૨. યમકવગ્ગો

૧. પઠમપુબ્બેસમ્બોધસુત્તં

૧૩. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘પુબ્બેવ મે, ભિક્ખવે, સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સેવ સતો એતદહોસિ – ‘કો નુ ખો ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો, કો આદીનવો, કિં નિસ્સરણં? કો સોતસ્સ…પે… કો ઘાનસ્સ… કો જિવ્હાય… કો કાયસ્સ… કો મનસ્સ અસ્સાદો, કો આદીનવો, કિં નિસ્સરણ’ન્તિ? તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, એતદહોસિ – ‘યં ખો ચક્ખું પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો. યં ચક્ખું અનિચ્ચં દુક્ખં વિપરિણામધમ્મં, અયં ચક્ખુસ્સ આદીનવો. યો ચક્ખુસ્મિં છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં ચક્ખુસ્સ નિસ્સરણં. યં સોતં…પે… યં ઘાનં…પે… યં જિવ્હં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં જિવ્હાય અસ્સાદો. યં [યા (સી. સ્યા. કં. પી.)] જિવ્હા અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા, અયં જિવ્હાય આદીનવો. યો જિવ્હાય છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં જિવ્હાય નિસ્સરણં. યં કાયં…પે… યં મનં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં મનસ્સ અસ્સાદો. યં [યો (સી. સ્યા. કં. ક.)] મનો અનિચ્ચો દુક્ખો વિપરિણામધમ્મો, અયં મનસ્સ આદીનવો. યો મનસ્મિં છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં મનસ્સ નિસ્સરણ’’’ન્તિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં અજ્ઝત્તિકાનં આયતનાનં એવં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં, નેવ તાવાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ [સબ્બત્થાપિ એવમેવ ઇતિસદ્દેન સહ દિસ્સતિ] પચ્ચઞ્ઞાસિં. યતો ચ ખ્વાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં અજ્ઝત્તિકાનં આયતનાનં એવં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અથાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ પચ્ચઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ – ‘અકુપ્પા મે વિમુત્તિ [ચેતોવિમુત્તિ (સી. પી. ક.) એવમુપરિપિ], અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’’તિ. પઠમં.

૨. દુતિયપુબ્બેસમ્બોધસુત્તં

૧૪. ‘‘પુબ્બેવ મે, ભિક્ખવે, સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સેવ સતો એતદહોસિ – ‘કો નુ ખો રૂપાનં અસ્સાદો, કો આદીનવો, કિં નિસ્સરણં? કો સદ્દાનં…પે… કો ગન્ધાનં… કો રસાનં… કો ફોટ્ઠબ્બાનં… કો ધમ્માનં અસ્સાદો, કો આદીનવો, કિં નિસ્સરણ’ન્તિ? તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, એતદહોસિ – ‘યં ખો રૂપે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં રૂપાનં અસ્સાદો. યં રૂપા અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા, અયં રૂપાનં આદીનવો. યો રૂપેસુ છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં રૂપાનં નિસ્સરણં. યં સદ્દે… ગન્ધે… રસે… ફોટ્ઠબ્બે… યં ધમ્મે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં ધમ્માનં અસ્સાદો. યં ધમ્મા અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા, અયં ધમ્માનં આદીનવો. યો ધમ્મેસુ છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં ધમ્માનં નિસ્સરણ’’’ન્તિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં બાહિરાનં આયતનાનં એવં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં, નેવ તાવાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ પચ્ચઞ્ઞાસિં. યતો ચ ખ્વાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં બાહિરાનં આયતનાનં એવં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અથાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ પચ્ચઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ – ‘અકુપ્પા મે વિમુત્તિ, અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’’તિ. દુતિયં.

