ, અરિયમગ્ગો. સો પન પઠમમગ્ગસ્સ અધિગતત્તા અવસિટ્ઠો ચ અધિગન્તબ્બભાવેન ઇચ્છિતબ્બોતિ ઉપરિમગ્ગત્તયસઙ્ખાતા સમ્બોધિ પરં અયનં પરા ગતિ અસ્સાતિ સમ્બોધિપરાયણો. તેનાહ ‘‘ઉપરિમગ્ગત્તયસમ્બોધિપરાયણો’’તિ.

તનુભાવાતિ પરિયુટ્ઠાનમન્દતાય ચ કદાચિ કરહચિ ઉપ્પત્તિયા ચ તનુભાવેન. તનુત્તઞ્હિ દ્વીહિ કારણેહિ વેદિતબ્બં અધિચ્ચુપ્પત્તિયા ચ પરિયુટ્ઠાનમન્દતાય ચ. સકદાગામિસ્સ હિ વટ્ટાનુસારિમહાજનસ્સ વિય કિલેસા અભિણ્હં ન ઉપ્પજ્જન્તિ, કદાચિ કરહચિ ઉપ્પજ્જન્તિ વિરળાકારા હુત્વા વિરળવાપિતે ખેત્તે અઙ્કુરા વિય. ઉપ્પજ્જમાનાપિ ચ વટ્ટાનુસારિમહાજનસ્સેવ મદ્દન્તા ફરન્તા છાદેન્તા અન્ધકારં કરોન્તા ન ઉપ્પજ્જન્તિ, મન્દમન્દા ઉપ્પજ્જન્તિ તનુકાકારા હુત્વા અબ્ભપટલમિવ મક્ખિકાપત્તમિવ ચ. તત્થ કેચિ થેરા ભણન્તિ ‘‘સકદાગામિસ્સ કિલેસા કિઞ્ચાપિ ચિરેન ઉપ્પજ્જન્તિ, બહલાવ ઉપ્પજ્જન્તિ. તથા હિસ્સ પુત્તા ચ ધીતરો ચ દિસ્સન્તી’’તિ. એતં પન અપ્પમાણં. પુત્તધીતરો હિ અઙ્ગપચ્ચઙ્ગપરામસનમત્તેનપિ હોન્તીતિ. દ્વીહિયેવ કારણેહિસ્સ કિલેસાનં તનુત્તં વેદિતબ્બં અધિચ્ચુપ્પત્તિયા ચ પરિયુટ્ઠાનમન્દતાય ચાતિ.

હેટ્ઠાભાગિયાનન્તિ એત્થ હેટ્ઠાતિ મહગ્ગતભૂમિતો હેટ્ઠા, કામભૂમિયન્તિ અત્થો. તેસં પચ્ચયભાવેન હેટ્ઠાભાગસ્સ હિતાતિ હેટ્ઠાભાગિયા, તેસં હેટ્ઠાભાગિયાનં, હેટ્ઠાભાગસ્સ કામભવસ્સ પચ્ચયભાવેન ગહિતાનન્તિ અત્થો. સંયોજેન્તિ બન્ધન્તિ ખન્ધગતિભવાદીહિ ખન્ધગતિભવાદયો, કમ્મં વા ફલેનાતિ સંયોજનાનીતિ આહ ‘‘સંયોજનાનન્તિ બન્ધનાન’’ન્તિ. અસમુચ્છિન્નરાગાદિકસ્સ હિ એતરહિ ખન્ધાદીનં આયતિં ખન્ધાદીહિ સમ્બન્ધો, સમુચ્છિન્નરાગાદિકસ્સ પન તં નત્થિ, કતાનમ્પિ કમ્માનં અસમત્થભાવાપત્તિતો રાગાદીનં અન્વયતો બ્યતિરેકતો ચ સંયોજનટ્ઠો સિદ્ધો. પરિક્ખયેનાતિ સમુચ્છેદેન.

