૩. તતિયો પરિચ્છેદો

ચિત્તપવત્તિપરિદીપનો

૧૧૬. ચિત્તં વિસયગ્ગાહં તં, પાકાપાકદતો દુધા;

કુસલાકુસલં પુબ્બં, પરમબ્યાકતં મતં.

૧૧૭. કુસલં તત્થ કામાદિભૂમિતો ચતુધા સિયા;

અટ્ઠ પઞ્ચ ચત્તારિ ચ, ચત્તારિ કમતો કથં.

૧૧૮. સોમનસ્સમતિયુત્તમસઙ્ખારમનમેકં;

સસઙ્ખારમનઞ્ચેકં, તથા હીનમતિદ્વયં.

૧૧૯. તથોપેક્ખામતિયુત્તં, મતિહીનન્તિ અટ્ઠધા;

કામાવચરપુઞ્ઞેત્થ, ભિજ્જતે વેદનાદિતો.

૧૨૦. દાનં સીલઞ્ચ ભાવના, પત્તિદાનાનુમોદના;

વેય્યાવચ્ચાપચાયઞ્ચ, દેસના સુતિ દિટ્ઠિજુ.

૧૨૧. એતેસ્વેકમયં હુત્વા, વત્થું નિસ્સાય વા ન વા;

દ્વારહીનાદિયોનીનં, ગતિયાદિપ્પભેદવા.

૧૨૨. તિકાલિકપરિત્તાદિગોચરેસ્વેકમાદિય;

ઉદેતિ કાલમુત્તં વા, મતિહીનં વિનામલં.

૧૨૩. છગોચરેસુ રૂપાદિપઞ્ચકં પઞ્ચ ગોચરા;

સેસં રૂપમરૂપઞ્ચ, પઞ્ઞત્તિ છટ્ઠગોચરો.

૧૨૪. ઞાણયુત્તવરં તત્થ, દત્વા સન્ધિં તિહેતુકં;

પચ્છા પચ્ચતિ પાકાનં, પવત્તે અટ્ઠકે દુવે.

૧૨૫. તેસુયેવ નિહીનં તુ, દત્વા સન્ધિં દુહેતુકં;

દેતિ દ્વાદસ પાકે ચ, પવત્તે ધીયુતં વિના.

૧૨૬. એવં ધીહીનમુક્કટ્ઠં, સન્ધિયઞ્ચ પવત્તિયં;

હીનં પનુભયત્થાપિ, હેતુહીનેવ પચ્ચતિ.

૧૨૭. કામસુગતિયંયેવ, ભવભોગદદં ઇદં;

રૂપાપાયે પવત્તેવ, પચ્ચતે અનુરૂપતો.

૧૨૮. વિતક્કચારપીતીહિ, સુખેકગ્ગયુતં મનં;

આદિ ચારાદિપીતાદિસુખાદીહિ પરં તયં.

૧૨૯. ઉપેક્ખેકગ્ગતાયન્તમારુપ્પઞ્ચેવમઙ્ગતો;

પઞ્ચધા રૂપપુઞ્ઞં તુ, હોતારમ્મણતો પન.

૧૩૦. આદિસ્સાસુભમન્તસ્સુ-

પેક્ખા મેત્તાદયો તયો;

આદો ચતુન્નં પઞ્ચન્નં,

સસ્સાસકસિણાનિ તુ.

૧૩૧. નભતમ્મનતસ્સુઞ્ઞતચ્ચિત્તચતુગોચરે;

કમેનાતિક્કમારુપ્પપુઞ્ઞં હોતિ ચતુબ્બિધં.

૧૩૨. અમલં સન્તિમારબ્ભ, હોતિ તં મગ્ગયોગતો;

ચતુધા પાદકજ્ઝાનભેદતો પુન વીસતિ.

૧૩૩. દિટ્ઠિકઙ્ખાનુદં આદિ, કામદોસતનૂકરં;

પરં પરં તદુચ્છેદી, અન્તં સેસકનાસકં.

