૯. નવમો પરિચ્છેદો

પુઞ્ઞવિપાકપચ્ચયનિદ્દેસો

૫૬૦. બાત્તિંસ પાકચિત્તાનિ, લોકિકાનેવ યાનિ હિ;

એતેસં પાકચિત્તાનં, પટિસન્ધિપવત્તિસુ.

૫૬૧. પુઞ્ઞાપુઞ્ઞાદિસઙ્ખારા, યથા યેસઞ્ચ પચ્ચયા;

ભવાદીસુ તથા તેપિ, વિઞ્ઞાતબ્બા વિભાવિના.

૫૬૨. તયો ભવા ચતસ્સો ચ, યોનિયો ગતિપઞ્ચકં;

વિઞ્ઞાણટ્ઠિતિયો સત્ત, સત્તાવાસા નવેરિતા.

૫૬૩. કામે પુઞ્ઞાભિસઙ્ખાર-સઞ્ઞિતા અટ્ઠ ચેતના;

નવન્નં પાકચિત્તાનં, કામે સુગતિયં પન.

૫૬૪. નાનાક્ખણિકકમ્મૂપ-નિસ્સયપચ્ચયેહિ ચ;

દ્વેધા હિ પચ્ચયા તેસં, ભવન્તિ પટિસન્ધિયં.

૫૬૫. ઉપેક્ખાસહિતાહેતુ-મનોવિઞ્ઞાણધાતુયા;

વિના પરિત્તપાકાનં, હોન્તિ દ્વેધા પવત્તિયં.

૫૬૬. તાયેવ ચેતના રૂપ-ભવે દ્વેધાવ પચ્ચયા;

પઞ્ચન્નં પાકચિત્તાનં, ભવન્તિ હિ પવત્તિયં.

૫૬૭. અટ્ઠન્નં તુ પરિત્તાનં, કામે દુગ્ગતિયં તથા;

પવત્તે પચ્ચયા હોન્તિ, ન હોન્તિ પટિસન્ધિયં.

૫૬૮. હોન્તિ વુત્તપ્પકારાવ, કામે સુગતિયં તથા;

સોળસન્નં વિપાકાનં, પવત્તે પટિસન્ધિયં.

૫૬૯. રૂપે પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારા, રૂપાવચરભૂમિયં;

પઞ્ચન્નં પાકચિત્તાનં, પચ્ચયા પટિસન્ધિયં.

૫૭૦. હોન્તિમાપુઞ્ઞસઙ્ખારા, કામે દુગ્ગતિયં દ્વિધા;

વિઞ્ઞાણસ્સ પનેકસ્સ, પચ્ચયા પટિસન્ધિયં.

૫૭૧. છન્નં પન પવત્તેવ, હોન્તિ નો પટિસન્ધિયં;

સત્તન્નમ્પિ ભવન્તેવ, પવત્તે પટિસન્ધિયં.

૫૭૨. કામે સુગતિયં તેસં, સત્તન્નમ્પિ તથેવ ચ;

પવત્તે પચ્ચયા હોન્તિ, ન હોન્તિ પટિસન્ધિયં.

૫૭૩. વિઞ્ઞાણાનં ચતુન્નમ્પિ, તેસં રૂપભવે તથા;

પવત્તે પચ્ચયા હોન્તિ, ન હોન્તિ પટિસન્ધિયં.

૫૭૪. સો ચ કામભવેનિટ્ઠ-રૂપાદિઉપલદ્ધિયં;

અનિટ્ઠરૂપાદયો પન, બ્રહ્મલોકે ન વિજ્જરે.

૫૭૫. તથેવાનેઞ્જસઙ્ખારો, અરૂપાવચરભૂમિયં;

ચતુન્નં પાકચિત્તાનં, પવત્તે પટિસન્ધિયં.

૫૭૬. એવં તાવ ભવેસ્વેતે, પટિસન્ધિપવત્તિસુ;

યથા ચ પચ્ચયા હોન્તિ, તથા ઞેય્યા વિભાવિના.

૫૭૭. એસેવ ચ નયો ઞેય્યો, યોનિઆદીસુ તત્રિદં;

આદિતો પન પટ્ઠાય, મુખમત્તનિદસ્સનં.

૫૭૮. અવિસેસેન પુઞ્ઞાભિ-સઙ્ખારો દ્વિભવેસુપિ;

દત્વાન પટિસન્ધિં તુ, સબ્બપાકં જનેતિ સો.

૫૭૯. તથા ચતૂસુ વિઞ્ઞેય્યો, અણ્ડજાદીસુ યોનિસુ;

બહુદેવમનુસ્સાનં, ગતીસુ દ્વીસુ એવ ચ.