૩. પઠમઅસ્સાદપરિયેસનસુત્તં

૧૫. ‘‘ચક્ખુસ્સાહં, ભિક્ખવે, અસ્સાદપરિયેસનં અચરિં. યો ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો તદજ્ઝગમં. યાવતા ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. ચક્ખુસ્સાહં, ભિક્ખવે, આદીનવપરિયેસનં અચરિં. યો ચક્ખુસ્સ આદીનવો તદજ્ઝગમં. યાવતા ચક્ખુસ્સ આદીનવો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. ચક્ખુસ્સાહં, ભિક્ખવે, નિસ્સરણપરિયેસનં અચરિં. યં ચક્ખુસ્સ નિસ્સરણં તદજ્ઝગમં. યાવતા ચક્ખુસ્સ નિસ્સરણં, પઞ્ઞાય મે તં સુદિટ્ઠં. સોતસ્સાહં, ભિક્ખવે… ઘાનસ્સાહં, ભિક્ખવે… જિવ્હાયાહં ભિક્ખવે, અસ્સાદપરિયેસનં અચરિં. યો જિવ્હાય અસ્સાદો તદજ્ઝગમં. યાવતા જિવ્હાય અસ્સાદો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. જિવ્હાયાહં, ભિક્ખવે, આદીનવપરિયેસનં અચરિં. યો જિવ્હાય આદીનવો તદજ્ઝગમં. યાવતા જિવ્હાય આદીનવો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. જિવ્હાયાહં, ભિક્ખવે, નિસ્સરણપરિયેસનં અચરિં. યં જિવ્હાય નિસ્સરણં તદજ્ઝગમં. યાવતા જિવ્હાય નિસ્સરણં, પઞ્ઞાય મે તં સુદિટ્ઠં. મનસ્સાહં, ભિક્ખવે, અસ્સાદપરિયેસનં અચરિં. યો મનસ્સ અસ્સાદો તદજ્ઝગમં. યાવતા મનસ્સ અસ્સાદો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. મનસ્સાહં, ભિક્ખવે, આદીનવપરિયેસનં અચરિં. યો મનસ્સ આદીનવો તદજ્ઝગમં. યાવતા મનસ્સ આદીનવો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. મનસ્સાહં, ભિક્ખવે, નિસ્સરણપરિયેસનં અચરિં. યં મનસ્સ નિસ્સરણં તદજ્ઝગમં. યાવતા મનસ્સ નિસ્સરણં, પઞ્ઞાય મે તં સુદિટ્ઠં.

‘‘યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં અજ્ઝત્તિકાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં…પે… પચ્ચઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ – ‘અકુપ્પા મે વિમુત્તિ, અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’’તિ. તતિયં.

૪. દુતિયઅસ્સાદપરિયેસનસુત્તં

૧૬. ‘‘રૂપાનાહં, ભિક્ખવે, અસ્સાદપરિયેસનં અચરિં. યો રૂપાનં અસ્સાદો તદજ્ઝગમં. યાવતા રૂપાનં અસ્સાદો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. રૂપાનાહં, ભિક્ખવે, આદીનવપરિયેસનં અચરિં. યો રૂપાનં આદીનવો તદજ્ઝગમં. યાવતા રૂપાનં આદીનવો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. રૂપાનાહં, ભિક્ખવે, નિસ્સરણપરિયેસનં અચરિં. યં રૂપાનં નિસ્સરણં તદજ્ઝગમં. યાવતા રૂપાનં નિસ્સરણં, પઞ્ઞાય મે તં સુદિટ્ઠં. સદ્દાનાહં, ભિક્ખવે… ગન્ધાનાહં, ભિક્ખવે… રસાનાહં, ભિક્ખવે… ફોટ્ઠબ્બાનાહં, ભિક્ખવે… ધમ્માનાહં, ભિક્ખવે, અસ્સાદપરિયેસનં અચરિં. યો ધમ્માનં અસ્સાદો તદજ્ઝગમં. યાવતા ધમ્માનં અસ્સાદો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. ધમ્માનાહં, ભિક્ખવે, આદીનવપરિયેસનં અચરિં. યો ધમ્માનં આદીનવો તદજ્ઝગમં. યાવતા ધમ્માનં આદીનવો પઞ્ઞાય મે સો સુદિટ્ઠો. ધમ્માનાહં, ભિક્ખવે, નિસ્સરણપરિયેસનં અચરિં. યં ધમ્માનં નિસ્સરણં તદજ્ઝગમં. યાવતા ધમ્માનં નિસ્સરણં, પઞ્ઞાય મે તં સુદિટ્ઠં.

