૩. અયોગુળવગ્ગો

૧. મગ્ગસુત્તં

૮૩૩. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘પુબ્બેવ મે, ભિક્ખવે, સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સેવ સતો એતદહોસિ – ‘કો નુ ખો મગ્ગો, કા પટિપદા ઇદ્ધિપાદભાવનાયા’તિ? તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, એતદહોસિ – ‘ઇધ ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇતિ મે છન્દો ન ચ અતિલીનો ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપ્પગ્ગહિતો ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તો ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તો ભવિસ્સતિ. પચ્છાપુરેસઞ્ઞી ચ વિહરતિ – યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે; યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો; યથા દિવા તથા રત્તિં, યથા રત્તિં તથા દિવા. ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ. વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇતિ મે વીમંસા ન ચ અતિલીના ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપ્પગ્ગહિતા ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તા ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તા ભવિસ્સતિ. પચ્છાપુરેસઞ્ઞી ચ વિહરતિ – યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે; યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો; યથા દિવા તથા રત્તિં યથા રત્તિં તથા દિવા’ – ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ.

‘‘એવં ભાવિતેસુ ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચતૂસુ ઇદ્ધિપાદેસુ એવં બહુલીકતેસુ અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ, બહુધાપિ હુત્વા એકો હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ. એવં ભાવિતેસુ ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચતૂસુ ઇદ્ધિપાદેસુ એવં બહુલીકતેસુ, આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ. પઠમં.

(છપિ અભિઞ્ઞાયો વિત્થારેતબ્બા).

૨. અયોગુળસુત્તં

૮૩૪. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિજાનાતિ નુ ખો, ભન્તે, ભગવા ઇદ્ધિયા મનોમયેન કાયેન બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતા’’તિ? ‘‘અભિજાનામિ ખ્વાહં, આનન્દ, ઇદ્ધિયા મનોમયેન કાયેન બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતા’’તિ. ‘‘અભિજાનાતિ પન, ભન્તે, ભગવા ઇમિના ચાતુમહાભૂતિકેન કાયેન ઇદ્ધિયા બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતા’’તિ? ‘‘અભિજાનામિ ખ્વાહં, આનન્દ, ઇમિના ચાતુમહાભૂતિકેન [ચાતુમ્મહાભૂતિકેન (સી. સ્યા. કં.)] કાયેન ઇદ્ધિયા બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતા’’તિ.

‘‘યઞ્ચ ખો, ઓમાતિ, ભન્તે, ભગવા ઇદ્ધિયા મનોમયેન કાયેન બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતું, યઞ્ચ ખો અભિજાનાતિ, ભન્તે, ભગવા ઇમિના ચાતુમહાભૂતિકેન કાયેન ઇદ્ધિયા બ્રહ્મલોકં ઉપસઙ્કમિતા, તયિદં, ભન્તે, ભગવતો અચ્છરિયઞ્ચેવ અબ્ભુતઞ્ચા’’તિ. ‘‘અચ્છરિયા ચેવ, આનન્દ, તથાગતા અચ્છરિયધમ્મસમન્નાગતા ચ, અબ્ભુતા ચેવ, આનન્દ, તથાગતા અબ્ભુતધમ્મસમન્નાગતા ચ’’.

‘‘યસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતો કાયમ્પિ ચિત્તે સમોદહતિ [સમાદહતિ (સી. સ્યા. પી.)] ચિત્તમ્પિ કાયે સમોદહતિ, સુખસઞ્ઞઞ્ચ લહુસઞ્ઞઞ્ચ કાયે ઓક્કમિત્વા વિહરતિ; તસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતસ્સ કાયો લહુતરો ચેવ હોતિ મુદુતરો ચ કમ્મનિયતરો ચ પભસ્સરતરો ચ.

‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, અયોગુળો દિવસં સન્તત્તો લહુતરો ચેવ હોતિ મુદુતરો ચ કમ્મનિયતરો ચ પભસ્સરતરો ચ; એવમેવ ખો, આનન્દ, યસ્મિં સમયે તથાગતો કાયમ્પિ ચિત્તે સમોદહતિ, ચિત્તમ્પિ કાયે સમોદહતિ, સુખસઞ્ઞઞ્ચ લહુસઞ્ઞઞ્ચ કાયે ઓક્કમિત્વા વિહરતિ; તસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતસ્સ કાયો લહુતરો ચેવ હોતિ મુદુતરો ચ કમ્મનિયતરો ચ પભસ્સરતરો ચ.

