૮. અટ્ઠમો પરિચ્છેદો

પકિણ્ણકનિદ્દેસો

૪૭૫. ઇદાનિ પન સબ્બેસં, એતેસં માનસં મયા;

પાટવત્થાય ભિક્ખૂનં, કથીયતિ પકિણ્ણકં.

૪૭૬. પન્થમક્કટકો નામ, દિસાસુ પન પઞ્ચસુ;

તત્થ સુત્તં પસારેત્વા, જાલમજ્ઝે નિપજ્જતિ.

૪૭૭. પઠમાય દિસાયેત્થ, સુત્તે પન પસારિતે;

પાણકેન પટઙ્ગેન, ઘટ્ટિતે મક્ખિકાય વા.

૪૭૮. નિપન્નટ્ઠાનતો કિઞ્ચિ, ચલિત્વા ઉણ્ણનાભિ તુ;

ગન્ત્વા સુત્તાનુસારેન, યૂસં પિવતિ તસ્સ સા.

૪૭૯. પુનાગન્ત્વાન તત્થેવ, નિપજ્જતિ યથાસુખં;

એવમેવ કરોતેવ, દિસાસુ દુતિયાદિસુ.

૪૮૦. પસાદા પઞ્ચ દટ્ઠબ્બા, સુત્તં પઞ્ચદિસાસ્વિવ;

ચિત્તં પન ચ દટ્ઠબ્બં, મજ્ઝે મક્કટકો વિય.

૪૮૧. પાણકાદીહિ સુત્તસ્સ, તસ્સ સઙ્ઘટ્ટના વિય;

પસાદાનં તુ દટ્ઠબ્બા, ઘટ્ટનારમ્મણેન હિ.

૪૮૨. ચલનં વિય તંમજ્ઝે, નિપન્નાયુણ્ણનાભિયા;

પસાદઘટ્ટનં તત્થ, ગહેત્વારમ્મણં પન.

૪૮૩. મનોધાતુક્રિયાચિત્તં, ભવઙ્ગાવટ્ટનં મતં;

તસ્સા સુત્તાનુસારંવ, વીથિચિત્તપવત્તનં.

૪૮૪. સીસે પનસ્સ વિજ્ઝિત્વા, યૂસપાનંવ ચેતસો;

આરમ્મણેસુ દટ્ઠબ્બં, જવનસ્સ પવત્તનં.

૪૮૫. પુનાગન્ત્વા યથા સુત્ત-જાલમજ્ઝે નિપજ્જનં;

વત્થુંયેવ ચ નિસ્સાય, ચિત્તસ્સ પરિવત્તનં.

૪૮૬. ઇદં તુ પન ઓપમ્મં, અત્થં દીપેતિ કિં તુ હિ;

આરમ્મણેન પઠમં, પસાદે ઘટ્ટિતે પન.

૪૮૭. પસાદવત્થુતો ચિત્તા, વત્થુસન્નિસ્સિતં મનો;

તતો હિ પઠમંયેવ, જાયતીતિ હિ દીપિતં.

૪૮૮. એકેકારમ્મણં દ્વીસુ, દ્વીસુ દ્વારેસુ સબ્બસો;

આગચ્છતિ તેનાપાથં, અયમત્થોપિ દીપિતો.

૪૮૯. રૂપં ચક્ખુપસાદમ્હિ, ઘટ્ટિત્વા તઙ્ખણે પન;

મનોદ્વારે તથાપાથ-માગચ્છતિ નિસંસયો.

૪૯૦. ખગો યથા હિ રુક્ખગ્ગે, નિલીયન્તોવ સાખિનો;

સાખં ઘટ્ટેતિ તસ્સીધ, છાયા ફરતિ ભૂમિયં.

૪૯૧. સાખાય ઘટ્ટનચ્છાયા, ફરણાનિ ચ સબ્બસો;

અપુબ્બાચરિમં એક-ક્ખણસ્મિંયેવ જાયરે.

૪૯૨. એવમેવ ચ રૂપસ્સ, પસાદસ્સ ચ ઘટ્ટનં;

ભવઙ્ગચલનસ્સાપિ, પચ્ચયત્તેન અત્થતો.

૪૯૩. તથેવ ચ મનોદ્વારે, આપાથગમનમ્પિ ચ;

અપુબ્બાચરિમં એક-ક્ખણસ્મિંયેવ હોતિતિ.

૪૯૪. તતો ભવઙ્ગં છિન્દિત્વા, ચક્ખુદ્વારે યથાક્કમં;

આવજ્જને સમુપ્પન્ને, દસ્સને સમ્પટિચ્છને.

૪૯૫. સન્તીરણે સમુપ્પન્ને, તતો વોટ્ઠબ્બનેપિ ચ;

કુસલં જવનં ચિત્તં, તથાકુસલમેવ વા.

૪૯૬. એસો એવ નયો સોત-દ્વારાદીસુપિ વિઞ્ઞુના;

અવિસેસેન વિઞ્ઞેય્યો, સદ્દાદીનં તુ ઘટ્ટને.