‘‘યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ઇમેસં છન્નં બાહિરાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં…પે… પચ્ચઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ – ‘અકુપ્પા મે વિમુત્તિ, અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પઠમનોચેઅસ્સાદસુત્તં

૧૭. ‘‘નો ચેદં, ભિક્ખવે, ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ચક્ખુસ્મિં સારજ્જેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ચક્ખુસ્સ અસ્સાદો તસ્મા સત્તા ચક્ખુસ્મિં સારજ્જન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, ચક્ખુસ્સ આદીનવો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ચક્ખુસ્મિં નિબ્બિન્દેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ચક્ખુસ્સ આદીનવો તસ્મા સત્તા ચક્ખુસ્મિં નિબ્બિન્દન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, ચક્ખુસ્સ નિસ્સરણં અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ચક્ખુસ્મા નિસ્સરેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ચક્ખુસ્સ નિસ્સરણં તસ્મા સત્તા ચક્ખુસ્મા નિસ્સરન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, સોતસ્સ અસ્સાદો અભવિસ્સ… નો ચેદં, ભિક્ખવે, ઘાનસ્સ અસ્સાદો અભવિસ્સ… નો ચેદં, ભિક્ખવે, જિવ્હાય અસ્સાદો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા જિવ્હાય સારજ્જેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ જિવ્હાય અસ્સાદો, તસ્મા સત્તા જિવ્હાય સારજ્જન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, જિવ્હાય આદીનવો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા જિવ્હાય નિબ્બિન્દેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ જિવ્હાય આદીનવો, તસ્મા સત્તા જિવ્હાય નિબ્બિન્દન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, જિવ્હાય નિસ્સરણં અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા જિવ્હાય નિસ્સરેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ જિવ્હાય નિસ્સરણં, તસ્મા સત્તા જિવ્હાય નિસ્સરન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, કાયસ્સ અસ્સાદો અભવિસ્સ… નો ચેદં, ભિક્ખવે, મનસ્સ અસ્સાદો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા મનસ્મિં સારજ્જેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ મનસ્સ અસ્સાદો, તસ્મા સત્તા મનસ્મિં સારજ્જન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, મનસ્સ આદીનવો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા મનસ્મિં નિબ્બિન્દેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ મનસ્સ આદીનવો, તસ્મા સત્તા મનસ્મિં નિબ્બિન્દન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, મનસ્સ નિસ્સરણં અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા મનસ્મા નિસ્સરેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ મનસ્સ નિસ્સરણં, તસ્મા સત્તા મનસ્મા નિસ્સરન્તિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, સત્તા ઇમેસં છન્નં અજ્ઝત્તિકાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞંસુ, નેવ તાવ, ભિક્ખવે, સત્તા સદેવકા લોકા સમારકા સબ્રહ્મકા સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય નિસ્સટા વિસઞ્ઞુત્તા વિપ્પમુત્તા વિમરિયાદીકતેન [વિપરિયાદિકતેન (સી. પી.), વિપરિયાદિકતેન (સ્યા. કં. ક.)] ચેતસા વિહરિંસુ. યતો ચ ખો, ભિક્ખવે, સત્તા ઇમેસં છન્નં અજ્ઝત્તિકાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞંસુ, અથ, ભિક્ખવે, સત્તા સદેવકા લોકા સમારકા સબ્રહ્મકા સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય નિસ્સટા વિસઞ્ઞુત્તા વિપ્પમુત્તા વિમરિયાદીકતેન ચેતસા વિહરન્તી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયનોચેઅસ્સાદસુત્તં

