૧૮. સરૂપકથા

૬૫૩. તેપઞ્ઞાસ પનિચ્ચેવં, નામધમ્મા પકાસિતા;

અટ્ઠવીસવિધં દાનિ, રૂપં નામ કથીયતિ.

૬૫૪. પથવાપો ચ તેજો ચ, વાયો ચેતિ ચતુબ્બિધો;

ચક્ખુસોતઘાનજિવ્હા, કાયોતિ પન પઞ્ચ ચ.

૬૫૫. રૂપસદ્દગન્ધરસા, ચત્તારો ચ અથાપરં;

ઇત્થિપુમ્ભાવયુગળં, જીવિતં હદયમ્પિ ચ.

૬૫૬. કાયવિઞ્ઞત્તિ ચેવાથ, વચીવિઞ્ઞત્તિ ચ દ્વયં;

આકાસધાતુ રૂપસ્સ, લહુતા મુદુતા તસ્સ.

૬૫૭. કમ્મઞ્ઞતા ઉપચયો, સન્તતિ જરતા પન;

અનિચ્ચતા ચ કબળીકારાહારોતિ સબ્બથા.

૬૫૮. અટ્ઠવીસવિધં હોતિ, રૂપમેતં સરૂપતો;

તસ્સ લક્ખણભેદેન, સભાવઞ્ચ વિભાવયે.

૬૫૯. સન્ધારણં તુ પથવીધાતુ કક્ખળલક્ખણા;

આબન્ધનમાપોધાતુ, આપગ્ઘરણલક્ખણા.

૬૬૦. પરિપાચનતા તેજોધાતુ ઉણ્હત્તલક્ખણા;

સમુદીરણતા વાયોધાતુ વિત્થમ્ભલક્ખણા.

૬૬૧. સબ્બત્થાવિનિભુત્તાપિ, અસમ્મિસ્સકલક્ખણા;

તંતંભાવસમુસ્સન્નસમ્ભારેસુપલક્ખિતા.

૬૬૨. અઞ્ઞમઞ્ઞેનુપત્થદ્ધા, સેસરૂપસ્સ નિસ્સયા;

ચતુધેવં કલાપેસુ, મહાભૂતા પવત્તરે.

૬૬૩. ચક્ખુ સમ્ભારચક્ખુમ્હિ, સત્તક્ખિપટલોચિતે;

કણ્હમણ્ડલમજ્ઝમ્હિ, પસાદોતિ પવુચ્ચતિ.

૬૬૪. યેન ચક્ખુપસાદેન, રૂપાનિ અનુપસ્સતિ;

પરિત્તં સુખુમઞ્ચેતં, ઊકાસિરસમૂપમં.

૬૬૫. સોતં સોતબિલસ્સન્તો,

તમ્બલોમાચિતે તથા;

અઙ્ગુલિવેધનાકારે,

પસાદોતિ પકાસિતો.

૬૬૬. અન્તો અજપદટ્ઠાને, ઘાનં ઘાનબિલે ઠિતં;

જિવ્હા જિવ્હાય મજ્ઝમ્હિ, ઉપ્પલાકારસન્નિભે.

૬૬૭. ઇચ્ચેવં પન ચત્તારો, તંતંદેસવવત્થિતા;

કાયપ્પસાદોપાદિન્ને, સબ્બકેતિ યથાક્કમં.

૬૬૮. રૂપાદ્યાભિઘાતારહભૂતાનં વા યથારહં;

દટ્ઠુકામનિદાનાદિકમ્મભૂતાનમેવ વા.

૬૬૯. પસાદલક્ખણા ભૂતરૂપાનં ભૂતનિસ્સિતા;

કપ્પાસપટલસ્નેહસન્નિભાતિ ચ વણ્ણિતા.

૬૭૦. પઞ્ચાપિ જીવિતારક્ખા, રૂપાદિપરિવારિતા;

ધીતરાવ કુમારાવ, કલાપન્તરવુત્તિનો.