૪૯૭. દોવારિકોપમાદીનિ, એતસ્સત્થસ્સ દીપને;

ઉદ્ધરિત્વાન તાનેત્થ, દસ્સેતબ્બાનિ વિઞ્ઞુના.

૪૯૮. અસમ્ભેદેન ચક્ખુસ્સ, રૂપાપાથગમેન ચ;

આલોકનિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૪૯૯. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

જાયતે ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, સમ્પયુત્તેહિ તં સહ.

૫૦૦. અસમ્ભેદેન સોતસ્સ, સદ્દાપાથગમેન ચ;

આકાસનિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૫૦૧. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

જાયતે સોતવિઞ્ઞાણં, સમ્પયુત્તેહિ તં સહ.

૫૦૨. અસમ્ભેદેન ઘાનસ્સ, ગન્ધાપાથગમેન ચ;

વાયોસન્નિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૫૦૩. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

જાયતે ઘાનવિઞ્ઞાણં, સમ્પયુત્તેહિ તં સહ.

૫૦૪. અસમ્ભેદેન જિવ્હાય, રસાપાથગમેન ચ;

આપોસન્નિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૫૦૫. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

જાયતે જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, સમ્પયુત્તેહિ તં સહ.

૫૦૬. અસમ્ભેદેન કાયસ્સ, ફોટ્ઠબ્બાપાથસઙ્ગમા;

પથવીનિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૫૦૭. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

જાયતે કાયવિઞ્ઞાણં, સમ્પયુત્તેહિ તં સહ.

૫૦૮. અસમ્ભેદા મનસ્સાપિ, ધમ્માપાથગમેન ચ;

વત્થુસન્નિસ્સયેનાપિ, સમનક્કારહેતુના.

૫૦૯. પચ્ચયેહિ પનેતેહિ, સમેતેહિ ચતૂહિપિ;

મનોવિઞ્ઞાણમેવં તુ, સમ્પયુત્તેહિ જાયતે.

૫૧૦. મનો ભવઙ્ગચિત્તન્તિ, વેદિતબ્બં વિભાવિના;

આવજ્જનક્રિયાચિત્તં, સમનક્કારોતિ સઞ્ઞિતં.

૫૧૧. વત્થુસન્નિસ્સયેનાતિ, નાયં સબ્બત્થ ગચ્છતિ;

ભવં તુ પઞ્ચવોકારં, સન્ધાય કથિતો પન.

૫૧૨. પટિસન્ધાદિચિત્તાનિ, સબ્બાનેકૂનવીસતિ;

કામે દસ ચ રૂપેસુ, પઞ્ચ ચત્તારિરૂપિસુ.

૫૧૩. કમ્મં કમ્મનિમિત્તઞ્ચ, તથા ગતિનિમિત્તકં;

ઇદં હિ તિવિધં તેસં, આરમ્મણમુદીરિતં.

૫૧૪. કામાવચરસન્ધીનં, પરિત્તારમ્મણં મતં;

પચ્ચુપ્પન્નમતીતં વા, હોતિ નત્થિ અનાગતં.

૫૧૫. અટ્ઠેવ ચ મહાપાકા, તીણિ સન્તીરણાનિ ચ;

એકાદસવિધં ચિત્તં, તદારમ્મણસઞ્ઞિતં.

૫૧૬. એકાદસવિધે ચિત્તે, તદારમ્મણસઞ્ઞિતે;

દસ પુઞ્ઞવિપાકાનિ, એકં હોતિ અપુઞ્ઞજં.

૫૧૭. મહાપાકા ન જાયન્તે, રૂપારૂપભવદ્વયે;

કામે રૂપે ભવે ચેવ, હોતિ સન્તીરણત્તયં.

૫૧૮. તદારમ્મણચિત્તાનિ, યાનિ વુત્તાનિ સત્થુના;

તેસુ ચિત્તં પનેકમ્પિ, રૂપારૂપભવદ્વયે.

૫૧૯. ન તદારમ્મણં હુત્વા, પવત્તતિ કદાચિપિ;

કસ્મા ન હોતિ ચે તત્થ, બીજસ્સાભાવતો પન.

૫૨૦. પટિસન્ધિબીજં નત્થેત્થ, કામાવચરસઞ્ઞિતં;

રૂપાદિગોચરે તસ્સ, ભવેય્ય જનકં તુ યં.

૫૨૧. ચક્ખુવિઞ્ઞાણકાદીનં, નત્થિતાપજ્જતીતિ ચે;

નિન્દ્રિયાનં પવત્તાનુ-ભાવતો ચિત્તસમ્ભવો.

૫૨૨. એકન્તેન યથા ચેતં, તદારમ્મણમાનસં;

નપ્પવત્તતિ સબ્બમ્પિ, રૂપારૂપભવદ્વયે.

૫૨૩. અકામાવચરધમ્મેપિ, તદેતં નાનુબન્ધતિ;

કસ્મા અજનકત્તા હિ, જનકસ્સાસમાનતો.

૫૨૪. જનકં તેન તુલ્યં વા, કામાવચરસઞ્ઞિતં;

કુસલાકુસલાદિં તુ, જવનં અનુબન્ધતિ.