૧૮. ‘‘નો ચેદં, ભિક્ખવે, રૂપાનં અસ્સાદો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા રૂપેસુ સારજ્જેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ રૂપાનં અસ્સાદો, તસ્મા સત્તા રૂપેસુ સારજ્જન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, રૂપાનં આદીનવો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા રૂપેસુ નિબ્બિન્દેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ રૂપાનં આદીનવો, તસ્મા સત્તા રૂપેસુ નિબ્બિન્દન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, રૂપાનં નિસ્સરણં અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા રૂપેહિ નિસ્સરેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ રૂપાનં નિસ્સરણં, તસ્મા સત્તા રૂપેહિ નિસ્સરન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, સદ્દાનં… ગન્ધાનં… રસાનં… ફોટ્ઠબ્બાનં… ધમ્માનં અસ્સાદો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ધમ્મેસુ સારજ્જેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ધમ્માનં અસ્સાદો, તસ્મા સત્તા ધમ્મેસુ સારજ્જન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં આદીનવો અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ધમ્મેસુ નિબ્બિન્દેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ધમ્માનં આદીનવો, તસ્મા સત્તા ધમ્મેસુ નિબ્બિન્દન્તિ. નો ચેદં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં નિસ્સરણં અભવિસ્સ, નયિદં સત્તા ધમ્મેહિ નિસ્સરેય્યું. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અત્થિ ધમ્માનં નિસ્સરણં, તસ્મા સત્તા ધમ્મેહિ નિસ્સરન્તિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, સત્તા ઇમેસં છન્નં બાહિરાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞંસુ, નેવ તાવ, ભિક્ખવે, સત્તા સદેવકા લોકા સમારકા સબ્રહ્મકા સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય નિસ્સટા વિસઞ્ઞુત્તા વિપ્પમુત્તા વિમરિયાદીકતેન ચેતસા વિહરિંસુ. યતો ચ ખો, ભિક્ખવે, સત્તા ઇમેસં છન્નં બાહિરાનં આયતનાનં અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો, આદીનવઞ્ચ આદીનવતો, નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞંસુ, અથ, ભિક્ખવે, સત્તા સદેવકા લોકા સમારકા સબ્રહ્મકા સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય નિસ્સટા વિસઞ્ઞુત્તા વિપ્પમુત્તા વિમરિયાદીકતેન ચેતસા વિહરન્તી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમાભિનન્દસુત્તં

૧૯. ‘‘યો, ભિક્ખવે, ચક્ખું અભિનન્દતિ, દુક્ખં સો અભિનન્દતિ. યો દુક્ખં અભિનન્દતિ, અપરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો સોતં…પે… યો ઘાનં…પે… યો જિવ્હં અભિનન્દતિ, દુક્ખં સો અભિનન્દતિ. યો દુક્ખં અભિનન્દતિ, અપરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો કાયં…પે… યો મનં અભિનન્દતિ, દુક્ખં સો અભિનન્દતિ. યો દુક્ખં અભિનન્દતિ, અપરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’’તિ વદામિ.

‘‘યો ચ ખો, ભિક્ખવે, ચક્ખું નાભિનન્દતિ, દુક્ખં સો નાભિનન્દતિ. યો દુક્ખં નાભિનન્દતિ, પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો સોતં…પે… યો ઘાનં…પે… યો જિવ્હં નાભિનન્દતિ, દુક્ખં સો નાભિનન્દતિ. યો દુક્ખં નાભિનન્દતિ, પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો કાયં…પે… યો મનં નાભિનન્દતિ, દુક્ખં સો નાભિનન્દતિ. યો દુક્ખં નાભિનન્દતિ, પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’’તિ વદામિ. સત્તમં.

૮. દુતિયાભિનન્દસુત્તં

૨૦. ‘‘યો, ભિક્ખવે, રૂપે અભિનન્દતિ, દુક્ખં સો અભિનન્દતિ. યો દુક્ખં અભિનન્દતિ, અપરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો સદ્દે…પે… ગન્ધે… રસે… ફોટ્ઠબ્બે… ધમ્મે અભિનન્દતિ, દુક્ખં સો અભિનન્દતિ. યો દુક્ખં અભિનન્દતિ, અપરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’’તિ વદામિ.