૧૩૪. એવં ભૂમિત્તયં પુઞ્ઞં, ભાવનામયમેત્થ હિ;

પઠમં વત્થું નિસ્સાય, દુતિયં ઉભયેનપિ.

૧૩૫. તતિયે આદિ નિસ્સાય,

સેસા નિસ્સાય વા ન વા;

હોન્તિ આદિદ્વયં તત્થ,

સાધેતિ સકભૂભવં.

૧૩૬. સાધેતાનુત્તરં સન્તિં, અભિઞ્ઞા પનિધેવ તુ;

ઝાનૂદયફલત્તા ન, ફલદાનાપિ સમ્ભવા.

૧૩૭. નાઞ્ઞભૂફલદં કમ્મં, રૂપપાકસ્સ ગોચરો;

સકમ્મગોચરોયેવ, ન ચઞ્ઞોયમસમ્ભવો.

૧૩૮. પાપં કામિકમેવેકં, હેતુતો તં દ્વિધા પુન;

મૂલતો તિવિધં લોભ-દોસમોહવસા સિયા.

૧૩૯. સોમનસ્સકુદિટ્ઠીહિ, યુત્તમેકમસઙ્ખરં;

સસઙ્ખારમનઞ્ચેકં, હીનદિટ્ઠિદ્વયં તથા.

૧૪૦. ઉપેક્ખાદિટ્ઠિયુત્તમ્પિ, તથા દિટ્ઠિવિયુત્તકં;

વેદનાદિટ્ઠિઆદીહિ, લોભમૂલેવમટ્ઠધા.

૧૪૧. સદુક્ખદોસાસઙ્ખારં, ઇતરં દોસમૂલકં;

મોહમૂલમ્પિ સોપેક્ખં, કઙ્ખુદ્ધચ્ચયુતં દ્વિધા.

૧૪૨. તત્થ દોસદ્વયં વત્થું, નિસ્સાયેવિતરે પન;

નિસ્સાય વા ન વા હોન્તિ, વધાદિસહિતા કથં.

૧૪૩. ફરુસ્સવધબ્યાપાદા, સદોસેન સલોભતો;

કુદિટ્ઠિમેથુનાભિજ્ઝા, સેસા કમ્મપથા દ્વિભિ.

૧૪૪. સન્ધિં ચતૂસ્વપાયેસુ, દેતિ સબ્બત્થ વુત્તિયં;

પચ્ચતે ગોચરં તસ્સ, સકલં અમલં વિના.

૧૪૫. અબ્યાકતં દ્વિધા પાક-ક્રિયા તત્થાદિ ભૂમિતો;

ચતુધા કામપાકેત્થ, પુઞ્ઞપાકાદિતો દુધા.

૧૪૬. પુઞ્ઞપાકા દ્વિધાહેતુ-સહેતૂતિ દ્વિરટ્ઠકા;

અહેતૂ પઞ્ચ ઞાણાનિ, ગહણં તીરણા ઉભો.

૧૪૭. કાયઞાણં સુખી તત્થ, સોમનસ્સાદિ તીરણં;

સોપેક્ખાનિ છ સેસાનિ, સપુઞ્ઞંવ સહેતુકં.

૧૪૮. કેવલં સન્ધિભવઙ્ગ-તદાલમ્બચુતિબ્બસા;

જાયતે સેસમેતસ્સ, પુબ્બે વુત્તનયા નયે.

૧૪૯. મનુસ્સવિનિપાતીનં, સન્ધાદિ અન્તતીરણં;

હોતિ અઞ્ઞેન કમ્મેન, સહેતુપિ અહેતુનં.

૧૫૦. પાપજા પુઞ્ઞજાહેતુ-સમા તીરં વિનાદિકં;

સદુક્ખં કાયવિઞ્ઞાણં, અનિટ્ઠારમ્મણા ઇમે.

૧૫૧. તે સાતગોચરા તેસુ, દ્વિટ્ઠાનં આદિતીરણં;

પઞ્ચટ્ઠાનાપરા દ્વે તે, પરિત્તવિસયાખિલા.

