૧૪. ચુદ્દસમો પરિચ્છેદો

રૂપાવચરસમાધિભાવનાનિદ્દેસો

૭૮૯. ભાવનાનયમહં હિતાનયં,

માનયઞ્ચ સુગતં સુખાનયં;

બ્યાકરોમિ પરમં ઇતો પરં,

તં સુણાથ મધુરત્થવણ્ણનં.

૭૯૦. ઉત્તરં તુ મનુસ્સાનં, ધમ્મતો ઞાણદસ્સનં;

પત્તુકામેન કાતબ્બં, આદિતો સીલસોધનં.

૭૯૧. સઙ્કસ્સરસમાચારે, દુસ્સીલે સીલવજ્જિતે;

નત્થિ ઝાનં કુતો મગ્ગો, તસ્મા સીલં વિસોધયે.

૭૯૨. સીલં ચારિત્તવારિત્તવસેન દુવિધં મતં;

તં પનાચ્છિદ્દમક્ખણ્ડમકમ્માસમનિન્દિતં.

૭૯૩. કત્તબ્બં અત્થકામેન, વિવેકસુખમિચ્છતા;

સીલઞ્ચ નામ ભિક્ખૂનં, અલઙ્કારો અનુત્તરો.

૭૯૪. રતનં સરણં ખેમં, તાણં લેણં પરાયણં;

ચિન્તામણિ પણીતો ચ, સીલં યાનમનુત્તરં.

૭૯૫. સીતલં સલિલં સીલં, કિલેસમલધોવનં;

ગુણાનં મૂલભૂતઞ્ચ, દોસાનં બલઘાતિ ચ.

૭૯૬. તિદિવારોહણઞ્ચેતં, સોપાનં પરમુત્તમં;

મગ્ગો ખેમો ચ નિબ્બાનનગરસ્સ પવેસને.

૭૯૭. તસ્મા સુપરિસુદ્ધં તં, સીલં દુવિધલક્ખણં;

કત્તબ્બં અત્થકામેન, પિયસીલેન ભિક્ખુના.

૭૯૮. કાતબ્બો પન સીલસ્મિં, પરિસુદ્ધે ઠિતેનિધ;

પલિબોધસ્સુપચ્છેદો, પલિબોધા દસાહુ ચ.

૭૯૯. ‘‘આવાસો ચ કુલં લાભો,

ગણો કમ્મઞ્ચ પઞ્ચમં;

અદ્ધાનં ઞાતિ આબાધો,

ગન્થો ઇદ્ધીતિ તે દસા’’તિ.

૮૦૦. પલિબોધસ્સુપચ્છેદં, કત્વા દસવિધસ્સપિ;

ઉપસઙ્કમિતબ્બો સો, કમ્મટ્ઠાનસ્સ દાયકો.

૮૦૧. પિયો ગરુ ભાવનીયો, વત્તા ચ વચનક્ખમો;

ગમ્ભીરઞ્ચ કથં કત્તા, નો ચટ્ઠાને નિયોજકો.

૮૦૨. એવમાદિગુણોપેતમુપગન્ત્વા હિતેસિનં;

કલ્યાણમિત્તં કાલેન, કમ્મટ્ઠાનસ્સ દાયકં.

૮૦૩. કમ્મટ્ઠાનં ગહેતબ્બં, વત્તં કત્વા પનસ્સ તુ;

તેનાપિ ચરિતં ઞત્વા, દાતબ્બં તસ્સ ભિક્ખુનો.

૮૦૪. ચરિતં પનિદં રાગદોસમોહવસેન ચ;

સદ્ધાબુદ્ધિવિતક્કાનં, વસેન છબ્બિધં મતં.

૮૦૫. વોમિસ્સકનયા તેસં, ચતુસટ્ઠિ ભવન્તિ તે;

તેહિ અત્થો ન ચત્થીતિ, ન મયા ઇધ દસ્સિતા.

૮૦૬. અસુભા ચ દસેવેત્થ, તથા કાયગતાસતિ;

એકાદસ ઇમે રાગ-ચરિતસ્સાનુકૂલતા.

