૮. અનુરુદ્ધસંયુત્તં

૧. રહોગતવગ્ગો

૧. પઠમરહોગતસુત્તં

૮૯૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં આયસ્મા અનુરુદ્ધો સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાના વિરદ્ધા, વિરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી. યેસં કેસઞ્ચિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા, આરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી’’તિ.

અથ ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય, એવમેવ – આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ સમ્મુખે પાતુરહોસિ. અથ ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ – ‘‘કિત્તાવતા નુ ખો, આવુસો અનુરુદ્ધ, ભિક્ખુનો ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા હોન્તી’’તિ?

‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ અજ્ઝત્તં કાયે સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તં કાયે વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તં કાયે સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. બહિદ્ધા કાયે સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, બહિદ્ધા કાયે વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, બહિદ્ધા કાયે સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કાયે સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કાયે વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કાયે સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘અપ્પટિકૂલે પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ; સચે આકઙ્ખતિ – ‘પટિકૂલે અપ્પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, અપ્પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ; સચે આકઙ્ખતિ – ‘અપ્પટિકૂલે ચ પટિકૂલે ચ પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ; સચે આકઙ્ખતિ – ‘પટિકૂલે ચ અપ્પટિકૂલે ચ અપ્પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, અપ્પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ; સચે આકઙ્ખતિ – ‘અપ્પટિકૂલઞ્ચ પટિકૂલઞ્ચ તદુભયં અભિનિવજ્જેત્વા ઉપેક્ખકો વિહરેય્યં સતો સમ્પજાનો’તિ, ઉપેક્ખકો તત્થ વિહરતિ સતો સમ્પજાનો.

‘‘અજ્ઝત્તં વેદનાસુ સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તં વેદનાસુ વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તં વેદનાસુ સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. બહિદ્ધા વેદનાસુ સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, બહિદ્ધા વેદનાસુ વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, બહિદ્ધા વેદનાસુ સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘અજ્ઝત્તં ચિત્તે…પે… બહિદ્ધા ચિત્તે…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ચિત્તે સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ચિત્તે વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ચિત્તે સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી…પે… અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘અપ્પટિકૂલે પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ…પે… ઉપેક્ખકો તત્થ વિહરતિ સતો સમ્પજાનો.

‘‘અજ્ઝત્તં ધમ્મેસુ…પે… બહિદ્ધા ધમ્મેસુ…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ધમ્મેસુ સમુદયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ધમ્મેસુ વયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ધમ્મેસુ સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘અપ્પટિકૂલે પટિકૂલસઞ્ઞી વિહરેય્ય’ન્તિ, પટિકૂલસઞ્ઞી તત્થ વિહરતિ…પે… ઉપેક્ખકો તત્થ વિહરતિ સતો સમ્પજાનો. એત્તાવતા ખો, આવુસો, ભિક્ખુનો ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા હોન્તી’’તિ. પઠમં.

૨. દુતિયરહોગતસુત્તં

૯૦૦. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાના વિરદ્ધા, વિરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી; યેસં કેસઞ્ચિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા, આરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી’’તિ.

અથ ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ – ‘‘કિત્તાવતા નુ ખો, આવુસો અનુરુદ્ધ, ભિક્ખુનો ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા હોન્તી’’તિ?

‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ અજ્ઝત્તં કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. બહિદ્ધા કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘અજ્ઝત્તં વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. બહિદ્ધા વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘અજ્ઝત્તં ચિત્તે…પે… બહિદ્ધા ચિત્તે…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

‘‘અજ્ઝત્તં ધમ્મેસુ…પે… બહિદ્ધા ધમ્મેસુ…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. એત્તાવતા ખો, આવુસો, ભિક્ખુનો ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા હોન્તી’’તિ. દુતિયં.

૩. સુતનુસુત્તં

૯૦૧. એકં સમયં આયસ્મા અનુરુદ્ધો સાવત્થિયં વિહરતિ સુતનુતીરે. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેનાયસ્મા અનુરુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા અનુરુદ્ધેન સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચું – ‘‘કતમેસં આયસ્મા અનુરુદ્ધો ધમ્માનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો’’તિ?