‘‘યસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતો કાયમ્પિ ચિત્તે સમોદહતિ, ચિત્તમ્પિ કાયે સમોદહતિ, સુખસઞ્ઞઞ્ચ લહુસઞ્ઞઞ્ચ કાયે ઓક્કમિત્વા વિહરતિ; તસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતસ્સ કાયો અપ્પકસિરેનેવ પથવિયા વેહાસં અબ્ભુગ્ગચ્છતિ, સો અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ, બહુધાપિ હુત્વા એકો હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, તૂલપિચુ વા કપ્પાસપિચુ વા લહુકો વાતૂપાદાનો અપ્પકસિરેનેવ પથવિયા વેહાસં અબ્ભુગ્ગચ્છતિ; એવમેવ ખો, આનન્દ, યસ્મિં સમયે તથાગતો કાયમ્પિ ચિત્તે સમોદહતિ, ચિત્તમ્પિ કાયે સમોદહતિ, સુખસઞ્ઞઞ્ચ લહુસઞ્ઞઞ્ચ કાયે ઓક્કમિત્વા વિહરતિ; તસ્મિં, આનન્દ, સમયે તથાગતસ્સ કાયો અપ્પકસિરેનેવ પથવિયા વેહાસં અબ્ભુગ્ગચ્છતિ, સો અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતી’’તિ. દુતિયં.

૩. ભિક્ખુસુત્તં

૮૩૫. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ …પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ભિક્ખુ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ. તતિયં.

૪. સુદ્ધિકસુત્તં

૮૩૬. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પઠમફલસુત્તં

૮૩૭. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ …પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ભિક્ખુના દ્વિન્નં ફલાનં અઞ્ઞતરં ફલં પાટિકઙ્ખં – દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞા, સતિ વા ઉપાદિસેસે અનાગામિતા’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયફલસુત્તં

૮૩૮. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ …પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા સત્ત ફલા સત્તાનિસંસા પાટિકઙ્ખા.

‘‘કતમે સત્ત ફલા સત્તાનિસંસા? દિટ્ઠેવ ધમ્મે પટિકચ્ચ [પટિગચ્ચ (સી.), પટિહચ્ચ (પી.)] અઞ્ઞં આરાધેતિ નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે પટિકચ્ચ અઞ્ઞં આરાધેતિ; અથ મરણકાલે અઞ્ઞં આરાધેતિ, નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે પટિકચ્ચ અઞ્ઞં આરાધેતિ, નો ચે મરણકાલે અઞ્ઞં આરાધેતિ; અથ પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા અન્તરાપરિનિબ્બાયી હોતિ, ઉપહચ્ચપરિનિબ્બાયી હોતિ, અસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી હોતિ, સસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી હોતિ, ઉદ્ધંસોતો હોતિ અકનિટ્ઠગામી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ઇમે સત્ત ફલા સત્તાનિસંસા પાટિકઙ્ખા’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમઆનન્દસુત્તં

૮૩૯. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘કતમા નુ ખો, ભન્તે, ઇદ્ધિ, કતમો ઇદ્ધિપાદો, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવના, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ? ‘‘ઇધાનન્દ, ભિક્ખુ અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ, બહુધાપિ હુત્વા એકો હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિ’’.

‘‘કતમો ચાનન્દ, ઇદ્ધિપાદો? યો, આનન્દ, મગ્ગો યા પટિપદા ઇદ્ધિલાભાય ઇદ્ધિપટિલાભાય સંવત્તતિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિપાદો.

‘‘કતમા ચાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવના? ઇધાનન્દ, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવના.

‘‘કતમા ચાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયઆનન્દસુત્તં

૮૪૦. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં આનન્દં ભગવા એતદવોચ – ‘‘કતમા નુ ખો, આનન્દ, ઇદ્ધિ, કતમો ઇદ્ધિપાદો, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવના, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા…પે….