૮૦૭. ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો, સવણ્ણકસિણા ઇમે;

અટ્ઠેવ ચ સદા દોસ-ચરિતસ્સાનુકૂલતા.

૮૦૮. તં મોહચરિતસ્સેત્થ, વિતક્કચરિતસ્સ ચ;

અનુકૂલન્તિ નિદ્દિટ્ઠં, આનાપાનં પનેકકં.

૮૦૯. પુરિમાનુસ્સતિછક્કં, સદ્ધાચરિતદેહિનો;

મરણૂપસમાયુત્તા, સતિમાહારનિસ્સિતા.

૮૧૦. સઞ્ઞા ધાતુવવત્થાનં, બુદ્ધિપ્પકતિજન્તુનો;

ઇમે પન ચ ચત્તારો, અનુકૂલાતિ દીપિતા.

૮૧૧. ચત્તારોપિ ચ આરુપ્પા, સેસાનિ કસિણાનિ ચ;

અનુકૂલા ઇમે સબ્બ-ચરિતાનન્તિ વણ્ણિતા.

૮૧૨. ઇદં સબ્બં પનેકન્ત-વિપચ્ચનીકભાવતો;

અતિસપ્પાયતો વુત્ત-મિતિ ઞેય્યં વિભાવિના.

૮૧૩. કમ્મટ્ઠાનાનિ સબ્બાનિ, ચત્તાલીસાતિ નિદ્દિસે;

કસિણાનિ દસ ચેવ, અસુભાનુસ્સતી દસ.

૮૧૪. ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો, ચત્તારો ચ અરૂપિનો;

ચતુધાતુવવત્થાનં, સઞ્ઞા ચાહારતા ઇતિ.

૮૧૫. કમ્મટ્ઠાનેસુ એતેસુ, ઉપચારવહા કતિ;

આનાપાનસતિં કાય-ગતં હિત્વા પનટ્ઠપિ.

૮૧૬. સેસાનુસ્સતિયો સઞ્ઞા, વવત્થાનન્તિ તેરસ;

ઉપચારવહા વુત્તા, સેસા તે અપ્પનાવહા.

૮૧૭. અપ્પનાયાવહેસ્વેત્થ, કસિણાનિ દસાપિ ચ;

આનાપાનસતી ચેવ, ચતુક્કજ્ઝાનિકા ઇમે.

૮૧૮. અસુભાનિ દસ ચેત્થ, તથા કાયગતાસતિ;

એકાદસ ઇમે ધમ્મા, પઠમજ્ઝાનિકા સિયું.

૮૧૯. આદિબ્રહ્મવિહારાતિ, તિકજ્ઝાનવહા તયો;

ચતુત્થાપિ ચ આરુપ્પા, ચતુત્થજ્ઝાનિકા મતા.

૮૨૦. વસેનારમ્મણઙ્ગાનં, દુવિધો સમતિક્કમો;

ગોચરાતિક્કમારૂપે, રૂપે ઝાનઙ્ગતિક્કમો.

૮૨૧. દસેવ કસિણાનેત્થ, વડ્ઢેતબ્બાનિ હોન્તિ હિ;

ન ચ વડ્ઢનિયા સેસા, ભવન્તિ અસુભાદયો.

૮૨૨. દસેવ કસિણાનેત્થ, અસુભાનિ દસાપિ ચ;

આનાપાનસતી ચેવ, તથા કાયગતાસતિ.

૮૨૩. પટિભાગનિમિત્તાનિ, હોન્તિ આરમ્મણાનિ હિ;

સેસાનેવ પટિભાગ-નિમિત્તારમ્મણા સિયું.

૮૨૪. અસુભાનિ દસાહાર-સઞ્ઞા કાયગતાસતિ;

દેવેસુ નપ્પવત્તન્તિ, દ્વાદસેતાનિ સબ્બદા.

૮૨૫. તાનિ દ્વાદસ ચેતાનિ, આનાપાનસતીપિ ચ;

તેરસેવ પનેતાનિ, બ્રહ્મલોકે ન વિજ્જરે.