૫૮૦. તથા નાનત્તકાયાદિ-વિઞ્ઞાણાનં ઠિતીસુપિ;

તથા વુત્તપ્પકારસ્મિં, સત્તાવાસે ચતુબ્બિધે.

૫૮૧. એવં પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, ભવાદીસુ યથારહં;

એકવીસતિપાકાનં, પચ્ચયો હોતિ ચ દ્વિધા.

૫૮૨. કામે અપુઞ્ઞસઙ્ખારો, ભવે ચતૂસુ યોનિસુ;

તીસુ ગતીસુ એકિસ્સા, વિઞ્ઞાણટ્ઠિતિયાપિ ચ.

૫૮૩. સત્તાવાસે પનેકસ્મિં,

ઉહોતિ સો પચ્ચયો દ્વિધા;

સત્તન્નં પાકચિત્તાનં,

પવત્તે પટિસન્ધિયં.

૫૮૪. તથેવાનેઞ્જસઙ્ખારો, એકારૂપભવે પુન;

એકિસ્સા યોનિયા ચેવ, એકિસ્સા ગતિયાપિ ચ.

૫૮૫. તીસુ ચિત્તટ્ઠિતીસ્વેવ, સત્તાવાસે ચતુબ્બિધે;

ચતુન્નં પાકચિત્તાનં, દ્વેધા સો હોતિ પચ્ચયો.

૫૮૬. પટિસન્ધિપવત્તીનં, વસેનેવ ભવાદિસુ;

વિજાનિતબ્બા સઙ્ખારા, યથા યેસઞ્ચ પચ્ચયા.

૫૮૭. ન રૂપારૂપધમ્માનં, સઙ્કન્તિ પન વિજ્જતિ;

સઙ્કન્તિભાવે અસતિ, પટિસન્ધિ કથં સિયા.

૫૮૮. નત્થિ ચિત્તસ્સ સઙ્કન્તિ, અતીતભવતો ઇધ;

તતો હેતું વિના તસ્સ, પાતુભાવો ન વિજ્જતિ.

૫૮૯. સુલદ્ધપચ્ચયં રૂપા-રૂપમત્તં તુ જાયતિ;

ઉપ્પજ્જમાનમેવં તુ, લભિત્વા પચ્ચયં પન.

૫૯૦. ભવન્તરમુપેતીતિ, સમઞ્ઞાય પવુચ્ચતિ;

ન ચ સત્તો ન ચ જીવો, ન અત્તા વાપિ વિજ્જતિ.

૫૯૧. તયિદં પાકટં કત્વા, પટિસન્ધિક્કમં પન;

દસ્સયિસ્સામહં સાધુ, નિબોધથ સુદુબ્બુધં.

૫૯૨. અતીતસ્મિં ભવે તસ્સ, આસન્નમરણસ્સ હિ;

હરિતં તાલપણ્ણંવ, પક્ખિત્તં આતપે પન.

૫૯૩. સુસ્સમાને સરીરસ્મિં, નટ્ઠે ચક્ખુન્દ્રિયાદિકે;

હદયવત્થુમત્તસ્મિં, ઠિતે કાયપ્પસાદિકે.

૫૯૪. વત્થુસન્નિસ્સિતં ચિત્તં, હોતિ તસ્મિં ખણેપિ ચ;

પુબ્બાનુસેવિતં કમ્મં, પુઞ્ઞં વાપુઞ્ઞમેવ વા.

૫૯૫. કમ્મં કમ્મનિમિત્તં વા, આલમ્બિત્વા પવત્તતિ;

એવં પવત્તમાનં તં, વિઞ્ઞાણં લદ્ધપચ્ચયં.

૫૯૬. અવિજ્જાય પટિચ્છન્ના-દીનવે વિસયે પન;

તણ્હા નમેતિ સઙ્ખારા, ખિપન્તિ સહજા પન.

૫૯૭. ન મીયમાનં તણ્હાય, તં સન્તતિવસા પન;

ઓરિમા પન તીરમ્હા, આલમ્બિત્વાન રજ્જુકં.

૫૯૮. માતિકાતિક્કમોવેતં, પુરિમં જહતિ નિસ્સયં;

અપરં કમ્મસમ્ભૂતં, લમ્બિત્વા વાપિ નિસ્સયં.

૫૯૯. તં પનારમ્મણાદીહિ, પચ્ચયેહિ પવત્તતિ;

પુરિમં ચવનં એત્થ, પચ્છિમં પટિસન્ધિ તુ.

૬૦૦. તદેતં નાપિ પુરિમા, ભવતોપિ ઇધાગતં;

કમ્માદિઞ્ચ વિના હેતું, પાતુભૂતં ન ચેવ તં.

૬૦૧. એત્થ ચેતસ્સ ચિત્તસ્સ, પુરિમા ભવતો પન;

ઇધાનાગમનેતીત-ભવહેતૂહિ સમ્ભવે.