‘‘ઇધાનન્દ, ભિક્ખુ અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિ.

‘‘કતમા ચાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ – અયં વુચ્ચતાનન્દ, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. પઠમભિક્ખુસુત્તં

૮૪૧. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘કતમા નુ ખો, ભન્તે, ઇદ્ધિ, કતમો ઇદ્ધિપાદો, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવના, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ?

‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદો? યો, ભિક્ખવે, મગ્ગો, યા પટિપદા ઇદ્ધિલાભાય ઇદ્ધિપટિલાભાય સંવત્તતિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદો.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવના? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ, વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવના.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ. નવમં.

૧૦. દુતિયભિક્ખુસુત્તં

૮૪૨. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ…પે… એકમન્તં નિસિન્ને ખો તે ભિક્ખૂ ભગવા એતદવોચ – ‘‘કતમા નુ ખો, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિ, કતમો ઇદ્ધિપાદો, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવના, કતમા ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા…પે….

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ. દસમં.

૧૧. મોગ્ગલ્લાનસુત્તં

૮૪૩. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમેસં ધમ્માનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખુ એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા…પે… ‘‘ચતુન્નં ખો, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખુ એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’.

‘‘કતમેસં ચતુન્નં? ઇધ, ભિક્ખવે, મોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખુ છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ‘ઇતિ મે છન્દો ન ચ અતિલીનો ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપ્પગ્ગહિતો ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તો ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તો ભવિસ્સતિ’. પચ્છાપુરેસઞ્ઞી ચ વિહરતિ – ‘યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે; યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો; યથા દિવા તથા રત્તિં, યથા રત્તિં તથા દિવા’. ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ. વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ‘ઇતિ મે વીમંસા ન ચ અતિલીના ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપ્પગ્ગહિતા ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તા ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તા ભવિસ્સતિ’…પે… ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખુ એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો.

‘‘ઇમેસઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મોગ્ગલાનો ભિક્ખુ એવં અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ, બહુધાપિ હુત્વા એકો હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ. ઇમેસઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા મોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખુ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ. એકાદસમં.

૧૨. તથાગતસુત્તં

૮૪૪. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમેસં ધમ્માનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા તથાગતો એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા…પે… ‘‘ચતુન્નં ખો, ભિક્ખવે, ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા તથાગતો એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’.

‘‘કતમેસં ચતુન્નં? ઇધ, ભિક્ખવે, તથાગતો છન્દસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ‘ઇતિ મે છન્દો ન ચ અતિલીનો ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપ્પગ્ગહિતો ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તો ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તો ભવિસ્સતિ’. પચ્છાપુરેસઞ્ઞી ચ વિહરતિ – ‘યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે; યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો; યથા દિવા તથા રત્તિં, યથા રત્તિં તથા દિવા’. ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ. વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપ્પધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ – ‘ઇતિ મે વીમંસા ન ચ અતિલીના ભવિસ્સતિ, ન ચ અતિપગ્ગહિતા ભવિસ્સતિ, ન ચ અજ્ઝત્તં સંખિત્તા ભવિસ્સતિ, ન ચ બહિદ્ધા વિક્ખિત્તા ભવિસ્સતિ’. પચ્છાપુરેસઞ્ઞી ચ વિહરતિ – ‘યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે; યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો; યથા દિવા તથા રત્તિં, યથા રત્તિં તથા દિવા’. ઇતિ વિવટેન ચેતસા અપરિયોનદ્ધેન સપ્પભાસં ચિત્તં ભાવેતિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા તથાગતો એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો.

‘‘ઇમેસઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા તથાગતો અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભોતિ – એકોપિ હુત્વા બહુધા હોતિ…પે… યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેતિ. ઇમેસઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા તથાગતો આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ. દ્વાદસમં.

(છપિ અભિઞ્ઞાયો વિત્થારેતબ્બા).

અયોગુળવગ્ગો તતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

મગ્ગો અયોગુળો ભિક્ખુ, સુદ્ધિકઞ્ચાપિ દ્વે ફલા;

દ્વે ચાનન્દા દુવે ભિક્ખૂ, મોગ્ગલ્લાનો તથાગતોતિ.