૧૦. મણિચૂળકસુત્તં

૩૬૨. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન રાજન્તેપુરે રાજપરિસાય સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘‘કપ્પતિ સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં જાતરૂપરજતં, સાદિયન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, પટિગ્ગણ્હન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજત’’ન્તિ!

તેન ખો પન સમયેન મણિચૂળકો ગામણિ તસ્સં પરિસાયં નિસિન્નો હોતિ. અથ ખો મણિચૂળકો ગામણિ તં પરિસં એતદવોચ – ‘‘મા અય્યો [અય્યા (સી. પી.)] એવં અવચુત્થ. ન કપ્પતિ સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં જાતરૂપરજતં, ન સાદિયન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નપ્પટિગ્ગણ્હન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નિક્ખિત્તમણિસુવણ્ણા સમણા સક્યપુત્તિયા અપેતજાતરૂપરજતા’’તિ. અસક્ખિ ખો મણિચૂળકો ગામણિ તં પરિસં સઞ્ઞાપેતું. અથ ખો મણિચૂળકો ગામણિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મણિચૂળકો ગામણિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ, ભન્તે, રાજન્તેપુરે રાજપરિસાય સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘કપ્પતિ સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં જાતરૂપરજતં, સાદિયન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, પટિગ્ગણ્હન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજત’ન્તિ. એવં વુત્તે, અહં, ભન્તે, તં પરિસં એતદવોચં – ‘મા અય્યો એવં અવચુત્થ. ન કપ્પતિ સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં જાતરૂપરજતં, ન સાદિયન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નપ્પટિગ્ગણ્હન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નિક્ખિત્તમણિસુવણ્ણા સમણા સક્યપુત્તિયા અપેતજાતરૂપરજતા’તિ. અસક્ખિં ખ્વાહં, ભન્તે, તં પરિસં સઞ્ઞાપેતું. કચ્ચાહં, ભન્તે, એવં બ્યાકરમાનો વુત્તવાદી ચેવ ભગવતો હોમિ, ન ચ ભગવન્તં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખામિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોમિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતી’’તિ?

‘‘તગ્ઘ ત્વં, ગામણિ, એવં બ્યાકરમાનો વુત્તવાદી ચેવ મે હોસિ, ન ચ મં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખસિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોસિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતિ. ન હિ, ગામણિ, કપ્પતિ સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં જાતરૂપરજતં, ન સાદિયન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નપ્પટિગ્ગણ્હન્તિ સમણા સક્યપુત્તિયા જાતરૂપરજતં, નિક્ખિત્તમણિસુવણ્ણા સમણા સક્યપુત્તિયા અપેતજાતરૂપરજતા. યસ્સ ખો, ગામણિ, જાતરૂપરજતં કપ્પતિ, પઞ્ચપિ તસ્સ કામગુણા કપ્પન્તિ. યસ્સ પઞ્ચ કામગુણા કપ્પન્તિ ( ) [(તસ્સપિ જાતરૂપરજતં કપ્પતિ,) (સ્યા. કં.)], એકંસેનેતં, ગામણિ, ધારેય્યાસિ અસ્સમણધમ્મો અસક્યપુત્તિયધમ્મોતિ. અપિ ચાહં, ગામણિ, એવં વદામિ – તિણં તિણત્થિકેન પરિયેસિતબ્બં, દારુ દારુત્થિકેન પરિયેસિતબ્બં, સકટં સકટત્થિકેન પરિયેસિતબ્બં, પુરિસો પુરિસત્થિકેન પરિયેસિતબ્બો [પરિયેસિતબ્બો’’તિ (?)]. નત્વેવાહં, ગામણિ, કેનચિ પરિયાયેન ‘જાતરૂપરજતં સાદિતબ્બં પરિયેસિતબ્બ’ન્તિ વદામી’’તિ. દસમં.