૬૦૨. પટિઘોસદીપમુદ્દાદી, ભવન્તેત્થ નિદસ્સના;

યથા આગન્ત્વા અઞ્ઞત્ર, હોન્તિ સદ્દાદિહેતુકા.

૬૦૩. એવમેવ ચ વિઞ્ઞાણં, વેદિતબ્બં વિભાવિના;

સન્તાનબન્ધતો નત્થિ, એકતા વાપિ નાનતા.

૬૦૪. સતિ સન્તાનબન્ધે તુ, એકન્તેનેકતા સિયા;

ખીરતો દધિસમ્ભૂતં, ન ભવેય્ય કદાચિપિ.

૬૦૫. અથાપિ પન એકન્ત-નાનતા સા ભવેય્ય ચે;

ખીરસામી નરો નેવ, દધિસામી ભવેય્ય સો.

૬૦૬. તસ્મા એત્થ પનેકન્ત-એકતાનાનતાપિ વા;

ન ચેવ ઉપગન્તબ્બા, વિઞ્ઞુના સમયઞ્ઞુના.

૬૦૭. નનુ એવમસઙ્કન્તિ-પાતુભાવે તસ્સ સતિ;

યે ઇમસ્મિં મનુસ્સત્ત-ભાવે ખન્ધાભિસમ્ભવા.

૬૦૮. તેસં ઇધ નિરુદ્ધત્તા, કમ્મસ્સ ફલહેતુનો;

પરત્થાગમતો ચેવ, ઇધ તસ્સ કતસ્સ હિ.

૬૦૯. અઞ્ઞસ્સ અઞ્ઞતો ચેવ, કમ્મતો તં ફલં સિયા;

તસ્મા ન સુન્દરં એતં, વિધાનં સબ્બમેવ ચ.

એત્થાહ –

૬૧૦. સન્તાને યં ફલં એતં, નાઞ્ઞસ્સ ન ચ અઞ્ઞતો;

બીજાનં અભિસઙ્ખારો, એતસ્સત્થસ્સ સાધકો.

૬૧૧. એકસ્મિં પન સન્તાને, વત્તમાનં ફલં પન;

અઞ્ઞસ્સાતિપિ વા નેવ, અઞ્ઞતો વા ન હોતિ તં.

૬૧૨. બીજાનં અભિસઙ્ખારા, એતસ્સત્થસ્સ સાધકો;

બીજાનં અભિસઙ્ખારે, કતે તુ મધુઆદિના.

૬૧૩. તસ્સ બીજસ્સ સન્તાને, પઠમં લદ્ધપચ્ચયો;

મધુરો ફલસો તસ્સ, હોતિ કાલન્તરે પન.

૬૧૪. ન હિ તાનિ હિ બીજાનિ, અભિસઙ્ખરણમ્પિ વા;

પાપુણન્તિ ફલટ્ઠાનં, એવં ઞેય્યમિદમ્પિ ચ.

૬૧૫. બાલકાલે પયુત્તેન, વિજ્જાસિપ્પોસધાદિના;

દીપેતબ્બો અયં વુદ્ધ-કાલસ્મિં ફલદાયિના.

૬૧૬. એવં સન્તેપિ તં કમ્મં, વિજ્જમાનમ્પિ વા પન;

ફલસ્સ પચ્ચયો હોતિ, અથ વાવિજ્જમાનકં.

૬૧૭. વિજ્જમાનં સચે હોતિ, તપ્પવત્તિક્ખણે પન;

ભવિતબ્બં વિપાકેન, સદ્ધિમેવ ચ હેતુના.

૬૧૮. અથ વાવિજ્જમાનં તં, નિરુદ્ધં પચ્ચયો ભવે;

પવત્તિક્ખણતો પુબ્બે, પચ્છા નિચ્ચફલં સિયા.

વુચ્ચતે –

૬૧૯. કટત્તા પચ્ચયો કમ્મં, તસ્મા નિચ્ચફલં ન ચ;

પાટિભોગાદિકં કમ્મં, વેદિતબ્બં નિદસ્સનં.

૬૨૦. કટત્તાયેવ તં કમ્મં, ફલસ્સ પન પચ્ચયો;

ન ચસ્સ વિજ્જમાનત્તં, તસ્સ વાવિજ્જમાનતા.

૬૨૧. અભિધમ્માવતારોયં, પરમત્થપકાસનો;

સોતબ્બો પન સોતૂનં, પીતિબુદ્ધિવિવડ્ઢનો.

ઇતિ અભિધમ્માવતારે પુઞ્ઞવિપાકપચ્ચયનિદ્દેસો નામ

નવમો પરિચ્છેદો.