૩. તતિયો પરિચ્છેદો

ચેતસિકવિભાગનિદ્દેસો

૮૯. સબ્બે ચેતસિકા વુત્તા, બુદ્ધેનાદિચ્ચબન્ધુના;

નામસામઞ્ઞતોયેવ, દ્વેપઞ્ઞાસ ભવન્તિ તે.

સેય્યથિદં – ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના વિતક્કો વિચારો પીતિ ચિત્તેકગ્ગતા વીરિયં જીવિતં છન્દો અધિમોક્ખો મનસિકારો તત્રમજ્ઝત્તતા સદ્ધા સતિ હિરી ઓત્તપ્પં અલોભો અદોસો અમોહો કાયપ્પસ્સદ્ધિઆદીનિ છ યુગાનિ, તિસ્સો વિરતિયો, કરુણા મુદિતા લોભો દોસો મોહો ઉદ્ધચ્ચં માનો દિટ્ઠિ ઇસ્સા મચ્છરિયં કુક્કુચ્ચં થિનં મિદ્ધં વિચિકિચ્છા અહિરિકં અનોત્તપ્પઞ્ચાતિ.

૯૦. ચતુપઞ્ઞાસધા કામે, રૂપે પઞ્ચદસેરિતા;

તે હોન્તિ દ્વાદસારૂપે, ચત્તાલીસમનાસવા.

૯૧. એકવીસસતં સબ્બે, ચિત્તુપ્પાદા સમાસતો;

એતેસુ તેસમુપ્પત્તિં, ઉદ્ધરિત્વા પનેકકં.

૯૨. ફસ્સાદીનં તુ ધમ્માનં, પવક્ખામિ ઇતો પરં;

પાટવત્થાય ભિક્ખૂનં, ચિત્તચેતસિકેસ્વહં.

૯૩. એકગ્ગતા મનક્કારો, જીવિતં ફસ્સપઞ્ચકં;

અટ્ઠેતે અવિનિબ્ભોગા, એકુપ્પાદા સહક્ખયા.

૯૪. ફસ્સો ચ વેદના સઞ્ઞા, ચેતના જીવિતિન્દ્રિયં;

એકગ્ગતા મનક્કારો, સબ્બસાધારણા ઇમે.

૯૫. વિતક્કો પઞ્ચપઞ્ઞાસ-ચિત્તેસુ સમુદીરિતો;

ચારો છસટ્ઠિચિત્તેસુ, જાયતે નત્થિ સંસયો.

૯૬. એકપઞ્ઞાસચિત્તેસુ, પીતિ તેસટ્ઠિયા સુખં;

ઉપેક્ખા પઞ્ચપઞ્ઞાસ-ચિત્તે દુક્ખં તુ તીસુ હિ.

૯૭. હોતિ દ્વાસટ્ઠિચિત્તેસુ, સોમનસ્સિન્દ્રિયં પન;

દુક્ખિન્દ્રિયં પનેકસ્મિં, તથેકમ્હિ સુખિન્દ્રિયં.

૯૮. પઞ્ચુત્તરસતે ચિત્તે, વીરિયં આહ નાયકો;

ચતુત્તરસતે ચિત્તે, સમાધિન્દ્રિયમબ્રવિ.

૯૯. સબ્બાહેતુકચિત્તાનિ, ઠપેત્વા ચેકહેતુકે;

એકુત્તરસતે ચિત્તે, છન્દસ્સુપ્પત્તિમુદ્દિસે.

૧૦૦. ઠપેત્વા દસ વિઞ્ઞાણે, વિચિકિચ્છાયુતમ્પિ ચ;

દસુત્તરસતે ચિત્તે, અધિમોક્ખો ઉદીરિતો.

૧૦૧. સદ્ધા સતિ હિરોત્તપ્પં, અલોભાદોસમજ્ઝતા;

છળેવ યુગળા ચાતિ, ધમ્મા એકૂનવીસતિ.

૧૦૨. એકનવુતિયા ચિત્તે, જાયન્તિ નિયતા ઇમે;

અહેતુકેસુ ચિત્તેસુ, અપુઞ્ઞેસુ ન જાયરે.

૧૦૩. એકૂનાસીતિયા ચિત્તે, પઞ્ઞા જાયતિ સબ્બદા;

અટ્ઠવીસતિયા ચિત્તે, કરુણામુદિતા સિયું.

૧૦૪. કામાવચરપુઞ્ઞેસુ, સબ્બલોકુત્તરેસુ ચ;

ચત્તાલીસવિધે ચિત્તે, સાટ્ઠકે વિરતિત્તયં.

૧૦૫. સદ્ધા સતિ હિરોત્તપ્પં, અલોભાદિત્તયમ્પિ ચ;

યુગળાનિ છ મજ્ઝત્તં, કરુણામુદિતાપિ ચ.

૧૦૬. તથા વિરતિયો તિસ્સો, સબ્બે તે પઞ્ચવીસતિ;

કુસલાબ્યાકતા ચાપિ, કુસલેન પકાસિતા.

