૩. કુમ્મોપમસુત્તં

૨૪૦. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, કુમ્મો કચ્છપો સાયન્હસમયં અનુનદીતીરે ગોચરપસુતો અહોસિ. સિઙ્ગાલોપિ [સિગાલોપિ (સી. સ્યા. કં. પી.)] ખો, ભિક્ખવે, સાયન્હસમયં અનુનદીતીરે ગોચરપસુતો અહોસિ. અદ્દસા ખો, ભિક્ખવે, કુમ્મો કચ્છપો સિઙ્ગાલં દૂરતોવ ગોચરપસુતં. દિસ્વાન સોણ્ડિપઞ્ચમાનિ અઙ્ગાનિ સકે કપાલે સમોદહિત્વા અપ્પોસ્સુક્કો તુણ્હીભૂતો સઙ્કસાયતિ. સિઙ્ગાલોપિ ખો, ભિક્ખવે, અદ્દસ કુમ્મં કચ્છપં દૂરતોવ ગોચરપસુતં. દિસ્વાન યેન કુમ્મો કચ્છપો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા કુમ્મં કચ્છપં પચ્ચુપટ્ઠિતો અહોસિ – ‘યદાયં કુમ્મો કચ્છપો સોણ્ડિપઞ્ચમાનં અઙ્ગાનં અઞ્ઞતરં વા અઞ્ઞતરં વા અઙ્ગં અભિનિન્નામેસ્સતિ, તત્થેવ નં ગહેત્વા ઉદ્દાલિત્વા ખાદિસ્સામી’તિ. યદા ખો, ભિક્ખવે, કુમ્મો કચ્છપો સોણ્ડિપઞ્ચમાનં અઙ્ગાનં અઞ્ઞતરં વા અઞ્ઞતરં વા અઙ્ગં ન અભિનિન્નામિ, અથ સિઙ્ગાલો કુમ્મમ્હા નિબ્બિજ્જ પક્કામિ, ઓતારં અલભમાનો.

‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, તુમ્હેપિ મારો પાપિમા સતતં સમિતં પચ્ચુપટ્ઠિતો – ‘અપ્પેવ નામાહં ઇમેસં ચક્ખુતો વા ઓતારં લભેય્યં…પે… જિવ્હાતો વા ઓતારં લભેય્યં…પે… મનતો વા ઓતારં લભેય્ય’ન્તિ. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા વિહરથ. ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા મા નિમિત્તગ્ગાહિનો અહુવત્થ, મા અનુબ્યઞ્જનગ્ગાહિનો. યત્વાધિકરણમેનં ચક્ખુન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જથ, રક્ખથ ચક્ખુન્દ્રિયં, ચક્ખુન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જથ. સોતેન સદ્દં સુત્વા… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા… જિવ્હાય રસં સાયિત્વા… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા… મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય મા નિમિત્તગ્ગાહિનો અહુવત્થ, મા અનુબ્યઞ્જનગ્ગાહિનો. યત્વાધિકરણમેનં મનિન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જથ, રક્ખથ મનિન્દ્રિયં, મનિન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જથ. યતો તુમ્હે, ભિક્ખવે, ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા વિહરિસ્સથ, અથ તુમ્હેહિપિ મારો પાપિમા નિબ્બિજ્જ પક્કમિસ્સતિ, ઓતારં અલભમાનો – કુમ્મમ્હાવ સિઙ્ગાલો’’તિ.

‘‘કુમ્મો અઙ્ગાનિ સકે કપાલે,

સમોદહં ભિક્ખુ મનોવિતક્કે;

અનિસ્સિતો અઞ્ઞમહેઠયાનો,

પરિનિબ્બુતો નૂપવદેય્ય કઞ્ચી’’તિ. તતિયં;