૫૨૫. કામાવચરધમ્માપિ, યે મહગ્ગતગોચરા;

હુત્વા વત્તન્તિ તે ચાપિ, ઇદં નેવાનુબન્ધતિ.

૫૨૬. પરિત્તારમ્મણત્તા ચ, એકન્તેન પનસ્સ હિ;

તથાપરિચિતત્તા ચ, નાનુબન્ધતિ સબ્બદા.

૫૨૭. કિં તેન યુત્તિવાદેન, વુત્તં અટ્ઠકથાસુ હિ;

તદારમ્મણચિત્તાનિ, એકાદસપિ સબ્બસો.

૫૨૮. નામગોત્તં પનારબ્ભ, જવને જવિતેપિ ચ;

તદારમ્મણં ન ગણ્હન્તિ, રૂપારૂપભવેસુ વા.

૫૨૯. યદા પઞ્ઞત્તિમારબ્ભ, જવને જવિતેપિ વા;

તથા વિપસ્સનાયાપિ, લક્ખણારમ્મણાય ચ.

૫૩૦. તદારમ્મણા ન લબ્ભન્તિ, મિચ્છત્તનિયતેસુપિ;

ન લોકુત્તરધમ્મેપિ, આરબ્ભ જવને ગતે.

૫૩૧. તથા મહગ્ગતે ધમ્મે, આરબ્ભ જવને પન;

પટિસમ્ભિદાઞાણાનિ, આરબ્ભ જવિતેપિ ચ.

૫૩૨. મનોદ્વારેપિ સબ્બેસં, જવનાનમનન્તરં;

તદારમ્મણચિત્તાનિ, ભવન્તિ અનુપુબ્બતો.

૫૩૩. ન વિજ્જતિ મનોદ્વારે, ઘટ્ટનારમ્મણસ્સ હિ;

કથં ભવઙ્ગતો હોતિ, વુટ્ઠાનં પન ચેતસો.

૫૩૪. મનોદ્વારેપિ આપાથ-માગચ્છન્તેવ ગોચરા;

ઘટ્ટનાય વિના તસ્મા, ચિત્તાનં હોતિ સમ્ભવો.

૫૩૫. દ્વાદસાપુઞ્ઞચિત્તાનં, વિપાકા સત્તસત્તતિ;

ભવન્તિ ચતુરાસીતિ, પાપપાકા પવત્તિયં.

૫૩૬. એકાદસવિધાનં તુ, હિત્વા ઉદ્ધચ્ચમાનસં;

એકાદસવિધા ચેવ, ભવન્તિ પટિસન્ધિયો.

૫૩૭. ક્રિયચિત્તેસુ સબ્બેસુ, જવનં ન ચ હોતિ યં;

તં વે કરણમત્તત્તા, વાતપુપ્ફસમં મતં.

૫૩૮. જવનત્તં તુ સમ્પત્તં, કિચ્ચસાધનતો પન;

છિન્નમૂલસ્સ રુક્ખસ્સ, પુપ્ફંવ અફલં સિયા.

૫૩૯. પટિચ્ચ પન એતસ્મા, ફલમેતીતિ પચ્ચયો;

યો ધમ્મો યસ્સ ધમ્મસ્સ, ઠિતિયુપ્પત્તિયાપિ વા.

૫૪૦. ઉપકારો હિ સો તસ્સ, પચ્ચયોતિ પવુચ્ચતિ;

સમ્ભવોપભવો હેતુ, કારણં પચ્ચયો મતો.

૫૪૧. લોભાદિ પન યો ધમ્મો, મૂલટ્ઠેનુપકારકો;

હેતૂતિ પન સો ધમ્મો, વિઞ્ઞાતબ્બો વિભાવિના.

૫૪૨. લોભો દોસો ચ મોહો ચ,

તથાલોભાદયો તયો;

છળેવ હેતુયો હોન્તિ,

જાતિતો નવધા સિયું.

૫૪૩. ધમ્માનં કુસલાદીનં, કુસલાદિત્તસાધકો;

મૂલટ્ઠોતિ વદન્તેવં, એકે આચરિયા પન.

૫૪૪. એવં સન્તે તુ હેતૂનં, તંસમુટ્ઠાનરૂપિસુ;

હેતુપચ્ચયતા નેવ, સમ્પજ્જતિ કદાચિપિ.

૫૪૫. ન હિ તે પન રૂપાનં, સાધેન્તિ કુસલાદિકં;

ન તેસં પન રૂપાનં, પચ્ચયા ન ચ હોન્તિ તે.

૫૪૬. તસ્મા હિ કુસલાદીનં, કુસલાદિત્તસાધકો;

મૂલટ્ઠોતિ ન ગન્તબ્બો, વિઞ્ઞુના સમયઞ્ઞુના.

૫૪૭. સુપ્પતિટ્ઠિતભાવસ્સ, સાધનેનુપકારકો;

મૂલટ્ઠોતિ ચ હેતૂનં, વિઞ્ઞાતબ્બો વિભાવિના.