૭. ખેત્તૂપમસુત્તં

૩૫૯. એકં સમયં ભગવા નાળન્દાયં વિહરતિ પાવારિકમ્બવને. અથ ખો અસિબન્ધકપુત્તો ગામણિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો અસિબન્ધકપુત્તો ગામણિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘નનુ, ભન્તે, ભગવા સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી વિહરતી’’તિ? ‘‘એવં, ગામણિ, તથાગતો સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી વિહરતી’’તિ. ‘‘અથ કિઞ્ચરહિ, ભન્તે, ભગવા એકચ્ચાનં સક્કચ્ચં ધમ્મં દેસેતિ, એકચ્ચાનં નો તથા સક્કચ્ચં ધમ્મં દેસેતી’’તિ? ‘‘તેન હિ, ગામણિ, તઞ્ઞેવેત્થ પટિપુચ્છિસ્સામિ. યથા તે ખમેય્ય તથા નં બ્યાકરેય્યાસિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, ઇધસ્સુ [ઇધ (સી. સ્યા. કં. પી.)] કસ્સકસ્સ ગહપતિનો તીણિ ખેત્તાનિ – એકં ખેત્તં અગ્ગં, એકં ખેત્તં મજ્ઝિમં, એકં ખેત્તં હીનં જઙ્ગલં ઊસરં પાપભૂમિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અસુ કસ્સકો ગહપતિ બીજાનિ પતિટ્ઠાપેતુકામો કત્થ પઠમં પતિટ્ઠાપેય્ય, યં વા અદું ખેત્તં અગ્ગં, યં વા અદું ખેત્તં મજ્ઝિમં, યં વા અદું ખેત્તં હીનં જઙ્ગલં ઊસરં પાપભૂમી’’તિ? ‘‘અસુ, ભન્તે, કસ્સકો ગહપતિ બીજાનિ પતિટ્ઠાપેતુકામો યં અદું ખેત્તં અગ્ગં તત્થ પતિટ્ઠાપેય્ય. તત્થ પતિટ્ઠાપેત્વા યં અદું ખેત્તં મજ્ઝિમં તત્થ પતિટ્ઠાપેય્ય. તત્થ પતિટ્ઠાપેત્વા યં અદું ખેત્તં હીનં જઙ્ગલં ઊસરં પાપભૂમિ તત્થ પતિટ્ઠાપેય્યપિ, નોપિ પતિટ્ઠાપેય્ય. તં કિસ્સ હેતુ? અન્તમસો ગોભત્તમ્પિ ભવિસ્સતી’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ગામણિ, યં અદું ખેત્તં અગ્ગં; એવમેવ મય્હં ભિક્ખુભિક્ખુનિયો. તેસાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં, સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? એતે હિ, ગામણિ, મંદીપા મંલેણા મંતાણા મંસરણા વિહરન્તિ. સેય્યથાપિ, ગામણિ, યં અદું ખેત્તં મજ્ઝિમં; એવમેવ મય્હં ઉપાસકઉપાસિકાયો. તેસં પાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં, સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? એતે હિ, ગામણિ, મંદીપા મંલેણા મંતાણા મંસરણા વિહરન્તિ. સેય્યથાપિ, ગામણિ, યં અદું ખેત્તં હીનં જઙ્ગલં ઊસરં પાપભૂમિ; એવમેવ મય્હં અઞ્ઞતિત્થિયા સમણબ્રાહ્મણપરિબ્બાજકા. તેસં પાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? અપ્પેવ નામ એકં પદમ્પિ આજાનેય્યું તં નેસં અસ્સ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયા’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ગામણિ, પુરિસસ્સ તયો ઉદકમણિકા – એકો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો અહારી અપરિહારી, એકો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો હારી પરિહારી, એકો ઉદકમણિકો છિદ્દો હારી પરિહારી. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અસુ પુરિસો ઉદકં નિક્ખિપિતુકામો કત્થ પઠમં નિક્ખિપેય્ય, યો વા સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો અહારી અપરિહારી, યો વા સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો હારી પરિહારી, યો વા સો ઉદકમણિકો છિદ્દો હારી પરિહારી’’તિ? ‘‘અસુ, ભન્તે, પુરિસો ઉદકં નિક્ખિપિતુકામો, યો સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો અહારી અપરિહારી તત્થ નિક્ખિપેય્ય, તત્થ નિક્ખિપિત્વા, યો સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો હારી પરિહારી તત્થ નિક્ખિપેય્ય, તત્થ નિક્ખિપિત્વા, યો સો ઉદકમણિકો છિદ્દો હારી પરિહારી તત્થ નિક્ખિપેય્યપિ, નોપિ નિક્ખિપેય્ય. તં કિસ્સ હેતુ? અન્તમસો ભણ્ડધોવનમ્પિ ભવિસ્સતી’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ગામણિ, યો સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો અહારી અપરિહારી; એવમેવ મય્હં ભિક્ખુભિક્ખુનિયો. તેસાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? એતે હિ, ગામણિ, મંદીપા મંલેણા મંતાણા મંસરણા વિહરન્તિ. સેય્યથાપિ, ગામણિ, યો સો ઉદકમણિકો અચ્છિદ્દો હારી પરિહારી; એવમેવ મય્હં ઉપાસકઉપાસિકાયો. તેસાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? એતે હિ, ગામણિ, મંદીપા મંલેણા મંતાણા મંસરણા વિહરન્તિ. સેય્યથાપિ, ગામણિ, યો સો ઉદકમણિકો છિદ્દો હારી પરિહારી; એવમેવ મય્હં અઞ્ઞતિત્થિયા સમણબ્રાહ્મણપરિબ્બાજકા. તેસાહં ધમ્મં દેસેમિ – આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેમિ. તં કિસ્સ હેતુ? અપ્પેવ નામ એકં પદમ્પિ આજાનેય્યું, તં નેસં અસ્સ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયા’’તિ. એવં વુત્તે, અસિબન્ધકપુત્તો ગામણિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભન્તે…પે… અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. સત્તમં.