૧૫૨. સમ્પટિચ્છદ્વિપઞ્ચન્નં, પઞ્ચ રૂપાદયો તહિં;

પચ્ચુપ્પન્નાવ સેસાનં, પાકાનં છ તિકાલિકા.

૧૫૩. રૂપારૂપવિપાકાનં, સબ્બસો સદિસં વદે;

સકપુઞ્ઞેન સન્ધાદિ-સકિચ્ચત્તયતં વિના.

૧૫૪. સમાનુત્તરપાકાપિ, સકપુઞ્ઞેન સબ્બસો;

હિત્વા મોક્ખમુખં તં હિ, દ્વિધા મગ્ગે તિધા ફલે.

૧૫૫. ક્રિયા તિધામલાભાવા,

ભૂમિતો તત્થ કામિકા;

દ્વિધા હેતુસહેતૂતિ,

તિધાહેતુ તહિં કથં.

૧૫૬. આવજ્જહસિતાવજ્જા, સોપેક્ખસુખુપેક્ખવા;

પઞ્ચછકામાવચરા, સકલારમ્મણા ચ તે.

૧૫૭. સહેતુરૂપરૂપા ચ, સકપઞ્ઞંવારહતો;

વુત્તિયા ન ફલે પુપ્ફં, યથા છિન્નલતા ફલં.

૧૫૮. અનાસેવનયાવજ્જ-દ્વયં પુથુજ્જનસ્સ હિ;

ન ફલે વત્તમાનમ્પિ, મોઘપુપ્ફં ફલં યથા.

૧૫૯. તિસત્ત દ્વિછ છત્તિંસ, ચતુપઞ્ચ યથાક્કમં;

પુઞ્ઞં પાપં ફલં ક્રિયા, એકૂનનવુતીવિધં.

૧૬૦. સન્ધિ ભવઙ્ગમાવજ્જં, દસ્સનાદિકપઞ્ચકં;

ગહતીરણવોટ્ઠબ્બ-જવતગ્ગોચરં ચુતિ.

૧૬૧. ઇતિ એસં દ્વિસત્તન્નં, કિચ્ચવુત્તિવસાધુના;

ચિત્તપ્પવત્તિ છદ્વારે, સઙ્ખેપા વુચ્ચતે કથં.

૧૬૨. કામે સરાગિનં કમ્મ-નિમિત્તાદિ ચુતિક્ખણે;

ખાયતે મનસોયેવ, સેસાનં કમ્મગોચરો.

૧૬૩. ઉપટ્ઠિતં તમારબ્ભ, પઞ્ચવારં જવો ભવે;

તદાલમ્બં તતો તમ્હા, ચુતિ હોતિ જવેહિ વા.

૧૬૪. અવિજ્જાતણ્હાસઙ્ખાર-સહજેહિ અપાયિનં;

વિસયાદીનવચ્છાદિ-નમનક્ખિપકેહિ તુ.

૧૬૫. અપ્પહીનેહિ સેસાનં, છાદનં નમનમ્પિ ચ;

ખિપકા પન સઙ્ખારા, કુસલાવ ભવન્તિહ.

૧૬૬. કિચ્ચત્તયે કતે એવં, કમ્મદીપિતગોચરે;

તજ્જં વત્થું સહુપ્પન્નં, નિસ્સાય વા ન વા તહિં.

૧૬૭. તજ્જા સન્ધિ સિયા હિત્વા, અન્તરત્તં ભવન્તરે;

અન્તરત્તં વિના દૂરે, પટિસન્ધિ કથં ભવે.

૧૬૮. ઇહેવ કમ્મતણ્હાદિ-હેતુતો પુબ્બચિત્તતો;

ચિત્તં દૂરે સિયા દીપ-પટિઘોસાદિકં યથા.