‘‘ચતુન્નં ખ્વાહં, આવુસો, સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. કતમેસં ચતુન્નં? ઇધાહં, આવુસો, કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમેસં ખ્વાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા હીનં ધમ્મં હીનતો અબ્ભઞ્ઞાસિં, મજ્ઝિમં ધમ્મં મજ્ઝિમતો અબ્ભઞ્ઞાસિં, પણીતં ધમ્મં પણીતતો અબ્ભઞ્ઞાસિ’’ન્તિ. તતિયં.

૪. પઠમકણ્ડકીસુત્તં

૯૦૨. એકં સમયં આયસ્મા ચ અનુરુદ્ધો આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ મહામોગ્ગલ્લાનો સાકેતે વિહરન્તિ કણ્ડકીવને. અથ ખો આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ મહામોગ્ગલ્લાનો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતા યેનાયસ્મા અનુરુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા અનુરુદ્ધેન સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ – ‘‘સેખેનાવુસો અનુરુદ્ધ, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા’’તિ?

‘‘સેખેનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા. કતમે ચત્તારો? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ …પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – સેખેનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના ઇમે ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા’’તિ. ચતુત્થં.

૫. દુતિયકણ્ડકીસુત્તં

૯૦૩. સાકેતનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ – ‘‘અસેખેનાવુસો અનુરુદ્ધ, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા’’તિ? ‘‘અસેખેનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા. કતમે ચત્તારો? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – અસેખેનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના ઇમે ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ઉપસમ્પજ્જ વિહાતબ્બા’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. તતિયકણ્ડકીસુત્તં

૯૦૪. સાકેતનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ – ‘‘કતમેસં આયસ્મા અનુરુદ્ધો ધમ્માનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો’’તિ? ‘‘ચતુન્નં ખ્વાહં, આવુસો, સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. કતમેસં ચતુન્નં? ઇધાહં, આવુસો, કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમેસં ખ્વાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા સહસ્સં લોકં અભિજાનામી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. તણ્હક્ખયસુત્તં

૯૦૫. સાવત્થિનિદાનં. તત્ર ખો આયસ્મા અનુરુદ્ધો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા અનુરુદ્ધો એતદવોચ –

‘‘ચત્તારોમે, આવુસો, સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા તણ્હક્ખયાય સંવત્તન્તિ. કતમે ચત્તારો? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમે ખો, આવુસો, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા તણ્હક્ખયાય સંવત્તન્તી’’તિ. સત્તમં.

૮. સલળાગારસુત્તં

૯૦૬. એકં સમયં આયસ્મા અનુરુદ્ધો સાવત્થિયં વિહરતિ સલળાગારે. તત્ર ખો આયસ્મા અનુરુદ્ધો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ…પે… એતદવોચ – ‘‘સેય્યથાપિ, આવુસો, ગઙ્ગા નદી પાચીનનિન્ના પાચીનપોણા પાચીનપબ્ભારા. અથ મહાજનકાયો આગચ્છેય્ય કુદ્દાલપિટકં [કુદ્દાલપિટકં (બહૂસુ)] આદાય – ‘મયં ઇમં ગઙ્ગાનદિં પચ્છાનિન્નં કરિસ્સામ પચ્છાપોણં પચ્છાપબ્ભાર’ન્તિ. તં કિં મઞ્ઞથાવુસો, અપિ નુ સો મહાજનકાયો ગઙ્ગાનદિં પચ્છાનિન્નં કરેય્ય પચ્છાપોણં પચ્છાપબ્ભાર’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, આવુસો’’. ‘‘તં કિસ્સ હેતુ’’? ‘‘ગઙ્ગા, આવુસો, નદી પાચીનનિન્ના પાચીનપોણા પાચીનપબ્ભારા. સા ન સુકરા પચ્છાનિન્નં કાતું પચ્છાપોણં પચ્છાપબ્ભારં. યાવદેવ ચ પન સો મહાજનકાયો કિલમથસ્સ વિઘાતસ્સ ભાગી અસ્સા’’તિ.