ઓપપાતિકોતિ ઉપપાતિકયોનિકો ઉપપતને સાધુકારી. સેસયોનિપટિક્ખેપવચનમેતં. તેન ગબ્ભવાસદુક્ખાભાવમાહ. તત્થ પરિનિબ્બાયીતિ ઇમિના સેસદુક્ખાભાવં. તત્થ પરિનિબ્બાયિતા ચસ્સ કામલોકે ખન્ધબીજસ્સ અપુનાગમનવસેનેવાતિ દસ્સેતું ‘‘અનાવત્તિધમ્મો’’તિ વુત્તં. ઉપરિયેવાતિ બ્રહ્મલોકેયેવ. અનાવત્તિધમ્મોતિ તતો બ્રહ્મલોકા પુનપ્પુનં પટિસન્ધિવસેન ન આવત્તનધમ્મો. તેનાહ ‘‘યોનિગતિવસેન અનાગમનધમ્મો’’તિ.

પદેસં પદેસકારી આરાધેતીતિ સીલક્ખન્ધાદીનં પારિપૂરિયા એકદેસભૂતં હેટ્ઠિમમગ્ગત્તયં પદેસો, તં કરોન્તો પદેસં એકદેસભૂતં હેટ્ઠિમં ફલત્તયમેવ આરાધેતિ, નિપ્ફાદેતીતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘પદેસકારી પુગ્ગલો નામ સોતાપન્નો’’તિઆદિ. પરિપૂરં પરિપૂરકારીતિ સીલક્ખન્ધાદીહિ સદ્ધિન્દ્રિયાદીહિ ચ પરિતો પૂરણેન પરિપૂરસઙ્ખાતં અરહત્તમગ્ગં કરોન્તો નિબ્બત્તેન્તો પરિપૂરં અરહત્તફલં આરાધેતિ, નિપ્ફાદેતીતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘પરિપૂરકારી નામ અરહા’’તિઆદિ.

પઠમસિક્ખાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭-૧૦. દુતિયસિક્ખાસુત્તાદિવણ્ણના

૮૮-૯૧. સત્તમે કુલા કુલં ગમનકોતિ કુલતો કુલં ગચ્છન્તો. દ્વે વા તયો વા ભવેતિ દેવમનુસ્સવસેન દ્વે વા તયો વા ભવે. મિસ્સકભવવસેન હેતં વુત્તં. દેસનામત્તમેવ ચેતં ‘‘દ્વે વા તીણિ વા’’તિ. યાવ છટ્ઠભવા સંસરન્તોપિ કોલંકોલોવ હોતિ. તેનેવાહ ‘‘અયઞ્હિ દ્વે વા ભવે…પે… એવમેત્થ વિકપ્પો દટ્ઠબ્બો’’તિ. ઉળારકુલવચનો વા એત્થ કુલસદ્દો, કુલતો કુલં ગચ્છતીતિ કોલંકોલો. સોતાપત્તિફલસચ્છિકિરિયતો પટ્ઠાય હિ નીચકુલે ઉપ્પત્તિ નામ નત્થિ, મહાભોગકુલેસુ એવ નિબ્બત્તતીતિ અત્થો. કેવલો હિ કુલસદ્દો મહાકુલમેવ વદતિ ‘‘કુલપુત્તો’’તિઆદીસુ વિય. એકબીજીતિ એત્થ ખન્ધબીજં નામ કથિતં, ખન્ધબીજન્તિ ચ પટિસન્ધિવિઞ્ઞાણં વુચ્ચતિ. યસ્સ હિ સોતાપન્નસ્સ એકં ખન્ધબીજં અત્થિ, એકં ભવગ્ગહણં, સો એકબીજી નામ. તેનાહ ‘‘એકસ્સેવ ભવસ્સ બીજં એતસ્સ અત્થીતિ એકબીજી’’તિ. ‘‘માનુસકં ભવ’’ન્તિ ઇદં પનેત્થ દેસનામત્તમેવ, ‘‘દેવભવં નિબ્બત્તેતી’’તિપિ પન વત્તું વટ્ટતિયેવ.

