૧૧. એકાદસમો પરિચ્છેદો

વિપસ્સનાવિભાગો

૧૫૦૬. દ્વિધા સમુટ્ઠાનધુરા, તિવિધા ભૂમિયો મતા;

તિવિધાભિનિવેસા ચ, સરીરં તુ ચતુબ્બિધં.

૧૫૦૭. તિવિધા ભાવના તત્થ, સઙ્ખારેસુ યથારહં;

દુવિધાકારમારબ્ભ, નિજ્ઝાયતિ તિલક્ખણં.

૧૫૦૮. અટ્ઠારસાકારભિન્ના, દસાવત્થા વિભાવિતા;

તિધા વિભાગા સાધેતિ, વિમોક્ખત્તયમુત્તમં.

૧૫૦૯. ચતુસચ્ચપટિવેધા, સત્તટ્ઠારિયપુગ્ગલા;

ક્લેસહાની યથાયોગં, ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા.

૧૫૧૦. તિવિધા ચ સમાપત્તિ, નિરોધા ચ તથાપરા;

નિસ્સન્દફલમિચ્ચાહુ, તસ્સા સાસનકોવિદા.

૧૫૧૧. વિપસ્સનાભાવનાય-મિતિ ભાસન્તિ પણ્ડિતા;

તમિદાનિ પવક્ખામિ, યથાનુક્કમતો કથં.

૧૫૧૨. ભૂમિધમ્મે પરિગ્ગય્હ, વિચિનન્તસ્સ યોગિનો;

સતિયા સમથા વાથ, સમુટ્ઠાતિ વિપસ્સના.

૧૫૧૩. સભાવપટિવેધે ચ, સદ્ધમ્મપટિપત્તિયં;

પઞ્ઞાસદ્ધાદ્વયં તસ્સા, ધુરમાહુ ધુરન્ધરા.

૧૫૧૪. તેભૂમકસભાવાનં, સપ્પચ્ચયપરિગ્ગહો;

ઞાતપરિઞ્ઞા નામાયં, ભૂમીતિ પઠમા મતા.

૧૫૧૫. કલાપતો સમ્મસનં, ઉદયબ્બયદસ્સનં;

પરિઞ્ઞાતીરણા નામ, દુતિયા ભૂમિ ભાસિતા.

૧૫૧૬. પહાનપરિઞ્ઞા ભૂમિ, તતિયાહુ તતોપરં;

ભઙ્ગાદિઞાણમિચ્ચેવં, તિવિધા ભૂમિયો મતા.

૧૫૧૭. ખણસન્તતિઅદ્ધાન-વસેનેત્થ સમીરિતા;

અનિચ્ચા દુક્ખાનત્તાતિ, તિવિધાભિનિવેસના.

૧૫૧૮. દિટ્ઠિકઙ્ખાવિતરણા, મગ્ગામગ્ગપટિપ્પદા;

વિસુદ્ધિયો ચતસ્સોપિ, સરીરન્તિ નિદસ્સિતા.

૧૫૧૯. સલક્ખણવવત્થાનં, પચ્ચયાકારનિચ્છયો;

કુમ્મગ્ગપરિહારો ચ, તિલક્ખણવિપસ્સના.

૧૫૨૦. ઇતિ લક્ખણભિન્નત્તા, લબ્ભન્તેકક્ખણેપિ ચ;

દેસિતા હેતુભૂતેન, કમેનેવં વિસુદ્ધિયો.

૧૫૨૧. સીલબ્બિસુદ્ધિઆદીનં, તથા સાવ પરમ્પરા;

ચિત્તબ્બિસુદ્ધિઆદીનમત્થાયાતિ પકાસિતા.

૧૫૨૨. દિસ્સમાનસભાવાનં, પસ્સન્તો પચ્ચયટ્ઠિતિ;

પરિપન્થવિમુત્તો હિ, પટિપાદેતિ ભાવનં.

૧૫૨૩. તથાપિ ચ વિસેસેન, પટિપન્નસ્સ યોગિનો;

તત્થ તત્થ વિભૂતત્તા, ઠાનતો ભેદિતા કથં.