૮૨૬. ઠપેત્વા ચતુરારૂપે, નત્થિ કિઞ્ચિ અરૂપિસુ;

મનુસ્સલોકે સબ્બાનિ, પવત્તન્તિ ન સંસયો.

૮૨૭. ચતુત્થં કસિણં હિત્વા, કસિણા અસુભાનિ ચ;

દિટ્ઠેનેવ ગહેતબ્બા, ઇમે એકૂનવીસતિ.

૮૨૮. સતિયમ્પિ ચ કાયમ્હિ, દિટ્ઠેન તચપઞ્ચકં;

સેસમેત્થ સુતેનેવ, ગહેતબ્બન્તિ દીપિતં.

૮૨૯. આનાપાનસતી એત્થ, ફુટ્ઠેન પરિદીપિતા;

વાયોકસિણમેવેત્થ, દિટ્ઠફુટ્ઠેન ગય્હતિ.

૮૩૦. સુતેનેવ ગહેતબ્બા, સેસા અટ્ઠારસાપિ ચ;

ઉપેક્ખા અપ્પમઞ્ઞા ચ, અરૂપા ચેવ પઞ્ચિમે.

૮૩૧. આદિતોવ ગહેતબ્બા, ન હોન્તીતિ પકાસિતા;

પઞ્ચતિંસાવસેસાનિ, ગહેતબ્બાનિ આદિતો.

૮૩૨. કમ્મટ્ઠાનેસુ હેતેસુ, આકાસકસિણં વિના;

કસિણા નવ હોન્તે ચ, અરૂપાનં તુ પચ્ચયા.

૮૩૩. દસાપિ કસિણા હોન્તિ, અભિઞ્ઞાનં તુ પચ્ચયા;

તયો બ્રહ્મવિહારાપિ, ચતુક્કસ્સ ભવન્તિ તુ.

૮૩૪. હેટ્ઠિમં હેટ્ઠિમારુપ્પં, ઉપરૂપરિમસ્સ હિ;

તથા ચતુત્થમારુપ્પં, નિરોધસ્સાતિ દીપિતં.

૮૩૫. સબ્બાનિ ચ પનેતાનિ, ચત્તાલીસવિધાનિ તુ;

વિપસ્સનાભવસમ્પત્તિ-સુખાનં પચ્ચયા સિયું.

૮૩૬. કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વાન, આચરિયસ્સ સન્તિકે;

વસન્તસ્સ કથેતબ્બં, આગતસ્સાગતક્ખણે.

૮૩૭. ઉગ્ગહેત્વા પનઞ્ઞત્ર, ગન્તુકામસ્સ ભિક્ખુનો;

નાતિસઙ્ખેપવિત્થારં, કથેતબ્બં તુ તેનપિ.

૮૩૮. કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વાન, સમ્મટ્ઠાનં મનોભુનો;

અટ્ઠારસહિ દોસેહિ, નિચ્ચં પન વિવજ્જિતે.

૮૩૯. અનુરૂપે વિહારસ્મિં, વિહાતબ્બં તુ ગામતો;

નાતિદૂરે નચ્ચાસન્ને, સિવે પઞ્ચઙ્ગસંયુતે.

૮૪૦. ખુદ્દકો પલિબોધોપિ, છિન્દિતબ્બો પનત્થિ ચે;

દીઘા કેસા નખા લોમા, છિન્દિતબ્બા વિભાવિના.

૮૪૧. ચીવરં રજિતબ્બં તં, કિલિટ્ઠં તુ સચે સિયા;

સચે પત્તે મલં હોતિ, પચિતબ્બોવ સુટ્ઠુ સો.

૮૪૨. અચ્છિન્નપલિબોધેન, પચ્છા તેન ચ ભિક્ખુના;

પવિવિત્તે પનોકાસે, વસન્તેન યથાસુખં.