‘‘એવમેવ ખો, આવુસો, ભિક્ખું ચત્તારો સતિપટ્ઠાને ભાવેન્તં ચત્તારો સતિપટ્ઠાને બહુલીકરોન્તં રાજાનો વા રાજમહામત્તા વા મિત્તા વા અમચ્ચા વા ઞાતી વા સાલોહિતા વા ભોગેહિ અભિહટ્ઠું પવારેય્યું – ‘એહમ્ભો પુરિસ, કિં તે ઇમે કાસાવા અનુદહન્તિ? કિં મુણ્ડો કપાલમનુસઞ્ચરસિ? એહિ હીનાયાવત્તિત્વા ભોગે ચ ભુઞ્જસ્સુ પુઞ્ઞાનિ ચ કરોહી’’’તિ.

‘‘સો વત, આવુસો, ભિક્ખુ ચત્તારો સતિપટ્ઠાને ભાવેન્તો ચત્તારો સતિપટ્ઠાને બહુલીકરોન્તો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સતીતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. તં કિસ્સ હેતુ? યઞ્હિ તં, આવુસો, ચિત્તં દીઘરત્તં વિવેકનિન્નં વિવેકપોણં વિવેકપબ્ભારં તં વત હીનાયાવત્તિસ્સતીતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. કથઞ્ચાવુસો, ભિક્ખુ ચત્તારો સતિપટ્ઠાને ભાવેતિ, ચત્તારો સતિપટ્ઠાને બહુલીકરોતીતિ? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. એવં ખો, આવુસો, ભિક્ખુ ચત્તારો સતિપટ્ઠાને ભાવેતિ, ચત્તારો સતિપટ્ઠાને બહુલીકરોતી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. અમ્બપાલિવનસુત્તં

૯૦૭. એકં સમયં આયસ્મા ચ અનુરુદ્ધો આયસ્મા ચ સારિપુત્તો વેસાલિયં વિહરન્તિ અમ્બપાલિવને. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચ –

‘‘વિપ્પસન્નાનિ ખો તે, આવુસો અનુરુદ્ધ, ઇન્દ્રિયાનિ, પરિસુદ્ધો મુખવણ્ણો પરિયોદાતો. કતમેનાયસ્મા અનુરુદ્ધો વિહારેન એતરહિ બહુલં વિહરતી’’તિ? ‘‘ચતૂસુ ખ્વાહં, આવુસો, સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તો એતરહિ બહુલં વિહરામિ. કતમેસુ ચતૂસુ? ઇધાહં, આવુસો, કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમેસુ ખ્વાહં, આવુસો, ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તો એતરહિ બહુલં વિહરામિ. યો સો, આવુસો, ભિક્ખુ અરહં ખીણાસવો વુસિતવા કતકરણીયો ઓહિતભારો અનુપ્પત્તસદત્થો પરિક્ખીણભવસંયોજનો સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તો, સો ઇમેસુ ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તો બહુલં વિહરતી’’તિ.

‘‘લાભા વત નો, આવુસો, સુલદ્ધં વત નો, આવુસો! યે મયં આયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ સમ્મુખાવ અસ્સુમ્હ આસભિં વાચં ભાસમાનસ્સા’’તિ. નવમં.

૧૦. બાળ્હગિલાનસુત્તં

૯૦૮. એકં સમયં આયસ્મા અનુરુદ્ધો સાવત્થિયં વિહરતિ અન્ધવનસ્મિં આબાધિકો દુક્ખિતો બાળ્હગિલાનો. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેનાયસ્મા અનુરુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચું –

‘‘કતમેનાયસ્મતો અનુરુદ્ધસ્સ વિહારેન વિહરતો ઉપ્પન્ના સારીરિકા દુક્ખા વેદના ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠન્તી’’તિ? ‘‘ચતૂસુ ખો મે, આવુસો, સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તસ્સ વિહરતો ઉપ્પન્ના સારીરિકા દુક્ખા વેદના ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠન્તિ. કતમેસુ ચતૂસુ? ઇધાહં, આવુસો, કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરામિ…પે… વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમેસુ ખો મે, આવુસો, ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તસ્સ વિહરતો ઉપ્પન્ના સારીરિકા દુક્ખા વેદના ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠન્તી’’તિ. દસમં.