ઉદ્ધંવાહિભાવેન ઉદ્ધમસ્સ તણ્હાસોતં વટ્ટસોતં વાતિ ઉદ્ધંસોતો, ઉદ્ધં વા ગન્ત્વા પટિલભિતબ્બતો ઉદ્ધમસ્સ મગ્ગસોતન્તિ ઉદ્ધંસોતો. પટિસન્ધિવસેન અકનિટ્ઠભવં ગચ્છતીતિ અકનિટ્ઠગામી. યત્થ કત્થચીતિ અવિહાદીસુ યત્થ કત્થચિ. સપ્પયોગેનાતિ વિપસ્સનાઞાણાભિસઙ્ખારસઙ્ખાતેન પયોગેન સહ, મહતા વિપસ્સનાપયોગેનાતિ અત્થો. ઉપહચ્ચાતિ એતસ્સ ઉપગન્ત્વાતિ અત્થો. તેન વેમજ્ઝાતિક્કમો કાલકિરિયાપગમનઞ્ચ સઙ્ગહિતં હોતિ, તસ્મા આયુવેમજ્ઝં અતિક્કમિત્વા પરિનિબ્બાયન્તો ઉપહચ્ચપરિનિબ્બાયી નામ હોતીતિ આહ ‘‘યો પન કપ્પસહસ્સાયુકેસુ અવિહેસૂ’’તિઆદિ. સો તિવિધો હોતીતિ ઞાણસ્સ તિક્ખમજ્ઝમુદુભાવેન તિવિધો હોતિ. તેનાહ ‘‘કપ્પસહસ્સાયુકેસૂ’’તિઆદિ.

સદ્ધાધુરેન અભિનિવિસિત્વાતિ ‘‘સચે સદ્ધાય સક્કા નિબ્બત્તેતું, નિબ્બત્તેસ્સામિ લોકુત્તરમગ્ગ’’ન્તિ એવં સદ્ધાધુરવસેન અભિનિવિસિત્વા વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા. પઞ્ઞાધુરેન અભિનિવિટ્ઠોતિ ‘‘સચે પઞ્ઞાય સક્કા, નિબ્બત્તેસ્સામિ લોકુત્તરમગ્ગ’’ન્તિ એવં પઞ્ઞાધુરં કત્વા અભિનિવિટ્ઠો. યથાવુત્તમેવ અટ્ઠવિધત્તં કોલંકોલસત્તક્ખત્તુપરમેસુ અતિદિસન્તો ‘‘તથા કોલંકોલા સત્તક્ખત્તુપરમા ચા’’તિ આહ. વુત્તનયેનેવ અટ્ઠ કોલંકોલા, અટ્ઠ સત્તક્ખત્તુપરમાતિ વુત્તં હોતિ.

તત્થ સત્તક્ખત્તું પરમા ભવૂપપત્તિ અત્તભાવગ્ગહણં અસ્સ, તતો પરં અટ્ઠમં ભવં નાદિયતીતિ સત્તક્ખત્તુપરમો. ભગવતા ગહિતનામવસેનેવ ચેતાનિ અરિયાય જાતિયા જાતાનં તેસં નામાનિ જાતાનિ કુમારાનં માતાપિતૂહિ ગહિતનામાનિ વિય. એત્તકઞ્હિ ઠાનં ગતો એકબીજી નામ હોતિ, એત્તકં કોલંકોલો, એત્તકં સત્તક્ખત્તુપરમોતિ ભગવતા એતેસં નામં ગહિતં. નિયમતો પન અયં એકબીજી, અયં કોલંકોલો, અયં સત્તક્ખત્તુપરમોતિ નત્થિ. કો પન નેસં એતં પભેદં નિયમેતીતિ? કેચિ તાવ થેરા ‘‘પુબ્બહેતુ નિયમેતી’’તિ વદન્તિ, કેચિ પઠમમગ્ગો, કેચિ ઉપરિ તયો મગ્ગા, કેચિ તિણ્ણં મગ્ગાનં વિપસ્સનાતિ.