૧૫૨૪. રૂપપુબ્બઙ્ગમં વાથ, નામપુબ્બઙ્ગમં તથા;

અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા, યથાપાકટધમ્મતો.

૧૫૨૫. નામરૂપાદિભેદેન, ભૂમિધમ્મપરિગ્ગહો;

વુત્તા દિટ્ઠિવિસુદ્ધીતિ, અત્તદિટ્ઠિપ્પહાનતો.

૧૫૨૬. આહચ્ચ પચ્ચયુપ્પન્ના, તથા તબ્ભાવભાવિનો;

પવત્તન્તીતિ સઙ્ખારે, પસ્સતો પન યોનિસો.

૧૫૨૭. પચ્ચયગ્ગાહિની પઞ્ઞા, નામરૂપપ્પવત્તિયા;

કઙ્ખા તરન્તિ તાયાતિ, કઙ્ખાવિતરણા મતા.

૧૫૨૮. અનિચ્ચા દુક્ખાનત્તાતિ, પચ્ચયાયત્તવુત્તિતો;

સઙ્ખિપિત્વા કલાપેન, સમ્મસીયન્તિ સઙ્ખતા.

૧૫૨૯. ઉપ્પાદવયભાવોપિ, લક્ખણત્તયસાધકો;

પચ્ચયાકારમારબ્ભ, લક્ખીયતિ વિસેસતો.

૧૫૩૦. તસ્મા સમ્મસનઞાણં, ઉદયબ્બયદસ્સનં;

કઙ્ખાવિતરણાયં તુ, સઙ્ગય્હતિ વિસુદ્ધિયં.

૧૫૩૧. તત્થ સંક્લેસવિક્ખેપં, કુમ્મગ્ગં પરિવજ્જતો;

મગ્ગામગ્ગવિસુદ્ધીતિ, ઞાણદસ્સનમીરિતં.

૧૫૩૨. તતો કથેન્તિ અક્લિટ્ઠમુદયબ્બયદસ્સનં;

આદિં કત્વા પટિપદાઞાણદસ્સનસુદ્ધિયં.

૧૫૩૩. પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્ને, યથાવત્થુવવત્થિતે;

પહાતુમીહમાનાનં, નિય્યાનપટિપત્તિતો.

૧૫૩૪. ઉપક્લેસવિસુદ્ધો હિ, પુનદેવોદયબ્બયં;

અધિટ્ઠહિત્વા ભઙ્ગાદિ-ઞાણેહિ પટિપજ્જતિ.

૧૫૩૫. તથા ચાભિનવુપ્પન્ને, ભિજ્જમાને વિપસ્સતો;

સંવેગકડ્ઢિતં ઞાણં, ભઙ્ગાદિમનુતિટ્ઠતિ.

૧૫૩૬. તતો પુબ્બે પવત્તા હિ, સંક્લેસાપાયસમ્ભવા;

પટિપત્તિવિસુદ્ધીતિ, ન સઙ્ગય્હતિ ભાવના.

૧૫૩૭. સમ્પાદેન્તો પનિચ્ચેતા, ચતસ્સોપિ વિસુદ્ધિયો;

અનિચ્ચા દુક્ખાનત્તાતિ, ભાવેય્ય તિવિધા કથં.

૧૫૩૮. પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્ના, જાતાનન્તરભેદિનો;

અનિચ્ચા ચ પભઙ્ગૂ ચ, પલુજ્જન્તિ ચવન્તિ ચ.

૧૫૩૯. અદ્ધુવા ચ અસારા ચ, વિભવા ચ વિનાસિનો;

સઙ્ખતા વિપરિણામ-ધમ્મા ઇત્તરકાલિકા.

૧૫૪૦. ખયધમ્મા વયધમ્મા, લહુકાલપ્પવત્તિનો;

તાવકાલિકધમ્મા ચ, પરિત્તટ્ઠિતિકા તથા.

૧૫૪૧. ખણત્તયપરિચ્છિન્ના, પુબ્બાપરવિચિત્તકા;

પુરક્ખતા નિરોધસ્સ, સસ્સતા ન કુદાચનં.