૧૬૯. નાસઞ્ઞા ચવમાનસ્સ, નિમિત્તં ન ચુતી ચ યં;

ઉદ્ધં સન્ધિનિમિત્તં કિં, પચ્ચયોપિ કનન્તરો.

૧૭૦. પુબ્બભવે ચુતિ દાનિ, કામે જાયનસન્ધિયા;

અઞ્ઞચિત્તન્તરાભાવા, હોતાનન્તરકારણં.

૧૭૧. ભવન્તરકતં કમ્મં, યમોકાસં લભે તતો;

હોતિ સા સન્ધિ તેનેવ, ઉપટ્ઠાપિતગોચરે.

૧૭૨. યસ્મા ચિત્તવિરાગત્તં, કાતું નાસક્ખિ સબ્બસો;

તસ્મા સાનુસયસ્સેવ, પુનુપ્પત્તિ સિયા ભવે.

૧૭૩. પઞ્ચદ્વારે સિયા સન્ધિ, વિના કમ્મં દ્વિગોચરે;

ભવસન્ધાનતો સન્ધિ, ભવઙ્ગં તં તદઙ્ગતો.

૧૭૪. તમેવન્તે ચુતિ તસ્મિં, ગોચરે ચવનેન તુ;

એકસન્તતિયા એવં, ઉપ્પત્તિટ્ઠિતિભેદકા.

૧૭૫. અથઞ્ઞારમ્મણાપાથ-ગતે ચિત્તન્તરસ્સ હિ;

હેતુસઙ્ખ્યં ભવઙ્ગસ્સ, દ્વિક્ખત્તું ચલનં ભવે.

૧૭૬. ઘટ્ટિતે અઞ્ઞવત્થુમ્હિ, અઞ્ઞનિસ્સિતકમ્પનં;

એકાબદ્ધેન હોતીતિ, સક્ખરોપમયા વદે.

૧૭૭. મનોધાતુક્રિયાવજ્જં, તતો હોતિ સકિં ભવે;

દસ્સનાદિ સકદ્વાર-ગોચરો ગહણં તતો.

૧૭૮. સન્તીરણં તતો તમ્હા, વોટ્ઠબ્બઞ્ચ સકિં તતો;

સત્તક્ખત્તું જવો કામે, તમ્હા તદનુરૂપતો.

૧૭૯. તદાલમ્બદ્વિકં તમ્હા, ભવઙ્ગંતિમહન્તરિ;

જવા મહન્તે વોટ્ઠબ્બા, પરિત્તે નિતરે મનં.

૧૮૦. વોટ્ઠબ્બસ્સ પરિત્તે તુ, દ્વત્તિક્ખત્તું જવો વિય;

વદન્તિ વુત્તિં તં પાઠે, અનાસેવનતો ન હિ.

૧૮૧. નિયમોપિધ ચિત્તસ્સ, કમ્માદિનિયમો વિય;

ઞેય્યો અમ્બોપમાદીહિ, દસ્સેત્વા તં સુદીપયે.

૧૮૨. મનોદ્વારેતરાવજ્જં, ભવઙ્ગમ્હા સિયા તતો;

જવોકામે વિભૂતે તુ, કામવ્હે વિસયે તતો.

૧૮૩. કામીનં તુ તદાલમ્બં, ભવઙ્ગં તુ તતો સિયા;

અવિભૂતે પરિત્તે ચ, ભવઙ્ગં જવતો ભવે.

૧૮૪. અવિભૂતે વિભૂતે ચ, પરિત્તે અપરિત્તકે;

જવાયેવ ભવઙ્ગં તુ, બ્રહ્માનં ચતુગોચરે.

૧૮૫. મહગ્ગતં પનારબ્ભ, જવિતે દોસસંયુતે;

વિરુદ્ધત્તા ભવઙ્ગં ન, કિં સિયા સુખસન્ધિનો.

૧૮૬. ઉપેક્ખાતીરણં હોતિ, પરિત્તેનાવજ્જં કથં.

નિયમો ન વિનાવજ્જં, મગ્ગતો ફલસમ્ભવા.