૫. ચક્કવત્તિવગ્ગો

૧. વિધાસુત્તં

૨૨૨. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, અતીતમદ્ધાનં સમણા વા બ્રાહ્મણા વા તિસ્સો વિધા પજહિંસુ, સબ્બે તે સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા. યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, અનાગતમદ્ધાનં સમણા વા બ્રાહ્મણા વા તિસ્સો વિધા પજહિસ્સન્તિ, સબ્બે તે સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા. યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, એતરહિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા તિસ્સો વિધા પજહન્તિ, સબ્બે તે સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા. કતમેસં સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ. યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, અતીતમદ્ધાનં સમણા વા બ્રાહ્મણા વા તિસ્સો વિધા પજહિંસુ…પે… પજહિસ્સન્તિ…પે… પજહન્તિ, સબ્બે તે ઇમેસંયેવ સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા’’તિ. પઠમં.

૨. ચક્કવત્તિસુત્તં

૨૨૩. ‘‘રઞ્ઞો, ભિક્ખવે, ચક્કવત્તિસ્સ પાતુભાવા સત્તન્નં રતનાનં પાતુભાવો હોતિ. કતમેસં સત્તન્નં? ચક્કરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, હત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, અસ્સરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, મણિરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, ઇત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, ગહપતિરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, પરિણાયકરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ. રઞ્ઞો, ભિક્ખવે, ચક્કવત્તિસ્સ પાતુભાવા ઇમેસં સત્તન્નં રતનાનં પાતુભાવો હોતિ.

‘‘તથાગતસ્સ, ભિક્ખવે, પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગરતનાનં પાતુભાવો હોતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ રતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ રતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ. તથાગતસ્સ, ભિક્ખવે, પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ઇમેસં સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગરતનાનં પાતુભાવો હોતી’’તિ. દુતિયં.

૩. મારસુત્તં

૨૨૪. ‘‘મારસેનપ્પમદ્દનં વો, ભિક્ખવે, મગ્ગં દેસેસ્સામિ; તં સુણાથ. કતમો ચ, ભિક્ખવે, મારસેનપ્પમદ્દનો મગ્ગો? યદિદં – સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા. કતમે સત્ત? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગો – અયં ખો, ભિક્ખવે, મારસેનપ્પમદ્દનો મગ્ગો’’તિ. તતિયં.

૪. દુપ્પઞ્ઞસુત્તં

૨૨૫. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘દુપ્પઞ્ઞો એળમૂગો, દુપ્પઞ્ઞો એળમૂગો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ‘દુપ્પઞ્ઞો એળમૂગો’તિ વુચ્ચતી’’તિ? ‘‘સત્તન્નં ખો, ભિક્ખુ, બોજ્ઝઙ્ગાનં અભાવિતત્તા અબહુલીકતત્તા ‘દુપ્પઞ્ઞો એળમૂગો’તિ વુચ્ચતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખુ, સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં અભાવિતત્તા અબહુલીકતત્તા ‘દુપ્પઞ્ઞો એળમૂગો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પઞ્ઞવન્તસુત્તં

૨૨૬. ‘‘‘પઞ્ઞવા અનેળમૂગો, પઞ્ઞવા અનેળમૂગો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ‘પઞ્ઞવા અનેળમૂગો’તિ વુચ્ચતી’’તિ? ‘‘સત્તન્નં ખો, ભિક્ખુ, બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ‘પઞ્ઞવા અનેળમૂગો’તિ વુચ્ચતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખુ, સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ‘પઞ્ઞવા અનેળમૂગો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દલિદ્દસુત્તં

૨૨૭. ‘‘‘દલિદ્દો, દલિદ્દો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ‘દલિદ્દો’તિ વુચ્ચતી’’તિ? ‘‘સત્તન્નં ખો, ભિક્ખુ, બોજ્ઝઙ્ગાનં અભાવિતત્તા અબહુલીકતત્તા ‘દલિદ્દો’તિ વુચ્ચતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખુ, સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં અભાવિતત્તા અબહુલીકતત્તા ‘દલિદ્દો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. અદલિદ્દસુત્તં

૨૨૮. ‘‘‘અદલિદ્દો, અદલિદ્દો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ‘અદલિદ્દો’તિ વુચ્ચતી’’તિ? ‘‘સત્તન્નં ખો, ભિક્ખુ, બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ‘અદલિદ્દો’તિ વુચ્ચતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ …પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખુ, સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ‘અદલિદ્દો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. સત્તમં.

૮. આદિચ્ચસુત્તં

૨૨૯. ‘‘આદિચ્ચસ્સ, ભિક્ખવે, ઉદયતો એતં પુબ્બઙ્ગમં એતં પુબ્બનિમિત્તં, યદિદં – અરુણુગ્ગં. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ઉપ્પાદાય એતં પુબ્બઙ્ગમં એતં પુબ્બનિમિત્તં, યદિદં – કલ્યાણમિત્તતા. કલ્યાણમિત્તસ્સેતં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પાટિકઙ્ખં – સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેસ્સતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરિસ્સતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. અજ્ઝત્તિકઙ્ગસુત્તં

૨૩૦. ‘‘અજ્ઝત્તિકં, ભિક્ખવે, અઙ્ગન્તિ કરિત્વા નાઞ્ઞં એકઙ્ગમ્પિ સમનુપસ્સામિ સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ઉપ્પાદાય, યથયિદં – ભિક્ખવે, યોનિસોમનસિકારો. યોનિસોમનસિકારસમ્પન્નસ્સેતં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પાટિકઙ્ખં – સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેસ્સતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરિસ્સતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યોનિસોમનસિકારસમ્પન્નો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યોનિસોમનસિકારસમ્પન્નો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતી’’તિ. નવમં.

૧૦. બાહિરઙ્ગસુત્તં

૨૩૧. ‘‘બાહિરં, ભિક્ખવે, અઙ્ગન્તિ કરિત્વા નાઞ્ઞં એકઙ્ગમ્પિ સમનુપસ્સામિ સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં ઉપ્પાદાય, યથયિદં – ભિક્ખવે, કલ્યાણમિત્તતા. કલ્યાણમિત્તસ્સેતં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પાટિકઙ્ખં – સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેસ્સતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરિસ્સતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે ભાવેતિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે બહુલીકરોતી’’તિ. દસમં.

ચક્કવત્તિવગ્ગો પઞ્ચમો.

તસ્સુદ્દાનં –

વિધા ચક્કવત્તિ મારો, દુપ્પઞ્ઞો પઞ્ઞવેન ચ;

દલિદ્દો અદલિદ્દો ચ, આદિચ્ચઙ્ગેન તે દસાતિ.