૧૧. પઞ્ચગતિપેય્યાલવગ્ગો

૧. મનુસ્સચુતિનિરયસુત્તં

૧૧૭૨. અથ ખો ભગવા પરિત્તં નખસિખાયં પંસું આરોપેત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં – યો વાયં મયા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો, અયં વા મહાપથવી’’તિ? ‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં, યદિદં – મહાપથવી; અપ્પમત્તકાયં ભગવતા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો. સઙ્ખમ્પિ ન ઉપેતિ, ઉપનિધમ્પિ ન ઉપેતિ, કલભાગમ્પિ ન ઉપેતિ મહાપથવિં ઉપનિધાય ભગવતા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો’’તિ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. પઠમં.

૨. મનુસ્સચુતિતિરચ્છાનસુત્તં

૧૧૭૩. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. દુતિયં.

૩. મનુસ્સચુતિપેત્તિવિસયસુત્તં

૧૧૭૪. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. તતિયં.

૪-૫-૬. મનુસ્સચુતિદેવનિરયાદિસુત્તં

૧૧૭૫-૧૧૭૭. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે મનુસ્સા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. છટ્ઠં.

૭-૯. દેવચુતિનિરયાદિસુત્તં

૧૧૭૮-૧૧૮૦. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે દેવા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે દેવા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. નવમં.

૧૦-૧૨. દેવમનુસ્સનિરયાદિસુત્તં

૧૧૮૧-૧૧૮૩. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે દેવા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે દેવા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. દ્વાદસમં.

૧૩-૧૫. નિરયમનુસ્સનિરયાદિસુત્તં

૧૧૮૪-૧૧૮૬. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે નિરયા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે નિરયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. પન્નરસમં.

૧૬-૧૮. નિરયદેવનિરયાદિસુત્તં

૧૧૮૭-૧૧૮૯. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે નિરયા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે નિરયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. અટ્ઠારસમં.

૧૯-૨૧. તિરચ્છાનમનુસ્સનિરયાદિસુત્તં

૧૧૯૦-૧૧૯૨. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે તિરચ્છાનયોનિયા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે તિરચ્છાનયોનિયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. એકવીસતિમં.

૨૨-૨૪. તિરચ્છાનદેવનિરયાદિસુત્તં

૧૧૯૩-૧૧૯૫. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે તિરચ્છાનયોનિયા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે તિરચ્છાનયોનિયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. ચતુવીસતિમં.

૨૫-૨૭. પેત્તિમનુસ્સનિરયાદિસુત્તં

૧૧૯૬-૧૧૯૮. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા મનુસ્સેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે… પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. સત્તવીસતિમં.

૨૮-૨૯. પેત્તિદેવનિરયાદિસુત્તં

૧૧૯૯-૧૨૦૦. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા નિરયે પચ્ચાજાયન્તિ…પે… એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા તિરચ્છાનયોનિયા પચ્ચાજાયન્તિ…પે…. એકૂનતિંસતિમં.

૩૦. પેત્તિદેવપેત્તિવિસયસુત્તં

૧૨૦૧. …પે… ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અપ્પકા તે સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા દેવેસુ પચ્ચાજાયન્તિ; અથ ખો એતેવ બહુતરા સત્તા યે પેત્તિવિસયા ચુતા પેત્તિવિસયે પચ્ચાજાયન્તિ. તં કિસ્સ હેતુ? અદિટ્ઠત્તા ભિક્ખવે, ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ, દુક્ખસમુદયસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ, દુક્ખનિરોધસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ, દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ’’.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો, ‘અયં દુક્ખસમુદયો’તિ યોગો કરણીયો, ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ યોગો કરણીયો, ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ. તિંસતિમં.

પઞ્ચગતિપેય્યાલવગ્ગો એકાદસમો.

તસ્સુદ્દાનં –

મનુસ્સતો ચુતા છાપિ, દેવા ચુતા નિરયતો;

તિરચ્છાનપેત્તિવિસયા, તિંસમત્તો ગતિવગ્ગોતિ.

સચ્ચસંયુત્તં દ્વાદસમં.