૧૫૪૨. જાયન્તિ પરિહાનાય, ન તુ જાયન્તિ વુદ્ધિયા;

જિય્યમાનાવ તિટ્ઠન્તિ, જિણ્ણા ભઙ્ગપરાયણા.

૧૫૪૩. અહુત્વાયેવુપ્પજ્જન્તિ, ન કુતોચિપિ આગતા;

હુત્વા અન્તરધાયન્તિ, ન તુ કત્થચિ સઞ્ચિતા.

૧૫૪૪. તં તં પચ્ચયસામગ્ગિ-મત્તલાભાય નિસ્સિતા;

નિરોધધમ્મા જાયન્તિ, જાતા બ્યન્તિ ભવન્તિ તે.

૧૫૪૫. યથા નદી પબ્બતેય્યા, યથા દીપસિખા તથા;

સીઘસીઘં પવત્તન્તા, ઉપ્પજ્જન્તિ વયન્તિ ચ.

૧૫૪૬. જાતા જાતા નિરુજ્ઝન્તિ, અઞ્ઞે અઞ્ઞે તુ જાયરે;

અવીચિ અનુસમ્બન્ધા, ન જાનન્તિ વિસેસતો.

૧૫૪૭. ઇતિ નાનપ્પકારેન, વિપસ્સન્તો વિચક્ખણો;

અનિચ્ચભાવનં ધીરો, પરિપાચેતિ સાધુકં.

૧૫૪૮. દુક્ખા ચ દુક્ખવત્થૂ ચ, અભિણ્હપરિપીળિતા;

રોગા ગણ્ડા ચ સલ્લા ચ, અઘતો ચ ઉપદ્દવા.

૧૫૪૯. ભયોપસગ્ગાઘમૂલા,

સાસવાદીનવીતિતા;

અલેણાસરણાતાણા,

વધકા મારકામિસા.

૧૫૫૦. જાતિધમ્મા જરાબ્યાધિ-

સોકોપાયાસભાગિનો;

પરિદેવસભાવા ચ,

સંક્લેસા દુક્ખભાગિનો.

૧૫૫૧. જેગુચ્છા પટિકૂલા ચ, બીભચ્છા ચ વિરૂપિનો;

અજઞ્ઞા ચપલા હીના, દુગ્ગન્ધા બાલસેવિતા.

૧૫૫૨. સોકન્તરિકતાનિચ્ચં, તણ્હાય કડ્ઢિતા ભુસં;

કપણા દુગ્ગતા દીના, વિપન્ના ચ વિઘાતિનો.

૧૫૫૩. અત્તલાભં ગવેસન્તિ, તંતંપચ્ચયનિસ્સિતા;

દુક્ખાધિટ્ઠાનમચ્ચન્તં, જાતા પુન વિહઞ્ઞરે.

૧૫૫૪. અગ્ગિકૂપે નિમુગ્ગાવ, ક્લેસસન્તાપભાગિનો;

ઓવિદ્ધા વિય સત્તીહિ, સઙ્ખારા નિચ્ચદુક્ખિતા.

૧૫૫૫. જાયમાના ચ જિય્યન્તા, મિય્યન્તા ચ ખણે ખણે;

પસુકા વિય નિચ્ચમ્મા, હઞ્ઞન્તિ સેરિકાતુરા.

૧૫૫૬. તિલાનિ તિલયન્તેવ, ઉચ્છુયન્તેવ ઉચ્છુયો;

ઉદયબ્બયાવસ્સં તે, પીળયન્તિ અભિણ્હસો.

૧૫૫૭. મનોરમનવાકારા, વિપલ્લાસપરિક્ખતા;

ઇરિયાપથસઞ્છન્ના, નોપતિટ્ઠન્તિ દુક્ખતો.

૧૫૫૮. સઙ્ખારેસુ પનેતેસુ, વેદનાસ્સાદરોધિનો;

સાવ સન્દુલસમ્બદ્ધા, સમ્મોહપરિવારિતા.

૧૫૫૯. ‘‘અદું દુક્ખમિદં દુક્ખ’’-મિતિ સંસારચારિનો;

દુક્ખહેતુમજાનન્તા, સમ્ભમન્તિ અવિદ્દસુ.