૮૪૩. વજ્જેત્વા મત્તિકં નીલં, પીતં સેતઞ્ચ લોહિતં;

સણ્હાયારુણવણ્ણાય, મત્તિકાય મનોરમં.

૮૪૪. કત્તબ્બં કસિણજ્ઝાનં, પત્તુકામેન ધીમતા;

સેનાસને વિવિત્તસ્મિં, બહિદ્ધા વાપિ તાદિસે.

૮૪૫. પટિચ્છન્ને પનટ્ઠાને, પબ્ભારે વા ગુહન્તરે;

સંહારિમં વા કાતબ્બં, તં તત્રટ્ઠકમેવ વા.

૮૪૬. સંહારિમં કરોન્તેન, દણ્ડકેસુ ચતૂસ્વપિ;

ચમ્મં વા કટસારં વા, દુસ્સપત્તમ્પિ વા તથા.

૮૪૭. બન્ધિત્વા તથા કાતબ્બં, મત્તિકાય પમાણતો;

ભૂમિયં પત્થરિત્વા ચ, ઓલોકેતબ્બમેવ તં.

૮૪૮. તત્રટ્ઠં ભૂમિયં વટ્ટં, આકોટિત્વાન ખાણુકે;

વલ્લીહિ તં વિનન્ધિત્વા, કાતબ્બં કણ્ણિકં સમં.

૮૪૯. વિત્થારતો પમાણેન, વિદત્થિચતુરઙ્ગુલં;

વટ્ટં વત્તતિ તં કાતું, વિવટ્ટં પન મિચ્છતા.

૮૫૦. ભેરીતલસમં સાધુ, કત્વા કસિણમણ્ડલં;

સમ્મજ્જિત્વાન તં ઠાનં, ન્હત્વા આગમ્મ પણ્ડિતો.

૮૫૧. હત્થપાસપમાણસ્મિં, તમ્હા કસિણમણ્ડલા;

પદેસે તુ સુપઞ્ઞત્તે, આસનસ્મિં સુઅત્થતે.

૮૫૨. ઉચ્ચે તત્થ નિસીદિત્વા, વિદત્થિચતુરઙ્ગુલે;

ઉજુકાયં પણિધાય, કત્વા પરિમુખં સતિં.

૮૫૩. કામેસ્વાદીનવં દિસ્વા, નેક્ખમ્મં દટ્ઠુ ખેમતો;

પરમં પીતિપામોજ્જં, જનેત્વા રતનત્તયે.

૮૫૪. ‘‘ભાગી અસ્સમહં અદ્ધા, ઇમાય પટિપત્તિયા;

પવિવેકસુખસ્સા’’તિ, કત્વા ઉસ્સાહમુત્તમં.

૮૫૫. આકારેન સમેનેવ, ઉમ્મીલિત્વાન લોચનં;

નિમિત્તં ગણ્હતા સાધુ, ભાવેતબ્બં પુનપ્પુનં.

૮૫૬. ન વણ્ણો પેક્ખિતબ્બો સો, દટ્ઠબ્બં ન ચ લક્ખણં;

વણ્ણં પન અમુઞ્ચિત્વા, ઉસ્સદસ્સ વસેન હિ.

૮૫૭. ચિત્તં પણ્ણત્તિધમ્મસ્મિં, ઠપેત્વેકગ્ગમાનસો;

‘‘પથવી પથવિ’’ચ્ચેવં, વત્વા ભાવેય્ય પણ્ડિતો.

૮૫૮. પથવી મેદની ભૂમિ, વસુધા ચ વસુન્ધરા;

એવં પથવિનામેસુ, એકં વત્તુમ્પિ વટ્ટતિ.

૮૫૯. ઉમ્મીલિત્વા નિમીલિત્વા, આવજ્જેય્ય પુનપ્પુનં;

યાવુગ્ગહનિમિત્તં તુ, નુપ્પજ્જતિ ચ તાવ સો.

૮૬૦. એવં ભાવયતો તસ્સ, પુન એકગ્ગચેતસો;

યદા પન નિમીલેત્વા, આવજ્જન્તસ્સ યોગિનો.