‘‘યો ચ ખો, ભિક્ખવે, રૂપે નાભિનન્દતિ, દુક્ખં સો નાભિનન્દતિ. યો દુક્ખં નાભિનન્દતિ, પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્માતિ વદામિ. યો સદ્દે…પે… ગન્ધે… રસે… ફોટ્ઠબ્બે… ધમ્મે નાભિનન્દતિ, દુક્ખં સો નાભિનન્દતિ. યો દુક્ખં નાભિનન્દતિ, પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’’તિ વદામિ. અટ્ઠમં.

૯. પઠમદુક્ખુપ્પાદસુત્તં

૨૧. ‘‘યો, ભિક્ખવે, ચક્ખુસ્સ ઉપ્પાદો ઠિતિ અભિનિબ્બત્તિ પાતુભાવો, દુક્ખસ્સેસો ઉપ્પાદો, રોગાનં ઠિતિ, જરામરણસ્સ પાતુભાવો. યો સોતસ્સ…પે… યો ઘાનસ્સ… યો જિવ્હાય… યો કાયસ્સ… યો મનસ્સ ઉપ્પાદો ઠિતિ અભિનિબ્બત્તિ પાતુભાવો, દુક્ખસ્સેસો ઉપ્પાદો, રોગાનં ઠિતિ, જરામરણસ્સ પાતુભાવો.

‘‘યો ચ ખો, ભિક્ખવે, ચક્ખુસ્સ નિરોધો વૂપસમો અત્થઙ્ગમો, દુક્ખસ્સેસો નિરોધો, રોગાનં વૂપસમો, જરામરણસ્સ અત્થઙ્ગમો. યો સોતસ્સ… યો ઘાનસ્સ… યો જિવ્હાય… યો કાયસ્સ… યો મનસ્સ નિરોધો વૂપસમો અત્થઙ્ગમો, દુક્ખસ્સેસો નિરોધો, રોગાનં વૂપસમો, જરામરણસ્સ અત્થઙ્ગમો’’તિ. નવમં.

૧૦. દુતિયદુક્ખુપ્પાદસુત્તં

૨૨. ‘‘યો, ભિક્ખવે, રૂપાનં ઉપ્પાદો ઠિતિ અભિનિબ્બત્તિ પાતુભાવો, દુક્ખસ્સેસો ઉપ્પાદો, રોગાનં ઠિતિ, જરામરણસ્સ પાતુભાવો. યો સદ્દાનં…પે… યો ગન્ધાનં… યો રસાનં… યો ફોટ્ઠબ્બાનં… યો ધમ્માનં ઉપ્પાદો ઠિતિ અભિનિબ્બત્તિ પાતુભાવો, દુક્ખસ્સેસો ઉપ્પાદો, રોગાનં ઠિતિ, જરામરણસ્સ પાતુભાવો.

‘‘યો ચ ખો, ભિક્ખવે, રૂપાનં નિરોધો વૂપસમો અત્થઙ્ગમો, દુક્ખસ્સેસો નિરોધો, રોગાનં વૂપસમો, જરામરણસ્સ અત્થઙ્ગમો. યો સદ્દાનં…પે… યો ગન્ધાનં… યો રસાનં… યો ફોટ્ઠબ્બાનં… યો ધમ્માનં નિરોધો વૂપસમો અત્થઙ્ગમો, દુક્ખસ્સેસો નિરોધો, રોગાનં વૂપસમો, જરામરણસ્સ અત્થઙ્ગમો’’તિ. દસમં.

યમકવગ્ગો દુતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

સમ્બોધેન દુવે વુત્તા, અસ્સાદેન અપરે દુવે;

નો ચેતેન દુવે વુત્તા, અભિનન્દેન અપરે દુવે;

ઉપ્પાદેન દુવે વુત્તા, વગ્ગો તેન પવુચ્ચતીતિ.