૯. ઝાનસંયુત્તં

૧. ગઙ્ગાપેય્યાલવગ્ગો

૧-૧૨. ઝાનાદિસુત્તદ્વાદસકં

૯૨૩-૯૩૪. સાવત્થિનિદાનં ‘‘ચત્તારો મે, ભિક્ખવે, ઝાના. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ સતો ચ સમ્પજાનો સુખઞ્ચ કાયેન પટિસંવેદેતિ, યં તં અરિયા આચિક્ખન્તિ – ‘ઉપેક્ખકો સતિમા સુખવિહારી’તિ તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો ઝાના’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, ગઙ્ગા નદી પાચીનનિન્ના પાચીનપોણા પાચીનપબ્ભારા; એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચત્તારો ઝાને ભાવેન્તો ચત્તારો ઝાને બહુલીકરોન્તો નિબ્બાનનિન્નો હોતિ નિબ્બાનપોણો નિબ્બાનપબ્ભારો. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચત્તારો ઝાને ભાવેન્તો ચત્તારો ઝાને બહુલીકરોન્તો નિબ્બાનનિન્નો હોતિ નિબ્બાનપોણો નિબ્બાનપબ્ભારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચત્તારો ઝાને ભાવેન્તો ચત્તારો ઝાને બહુલીકરોન્તો નિબ્બાનનિન્નો હોતિ નિબ્બાનપોણો નિબ્બાનપબ્ભારો’’તિ. દ્વાદસમં.

ગઙ્ગાપેય્યાલવગ્ગો પઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

છ પાચીનતો નિન્ના, છ નિન્ના ચ સમુદ્દતો;

દ્વેતે છ દ્વાદસ હોન્તિ, વગ્ગો તેન પવુચ્ચતીતિ.

અપ્પમાદવગ્ગો વિત્થારેતબ્બો.

તસ્સુદ્દાનં –

તથાગતં પદં કૂટં, મૂલં સારો ચ વસ્સિકં;

રાજા ચન્દિમસૂરિયા, વત્થેન દસમં પદન્તિ.

બલકરણીયવગ્ગો વિત્થારેતબ્બો.

તસ્સુદ્દાનં –

બલં બીજઞ્ચ નાગો ચ, રુક્ખો કુમ્ભેન સૂકિયા;

આકાસેન ચ દ્વે મેઘા, નાવા આગન્તુકા નદીતિ.

એસનાવગ્ગો વિત્થારેતબ્બો.

તસ્સુદ્દાનં –

એસના વિધા આસવો, ભવો ચ દુક્ખતા તિસ્સો;

ખિલં મલઞ્ચ નીઘો ચ, વેદના તણ્હા તસિના ચાતિ.

૫. ઓઘવગ્ગો

૧-૧૦. ઓઘાદિસુત્તં

૯૬૭-૯૭૬. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, ઉદ્ધમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ. કતમાનિ પઞ્ચ? રૂપરાગો, અરૂપરાગો, માનો, ઉદ્ધચ્ચં, અવિજ્જા – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચન્નં ઉદ્ધમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં અભિઞ્ઞાય પરિઞ્ઞાય પરિક્ખયાય પહાનાય ચત્તારો ઝાના ભાવેતબ્બા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચન્નં ઉદ્ધમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં અભિઞ્ઞાય પરિઞ્ઞાય પરિક્ખયાય પહાનાય ઇમે ચત્તારો ઝાના ભાવેતબ્બા’’તિ વિત્થારેતબ્બં. દસમં. (યથા મગ્ગસંયુત્તં તથા વિત્થારેતબ્બં).

ઓઘવગ્ગો પઞ્ચમો.

તસ્સુદ્દાનં –

ઓઘો યોગો ઉપાદાનં, ગન્થા અનુસયેન ચ;

કામગુણા નીવરણા, ખન્ધા ઓરુદ્ધમ્ભાગિયાતિ.

ઝાનસંયુત્તં નવમં.