૬૭૧. રૂપં નિભાસો ભૂતાનં, સદ્દો નિગ્ઘોસનં તથા;

ગન્ધો ચ ગન્ધનં તત્થ, રસો ચ રસનીયતા.

૬૭૨. ભૂતત્તયઞ્ચ ફોટ્ઠબ્બં, આપોધાતુવિવજ્જિતં;

સદ્દો અનિયતો તત્થ, તદઞ્ઞે સહવુત્તિનો.

૬૭૩. ચક્ખાદિપટિહનનલક્ખણા તુ યથાક્કમં;

પઞ્ચેવ પઞ્ચવિઞ્ઞાણવીથિયા વિસયા મતા.

૬૭૪. ઇત્થિન્દ્રિયં પનિત્થિત્તં, ઇત્થિભાવોતિ દેસિતો;

પુરિસત્તં તથાભાવો, પુરિસિન્દ્રિય નામકો.

૬૭૫. તં દ્વયં પનુપાદિન્ને, કાયે સબ્બત્થ લબ્ભતિ;

કલાપન્તરભિન્નઞ્ચ, ભિન્નસન્તાનવત્તિ ચ.

૬૭૬. રૂપાનં કમ્મજાતાનં, અનુપાલનલક્ખણં;

જીવિતિન્દ્રિયરૂપન્તિ, આયુ નામ પવુચ્ચતિ.

૬૭૭. મનોધાતુયા ચ તથા, મનોવિઞ્ઞાણધાતુયા;

નિસ્સયલક્ખણં વત્થુરૂપં હદયનિસ્સિતં.

૬૭૮. મજ્ઝે હદયકોસમ્હિ, અડ્ઢપ્પસતલોહિતે;

ભૂતરૂપમુપાદાય, ચક્ખાદિ વિય વત્તતિ.

૬૭૯. આકાસધાતુ રૂપાનં, પરિચ્છેદકલક્ખણા;

તંતંરૂપકલાપાનં, પરિયન્તોતિ વુચ્ચતિ.

૬૮૦. ચિત્તં સહજરૂપાનં, કાયસ્સ ગમનાદિસુ;

સન્થમ્ભનસન્ધારણચલનસ્સ તુ પચ્ચયો.

૬૮૧. વાયોધાતુવિકારોયં, કાયવિઞ્ઞત્તિનામકો;

વાયોધાતાધિકાનં તુ, ભૂતાનમિતિ કેચના.

૬૮૨. તથા ચિત્તસમુટ્ઠિનો, વચીઘોસપ્પવત્તિયં;

ઉપાદિન્નરૂપકાયઘટ્ટનસ્સ તુ પચ્ચયો.

૬૮૩. પથવીધાતુવિકારોયં, વચીવિઞ્ઞત્તિનામકો;

પથવીધાતાધિકાનં તુ, ભૂતાનમિતિ કેચના.

૬૮૪. દ્વેપિ કાયવચીકમ્મદ્વારભૂતા યથાક્કમં;

તે પન ઘટ્ટનાહેતુ-વિકારાકારલક્ખણા.

૬૮૫. વિઞ્ઞાપેતીતિ કાયેન, વાચાય ચ વિચિન્તિતં;

સયઞ્ચ વિઞ્ઞાયતીતિ, વિઞ્ઞત્તીતિ પકિત્તિતા.

૬૮૬. લહુતા પન રૂપાનં, અદન્ધાકારલક્ખણા;

મુદુતાપિ ચ રૂપાનં, મદ્દવાકારલક્ખણા.

૬૮૭. કમ્મઞ્ઞતા ચ રૂપાનં, યોગ્ગતાકારલક્ખણા;

ગારવથદ્ધતા યોગ્ગપટિપક્ખા યથાક્કમં.