રહોગતવગ્ગો પઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

રહોગતેન દ્વે વુત્તા, સુતનુ કણ્ડકી તયો;

તણ્હક્ખયસલળાગારં, અમ્બપાલિ ચ ગિલાનન્તિ.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. કપ્પસહસ્સસુત્તં

૯૦૯. એકં સમયં આયસ્મા અનુરુદ્ધો સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેનાયસ્મા અનુરુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા અનુરુદ્ધેન સદ્ધિં…પે… એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં એતદવોચું –

‘‘કતમેસં આયસ્મા અનુરુદ્ધો ધમ્માનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો’’તિ? ‘‘ચતુન્નં ખ્વાહં, આવુસો, સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. કતમેસં ચતુન્નં? ઇધાહં, આવુસો, કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરામિ…પે… વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરામિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં – ઇમેસં ખ્વાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મહાભિઞ્ઞતં પત્તો. ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા કપ્પસહસ્સં અનુસ્સરામી’’તિ. પઠમં.

૨. ઇદ્ધિવિધસુત્તં

૯૧૦. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોમિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોમિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેમી’’તિ. દુતિયં.

૩. દિબ્બસોતસુત્તં

૯૧૧. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા દિબ્બાય સોતધાતુયા વિસુદ્ધાય અતિક્કન્તમાનુસિકાય ઉભો સદ્દે સુણામિ દિબ્બે ચ માનુસે ચ યે દૂરે સન્તિકે ચા’’તિ. તતિયં.

૪. ચેતોપરિયસુત્તં

૯૧૨. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા પરસત્તાનં પરપુગ્ગલાનં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ પજાનામિ – સરાગં વા ચિત્તં ‘સરાગં ચિત્ત’ન્તિ પજાનામિ…પે… અવિમુત્તં વા ચિત્તં ‘અવિમુત્તં ચિત્ત’ન્તિ પજાનામી’’તિ. ચતુત્થં.

૫. ઠાનસુત્તં

૯૧૩. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ઠાનઞ્ચ ઠાનતો અટ્ઠાનઞ્ચ અટ્ઠાનતો યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. કમ્મસમાદાનસુત્તં

૯૧૪. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નાનં કમ્મસમાદાનાનં ઠાનસો હેતુસો વિપાકં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. સબ્બત્થગામિનિસુત્તં

૯૧૫. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા સબ્બત્થગામિનિપ્પટિપદં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. સત્તમં.

૮. નાનાધાતુસુત્તં

૯૧૬. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા અનેકધાતુનાનાધાતુલોકં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. નાનાધિમુત્તિસુત્તં

૯૧૭. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા સત્તાનં નાનાધિમુત્તિકતં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. નવમં.

૧૦. ઇન્દ્રિયપરોપરિયત્તસુત્તં

૯૧૮. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા પરસત્તાનં પરપુગ્ગલાનં ઇન્દ્રિયપરોપરિયત્તં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. દસમં.

૧૧. ઝાનાદિસુત્તં

૯૧૯. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ઝાનવિમોક્ખસમાધિસમાપત્તીનં સંકિલેસં વોદાનં વુટ્ઠાનં યથાભૂતં પજાનામી’’તિ. એકાદસમં.

૧૨. પુબ્બેનિવાસસુત્તં

૯૨૦. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરામિ, સેય્યથિદં – એકમ્પિ જાતિં દ્વેપિ જાતિયો…પે… ઇતિ સાકારં સઉદ્દેસં અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરામી’’તિ. દ્વાદસમં.

૧૩. દિબ્બચક્ખુસુત્તં

૯૨૧. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન સત્તે પસ્સામિ ચવમાને ઉપપજ્જમાને…પે… ઇતિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનામી’’તિ. તેરસમં.

૧૪. આસવક્ખયસુત્તં

૯૨૨. ‘‘ઇમેસઞ્ચ પનાહં, આવુસો, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠે ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરામી’’તિ. ચુદ્દસમં.

દુતિયો વગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

મહાભિઞ્ઞં ઇદ્ધિ દિબ્બં, ચેતોપરિયં ઠાનં કમ્મં;

સબ્બત્થધાતુધિમુત્તિ, ઇન્દ્રિયં ઝાનં તિસ્સો વિજ્જાતિ.

અનુરુદ્ધસંયુત્તં અટ્ઠમં.