તત્થ ‘‘પુબ્બહેતુ નિયમેતી’’તિ વાદે પઠમમગ્ગસ્સ ઉપનિસ્સયો કતો નામ હોતિ, ‘‘ઉપરિ તયો મગ્ગા નિરુપનિસ્સયા ઉપ્પન્ના’’તિ વચનં આપજ્જતિ. ‘‘પઠમમગ્ગો નિયમેહી’’તિ વાદે ઉપરિ તિણ્ણં મગ્ગાનં નિરત્થકતા આપજ્જતિ. ‘‘ઉપરિ તયો મગ્ગા નિયમેન્તી’’તિ વાદે પઠમમગ્ગે અનુપ્પન્નેયેવ ઉપરિ તયો મગ્ગા ઉપ્પન્નાતિ આપજ્જતીતિ. ‘‘તિણ્ણં મગ્ગાનં વિપસ્સના નિયમેતી’’તિ વાદો પન યુજ્જતિ. સચે હિ ઉપરિ તિણ્ણં મગ્ગાનં વિપસ્સના બલવતી હોતિ, એકબીજી નામ હોતિ, તતો મન્દતરાય કોલંકોલો, તતો મન્દતરાય સત્તક્ખત્તુપરમોતિ.

એકચ્ચો હિ સોતાપન્નો વટ્ટજ્ઝાસયો હોતિ વટ્ટાભિરતો, પુનપ્પુનં વટ્ટસ્મિંયેવ ચરતિ સન્દિસ્સતિ. અનાથપિણ્ડિકો સેટ્ઠિ, વિસાખા ઉપાસિકા, ચૂળરથમહારથા દેવપુત્તા, અનેકવણ્ણો દેવપુત્તો, સક્કો દેવરાજા, નાગદત્તો દેવપુત્તોતિ ઇમે હિ એત્તકા જના વટ્ટજ્ઝાસયા વટ્ટાભિરતા આદિતો પટ્ઠાય છ દેવલોકે સોધેત્વા અકનિટ્ઠે ઠત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તિ, ઇમે ઇધ ન ગહિતા. ન કેવલઞ્ચિમેવ, યોપિ મનુસ્સેસુયેવ સત્તક્ખત્તું સંસરિત્વા અરહત્તં પાપુણાતિ, યોપિ દેવલોકે નિબ્બત્તો દેવેસુયેવ સત્તક્ખત્તું અપરાપરં સંસરિત્વા અરહત્તં પાપુણાતિ. ઇમેપિ ઇધ ન ગહિતા, કાલેન દેવે, કાલેન મનુસ્સે સંસરિત્વા પન અરહત્તં પાપુણન્તોવ ઇધ ગહિતો, તસ્મા ‘‘સત્તક્ખત્તુપરમો’’તિ ઇદં ઇધટ્ઠકવોકિણ્ણભવૂપપત્તિકસુક્ખવિપસ્સકસ્સ નામં કથિતન્તિ વેદિતબ્બં.

‘‘સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા’’તિ (પુ. પ. ૩૪) વચનતો પઞ્ચસુ સકદાગામીસુ ચત્તારો વજ્જેત્વા એકોવ ગહિતો. એકચ્ચો હિ ઇધ સકદાગામિફલં પત્વા ઇધેવ પરિનિબ્બાયતિ, એકચ્ચો ઇધ પત્વા દેવલોકે પરિનિબ્બાયતિ, એકચ્ચો દેવલોકે પત્વા તત્થેવ પરિનિબ્બાયતિ, એકચ્ચો દેવલોકે પત્વા ઇધૂપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયતિ. ઇમે ચત્તારોપિ ઇધ ન ગહિતા. યો પન ઇધ પત્વા દેવલોકે યાવતાયુકં વસિત્વા પુન ઇધૂપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સતિ, અયં એકોવ ઇધ ગહિતોતિ વેદિતબ્બો.