૬૮૮. સપ્પાયમુતુમાહારં, લભિત્વા ચિત્તસમ્પદં;

લહૂ મુદુ ચ કમ્મઞ્ઞં, યદા રૂપં પવત્તતિ.

૬૮૯. તથાપવત્તરૂપસ્સ, પવત્તાકારભેદિતં;

લહુતાદિત્તયમ્પેતં, સહવુત્તિ તદા ભવે.

૬૯૦. સપ્પાયં પટિવેધાય, પટિપત્તુપકારિતા;

સાકારા રૂપસમ્પત્તિ, પઞ્ઞત્તાવ મહેસિના.

૬૯૧. રૂપસ્સોપચયો નામ, રૂપસ્સાચયલક્ખણો;

પવત્તિલક્ખણા રૂપસન્તતીતિ પકાસિતા.

૬૯૨. રૂપમાચયરૂપેન, જાયતિચ્ચુપરૂપરિ;

પેક્ખતોપચયાકારા, જાતિ ગય્હતિ યોગિનો.

૬૯૩. અનુપ્પબન્ધાકારેન, જાયતીતિ સપેક્ખતો;

તદાયં સન્તતાકારા, જાતિ ગય્હતિ તસ્સ તુ.

૬૯૪. એવમાભોગભેદેન, જાતિરૂપં દ્વિધા કતં;

અત્તૂપલદ્ધિભાવેન, જાયન્તં વાથ કેવલં.

૬૯૫. રૂપં વિવિત્તોકાસસ્સ, પૂરકટ્ઠેન ચીયતિ;

અભાવા પુનભાવાય, પવત્તં સન્તતીતિ ચ.

૬૯૬. એવમાકારભેદાવ, સબ્બાકારવરાકરો;

જાતિરૂપં દ્વિધાકાસિ, જાતિરૂપવિરોચનો.

૬૯૭. જરતા નવતાહાયા, રૂપાનં પાકલક્ખણા;

અનિચ્ચતન્તિ મપ્પત્તિ, પરિભિજ્જનલક્ખણા.

૬૯૮. ઇતિ લક્ખણરૂપં તુ, તિવિધં ભિન્નકાલિકં;

સભાવરૂપધમ્મેસુ, તંતંકાલોપલક્ખિતં.

૬૯૯. યેન લક્ખીયતિ રૂપં, ભિન્નાકારં ખણે ખણે;

વિપસ્સનાનયત્થાય, તમિચ્ચાહ તથાગતો.

૭૦૦. કબળીકારો આહારો,

યાપેતબ્બોજલક્ખણો;

આહારો સેન્દ્રિયજાતો,

રૂપકાયાનુપાલકો.

૭૦૧. ઇચ્ચેવં સપરિચ્છેદા, સવિકારા સલક્ખણા;

અકિચ્ચપટિવેધાય, દયાપન્નેન તાદિના.

૭૦૨. તત્થ તત્થ યથાયોગં, દેસિતાતિ પકાસિતા;

રૂપધમ્મા સરૂપેન, અટ્ઠવીસતિ સબ્બથા.

૭૦૩. કત્વાન જાતિમેકં તુ, તત્થોપચયસન્તતિં;

સત્તવીસતિ રૂપાનિ, ભવન્તીતિ વિનિદ્દિસે.

૭૦૪. ભૂતત્તયં તુ ફોટ્ઠબ્બં, કત્વા છબ્બીસધાપિ ચ;

ઉભયં જાતિફોટ્ઠબ્બં, ગહેત્વા પઞ્ચવીસતિ.

૭૦૫. રૂપધમ્માનમિચ્ચેવં, વિભાવેય્ય વિસારદો;

સરૂપં નામસઙ્ખેપં, સભાવઞ્ચ સલક્ખણન્તિ.

ઇતિ રૂપવિભાગે સરૂપકથા નિટ્ઠિતા.

અટ્ઠારસમો પરિચ્છેદો.