૧૫૬૦. સુખાકારમપસ્સન્તા, દુક્ખભારનિપીળિતા;

પત્થેન્તિ દુક્ખમેવઞ્ઞં, બાલા બ્યસનભાગિનો.

૧૫૬૧. ચવન્તા ઉપપજ્જન્તા, રુક્ખસાખંવ મક્કટો;

દુક્ખમેકં વિમુચ્ચન્તિ, તતો ગણ્હન્તિ ચાપરં.

૧૫૬૨. તે દીઘરત્તં સોચન્તિ, તણ્હાસલ્લસમપ્પિતા;

દિટ્ઠિપાસસમુપેતા, માનત્થમ્ભાનુસાયિનો.

૧૫૬૩. તમાકારં પનિચ્ચેવં, વિપસ્સન્તો વિસારદો;

દુક્ખાનુપસ્સનં નામ, પરિપાચેતિ ભાવનં.

૧૫૬૪. ધમ્મટ્ઠિતિનિયામા હિ, ખન્ધાયતનધાતુયો;

અનત્તાસસ્સતન્તા ચ, ઈહાભોગવિવજ્જિતા.

૧૫૬૫. પયોજનમધિટ્ઠાય, ન તુ બ્યાપારયન્તિ ચ;

પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્ના, જનેતું વાથ જાયિતું.

૧૫૬૬. તથાપિ હેતુસામગ્ગિ-સમ્ભવે સમ્ભવન્તિ તે;

તબ્ભાવભાવિભાવેન, અઞ્ઞમઞ્ઞપવત્તિતા.

૧૫૬૭. અજાયિતું ન સક્કોન્તિ, સતિ પચ્ચયસમ્ભવે;

પચ્ચયાનમલાભે તુ, ન જાયન્તિ કુદાચનં.

૧૫૬૮. ન કિઞ્ચેત્થ અપેક્ખિત્વા, સમગ્ગા હોન્તિ પચ્ચયા;

ન જનેતું ન સક્કોન્તિ, સમગ્ગા ચ કુદાચનં.

૧૫૬૯. યથાપચ્ચયલાભેન, પવત્તન્તિ યથા તથા;

રક્ખિતા વા વિધાતા વા, નત્થિ અસ્સામિકા તથા.

૧૫૭૦. ‘‘અહં મમ’’ન્તિ ગણ્હન્તા, પરિણામેન્તિ અઞ્ઞથા;

વિસ્સસન્તા હરન્તેતે, પરાભૂતા પલમ્ભિનો.

૧૫૭૧. રિત્તા તુચ્છા ચ સુઞ્ઞા ચ, વિવિત્તા સારવજ્જિતા;

સલક્ખણપરિચ્છિન્ના, ધમ્મા નત્થેત્થ પુગ્ગલો.

૧૫૭૨. જાયમાના ચ જિય્યન્તા, મિય્યમાના ચ સઙ્ખતા;

વિવસા પરિવત્તન્તિ, વસો તેસં ન કત્થચિ.

૧૫૭૩. ન તેસુ કસ્સચિસ્સેરં, ન તેસઞ્ચત્થિ કત્થચિ;

ન ચત્તનીતિ સઙ્ખારા, આધિપચ્ચવિવજ્જિતા.

૧૫૭૪. કદલીપત્તવટ્ટીવ, અઞ્ઞમઞ્ઞપતિટ્ઠિતા;

સહજાતગ્ઘનીભૂતા, નોપટ્ઠન્તિ અનત્તતો.

૧૫૭૫. અરૂપનિસ્સિતં રૂપં, અરૂપં રૂપનિસ્સિતં;

જચ્ચન્ધપીઠસપ્પીવ, અઞ્ઞમઞ્ઞવવત્થિતં.

૧૫૭૬. યન્તસુત્તેન યન્તંવ, કાયયન્તં પવત્તતિ;

નામાવકડ્ઢિતં તત્થ, નત્થિ અત્તા સયંવસી.

૧૫૭૭. ચેતોવિપ્ફારનિપ્ફન્ના, વાયોધાતુસમુટ્ઠિતા;

ઇરિયાપથવિઞ્ઞત્તિવિકારા પાલકા મતા.