ઇદાનિ તસ્સ પભેદં દસ્સેન્તો ‘‘તીસુ પન વિમોક્ખેસૂ’’તિઆદિમાહ. ઇમસ્સ પન સકદાગામિનો એકબીજિના સદ્ધિં કિં નાનાકરણન્તિ? એકબીજિસ્સ એકાવ પટિસન્ધિ, સકદાગામિસ્સ દ્વે પટિસન્ધિયો, ઇદં તેસં નાનાકરણં. સુઞ્ઞતવિમોક્ખેન વિમુત્તખીણાસવો પટિપદાવસેન ચતુબ્બિધો હોતિ, તથા અનિમિત્તઅપ્પણિહિતવિમોક્ખેહીતિ એવં દ્વાદસ અરહન્તા હોન્તીતિ આહ ‘‘યથા પન સકદાગામિનો, તથેવ અરહન્તો દ્વાદસ વેદિતબ્બા’’તિ. અટ્ઠમનવમદસમાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

દુતિયસિક્ખાસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. સઙ્કવાસુત્તવણ્ણના

૯૨. એકાદસમે વિહારપટિબદ્ધનવકમ્માદિભારં હરતિ પવત્તેતીતિ ભારહારો. તેનેવાહ ‘‘નવે આવાસે સમુટ્ઠાપેતિ, પુરાણે પટિજગ્ગતી’’તિ. સિક્ખિતબ્બતો સિક્ખા, પજ્જિતબ્બતો, પજ્જન્તિ એતેહીતિ વા પદાનિ, સિક્ખાયેવ પદાનિ સિક્ખાપદાનીતિ આહ ‘‘સિક્ખાસઙ્ખાતેહિ પદેહી’’તિ. દસ્સેતીતિ પચ્ચક્ખતો દસ્સેતિ, હત્થામલકં વિય પાકટે વિભૂતે કત્વા વિભાવેતિ. ગણ્હાપેતીતિ તે ધમ્મે મનસા અનુપક્ખિતે દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધે કારેન્તો ઉગ્ગણ્હાપેતિ. સમુસ્સાહેતીતિ સમાધિમ્હિ ઉસ્સાહં જનેતિ. પટિલદ્ધગુણેહીતિ તાય દેસનાય તન્નિસ્સયપચ્ચત્તપુરિસકારેન ચ તેસં પટિવિદ્ધગુણેહિ. વોદાપેતીતિ તેસં ચિત્તસન્તાનં અસ્સદ્ધિયાદિકિલેસમલાપગમનેન પભસ્સરં કરોતિ. સણ્હં સણ્હં કથેતીતિ અતિવિય સુખુમં કત્વા કથેતિ.

અચ્ચયનં સાધુમરિયાદં મદ્દિત્વા વીતિક્કમનં અચ્ચયોતિ આહ ‘‘અપરાધો’’તિ. અચ્ચેતિ અતિક્કમતિ એતેનાતિ વા અચ્ચયો, વીતિક્કમસ્સ પવત્તનકો અકુસલધમ્મો. સો એવ અપરજ્ઝતિ એતેનાતિ અપરાધો. સો હિ અપરજ્ઝન્તં પુરિસં અધિભવિત્વા પવત્તતિ. તેનાહ ‘‘અતિક્કમ્મ અધિભવિત્વા પવત્તો’’તિ. પટિગ્ગણ્હાતૂતિ અધિવાસનવસેન સમ્પટિચ્છતૂતિ અત્થોતિ આહ ‘‘ખમતૂ’’તિ. સદેવકેન લોકેન નિસ્સરણન્તિ અરણીયતો અરિયો, તથાગતોતિ આહ ‘‘અરિયસ્સ વિનયેતિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો સાસને’’તિ. પુગ્ગલાધિટ્ઠાનં કરોન્તોતિ કામં ‘‘વુદ્ધિ હેસા’’તિ ધમ્માધિટ્ઠાનવસેન વાક્યં આરદ્ધં, તથાપિ દેસનં પન પુગ્ગલાધિટ્ઠાનં કરોન્તો ‘‘સંવરં આપજ્જતી’’તિ આહાતિ યોજના.

સઙ્કવાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સમણવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.