૧૦૭. અહિરીકમનોત્તપ્પં, મોહો ઉદ્ધચ્ચમેવ ચ;

દ્વાદસાપુઞ્ઞચિત્તેસુ, નિયતાયેવ જાયરે.

૧૦૮. લોભો દોસો ચ મોહો ચ, માનો દિટ્ઠિ ચ સંસયો;

મિદ્ધમુદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં, થિનં મચ્છરિયમ્પિ ચ.

૧૦૯. અહિરીકમનોત્તપ્પં, ઇસ્સા ચ દોમનસ્સકં;

એતે અકુસલા વુત્તા, એકન્તેન મહેસિના.

૧૧૦. લોભો અટ્ઠસુ નિદ્દિટ્ઠો, વુત્તા ચતૂસુ દિટ્ઠિતુ;

માનો દિટ્ઠિવિયુત્તેસુ, દોસોદ્વીસ્વેવ જાયતે.

૧૧૧. ઇસ્સામચ્છેરકુક્કુચ્ચા, દ્વીસુ જાયન્તિ નો સહ;

વિચિકિચ્છા પનેકસ્મિં, થિનમિદ્ધં તુ પઞ્ચસુ.

૧૧૨. ફસ્સો ચ વેદના સઞ્ઞા, ચેતના જીવિતં મનો;

વિતક્કો ચ વિચારો ચ, પીતિ વીરિયસમાધિ ચ.

૧૧૩. છન્દો ચેવાધિમોક્ખો ચ, મનસિકારો ચ ચુદ્દસ;

કુસલાકુસલા ચેવ, હોન્તિ અબ્યાકતાપિ ચ.

૧૧૪. એકૂનતિંસચિત્તેસુ, ઝાનં પઞ્ચઙ્ગિકં મતં;

ચતુઝાનઙ્ગયુત્તાનિ, સત્તતિંસાતિ નિદ્દિસે.

૧૧૫. એકાદસવિધં ચિત્તં, તિવઙ્ગિકમુદીરિતં;

ચતુતિંસવિધં ચિત્તં, દુવઙ્ગિકમુદીરિતં.

૧૧૬. સભાવેનાવિતક્કેસુ, ઝાનઙ્ગાનિ ન ઉદ્ધરે;

સબ્બાહેતુકચિત્તેસુ, મગ્ગઙ્ગાનિ ન ઉદ્ધરે.

૧૧૭. તીણિ સોળસચિત્તેસુ, ઇન્દ્રિયાનિ વદે બુધો;

એકસ્મિં પન ચત્તારિ, પઞ્ચ તેરસસુદ્ધરે.

૧૧૮. સત્ત દ્વાદસચિત્તેસુ, ઇન્દ્રિયાનિ જિનોબ્રવિ;

એકેનૂનેસુ અટ્ઠેવ, ચત્તાલીસમનેસુ ચ.

૧૧૯. ચત્તાલીસાય ચિત્તેસુ, નવકં નાયકોબ્રવિ;

એવં ઇન્દ્રિયયોગોપિ, વેદિતબ્બો વિભાવિના.

૧૨૦. અમગ્ગઙ્ગાનિ નામેત્થ, અટ્ઠારસ અહેતુકા;

ઝાનઙ્ગાનિ ન વિજ્જન્તિ, વિઞ્ઞાણેસુ દ્વિપઞ્ચસુ.

૧૨૧. એકં ચિત્તં દુમગ્ગઙ્ગં, તિમગ્ગઙ્ગાનિ સત્તસુ;

ચત્તાલીસાય ચિત્તેસુ, મગ્ગો સો ચતુરઙ્ગિકો.

૧૨૨. પઞ્ચદ્દસસુ ચિત્તેસુ, મગ્ગો પઞ્ચઙ્ગિકો મતો;

વુત્તો દ્વત્તિંસચિત્તેસુ, મગ્ગો સત્તઙ્ગિકોપિ ચ.

૧૨૩. મગ્ગો અટ્ઠસુ ચિત્તેસુ, મતો અટ્ઠઙ્ગિકોતિ હિ;

એવં તુ સબ્બચિત્તેસુ, મગ્ગઙ્ગાનિ સમુદ્ધરે.

૧૨૪. બલાનિ દ્વે દ્વિચિત્તેસુ, એકસ્મિં તીણિ દીપયે;

એકાદસસુ ચત્તારિ, છ દ્વાદસસુ નિદ્દિસે.

૧૨૫. એકૂનાસીતિયા સત્ત, સોળસેવાબલાનિ તુ;

ચિત્તમેવં તુ વિઞ્ઞેય્યં, સબલં અબલમ્પિ ચ.

૧૨૬. ઝાનઙ્ગમગ્ગઙ્ગબલિન્દ્રિયાનિ,

ચિત્તેસુ જાયન્તિ હિ યેસુ યાનિ;

મયા સમાસેન સમુદ્ધરિત્વા,

વુત્તાનિ સબ્બાનિપિ તાનિ તેસુ.

ઇતિ અભિધમ્માવતારે ચેતસિકવિભાગનિદ્દેસો નામ

તતિયો પરિચ્છેદો.