૪. અનનુસ્સુતવગ્ગો

૧. અનનુસ્સુતસુત્તં

૩૯૭. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘‘અયં કાયે કાયાનુપસ્સના’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ. ‘સા ખો પનાયં કાયે કાયાનુપસ્સના ભાવેતબ્બા’તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ભાવિતા’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ’’.

‘‘‘અયં વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સના’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ. ‘સા ખો પનાયં વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સના ભાવેતબ્બા’તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ભાવિતા’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ.

‘‘‘અયં ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સના’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ. ‘સા ખો પનાયં ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સના ભાવેતબ્બા’તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ભાવિતા’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ.

‘‘‘અયં ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સના’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ. ‘સા ખો પનાયં ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સના ભાવેતબ્બા’તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ભાવિતા’તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદી’’તિ. પઠમં.

૨. વિરાગસુત્તં

૩૯૮. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા એકન્તનિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તન્તિ.

‘‘કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા એકન્તનિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તન્તી’’તિ. દુતિયં.

૩. વિરદ્ધસુત્તં

૩૯૯. ‘‘યેસં કેસઞ્ચિ, ભિક્ખવે, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના વિરદ્ધા, વિરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો [અરિયો અટ્ઠઙ્કિકો મગ્ગો (ક.) ઇમસ્મિં યેવ સુત્તે દિસ્સતિ અટ્ઠઙ્ગિકોતિપદં, ન પનાઞ્ઞત્થ ઇદ્ધિપાદ અનુરુદ્ધાદીસુ] સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી. યેસં કેસઞ્ચિ, ભિક્ખવે, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા, આરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી.

‘‘કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. યેસં કેસઞ્ચિ, ભિક્ખવે, ઇમે ચત્તારો સતિપટ્ઠાના વિરદ્ધા, વિરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી. યેસં કેસઞ્ચિ, ભિક્ખવે, ઇમે ચત્તારો સતિપટ્ઠાના આરદ્ધા, આરદ્ધો તેસં અરિયો મગ્ગો સમ્મા દુક્ખક્ખયગામી’’તિ. તતિયં.

૪. ભાવિતસુત્તં

૪૦૦. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા અપારા પારં ગમનાય સંવત્તન્તિ.

‘‘કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ભાવિતા બહુલીકતા અપારા પારં ગમનાય સંવત્તન્તી’’તિ. ચતુત્થં.

૫. સતિસુત્તં

૪૦૧. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘સતો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિહરેય્ય સમ્પજાનો. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસની’’.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમ્પજાનો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વિદિતા વેદના ઉપ્પજ્જન્તિ, વિદિતા ઉપટ્ઠહન્તિ, વિદિતા અબ્ભત્થં ગચ્છન્તિ. વિદિતા વિતક્કા ઉપ્પજ્જન્તિ, વિદિતા ઉપટ્ઠહન્તિ, વિદિતા અબ્ભત્થં ગચ્છન્તિ. વિદિતા સઞ્ઞા ઉપ્પજ્જન્તિ, વિદિતા ઉપટ્ઠહન્તિ, વિદિતા અબ્ભત્થં ગચ્છન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમ્પજાનો હોતિ. સતો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિહરેય્ય સમ્પજાનો. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસની’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. અઞ્ઞાસુત્તં

૪૦૨. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાના. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા દ્વિન્નં ફલાનં અઞ્ઞતરં ફલં પાટિકઙ્ખં – દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞા, સતિ વા ઉપાદિસેસે અનાગામિતા’’તિ. છટ્ઠં.

૭. છન્દસુત્તં

૪૦૩. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાના. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ કાયે કાયાનુપસ્સિનો વિહરતો યો કાયસ્મિં છન્દો સો પહીયતિ. છન્દસ્સ પહાના અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સિનો વિહરતો યો વેદનાસુ છન્દો સો પહીયતિ. છન્દસ્સ પહાના અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સિનો વિહરતો યો ચિત્તમ્હિ છન્દો સો પહીયતિ. છન્દસ્સ પહાના અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સિનો વિહરતો યો ધમ્મેસુ છન્દો સો પહીયતિ. છન્દસ્સ પહાના અમતં સચ્છિકતં હોતી’’તિ. સત્તમં.

૮. પરિઞ્ઞાતસુત્તં

૪૦૪. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાના. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ કાયે કાયાનુપસ્સિનો વિહરતો કાયો પરિઞ્ઞાતો હોતિ. કાયસ્સ પરિઞ્ઞાતત્તા અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સિનો વિહરતો વેદના પરિઞ્ઞાતા હોન્તિ. વેદનાનં પરિઞ્ઞાતત્તા અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સિનો વિહરતો ચિત્તં પરિઞ્ઞાતં હોતિ. ચિત્તસ્સ પરિઞ્ઞાતત્તા અમતં સચ્છિકતં હોતિ.

‘‘ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. તસ્સ ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સિનો વિહરતો ધમ્મા પરિઞ્ઞાતા હોન્તિ. ધમ્માનં પરિઞ્ઞાતત્તા અમતં સચ્છિકતં હોતી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. ભાવનાસુત્તં

૪૦૫. ‘‘ચતુન્નં, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનાનં ભાવનં દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ’’. ‘‘કતમા, ભિક્ખવે, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવના? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અયં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં ભાવના’’તિ. નવમં.

૧૦. વિભઙ્ગસુત્તં

૪૦૬. ‘‘સતિપટ્ઠાનઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ સતિપટ્ઠાનભાવનઞ્ચ સતિપટ્ઠાનભાવનાગામિનિઞ્ચ પટિપદં. તં સુણાથ’’. ‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનં’’.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનભાવના? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમુદયધમ્માનુપસ્સી કાયસ્મિં વિહરતિ, વયધમ્માનુપસ્સી કાયસ્મિં વિહરતિ, સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી કાયસ્મિં વિહરતિ, આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. સમુદયધમ્માનુપસ્સી વેદનાસુ વિહરતિ…પે… સમુદયધમ્માનુપસ્સી ચિત્તે વિહરતિ… સમુદયધમ્માનુપસ્સી ધમ્મેસુ વિહરતિ, વયધમ્માનુપસ્સી ધમ્મેસુ વિહરતિ, સમુદયવયધમ્માનુપસ્સી ધમ્મેસુ વિહરતિ, આતાપી સમ્પજાનો સતિમા, વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનભાવના.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનભાવનાગામિની પટિપદા? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાચા, સમ્માકમ્મન્તો, સમ્માઆજીવો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ, સમ્માસમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનભાવનાગામિની પટિપદા’’તિ. દસમં.

અનનુસ્સુતવગ્ગો ચતુત્થો.

તસ્સુદ્દાનં –

અનનુસ્સુતં વિરાગો, વિરદ્ધો ભાવના સતિ;

અઞ્ઞા છન્દં પરિઞ્ઞાય, ભાવના વિભઙ્ગેન ચાતિ.