૮. અત્થિનુખોપરિયાયસુત્તં

૧૫૩. ‘‘અત્થિ નુ ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય, અઞ્ઞત્ર રુચિયા, અઞ્ઞત્ર અનુસ્સવા, અઞ્ઞત્ર આકારપરિવિતક્કા, અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરેય્ય – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનામી’’તિ [પજાનાતીતિ (સ્યા. કં. પી. ક.)]? ‘‘ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા, ભગવંનેત્તિકા ભગવંપટિસરણા. સાધુ વત, ભન્તે, ભગવન્તંયેવ પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય, અઞ્ઞત્ર રુચિયા, અઞ્ઞત્ર અનુસ્સવા, અઞ્ઞત્ર આકારપરિવિતક્કા, અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરેય્ય – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનામી’’તિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પરિયાયો, યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય…પે… અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ પજાનામી’તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા સન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, અત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ. યં તં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા સન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, અત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ. અપિ નુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સદ્ધાય વા વેદિતબ્બા, રુચિયા વા વેદિતબ્બા, અનુસ્સવેન વા વેદિતબ્બા, આકારપરિવિતક્કેન વા વેદિતબ્બા, દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘નનુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા પઞ્ઞાય દિસ્વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘અયં ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય, અઞ્ઞત્ર રુચિયા, અઞ્ઞત્ર અનુસ્સવા, અઞ્ઞત્ર આકારપરિવિતક્કા, અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનામી’’તિ…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ જિવ્હાય રસં સાયિત્વા સન્તં વા અજ્ઝત્તં…પે… રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ. યં તં, ભિક્ખવે, જિવ્હાય રસં સાયિત્વા સન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, અત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અપિ નુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સદ્ધાય વા વેદિતબ્બા, રુચિયા વા વેદિતબ્બા, અનુસ્સવેન વા વેદિતબ્બા, આકારપરિવિતક્કેન વા વેદિતબ્બા, દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘નનુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા પઞ્ઞાય દિસ્વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘અયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય, અઞ્ઞત્ર રુચિયા, અઞ્ઞત્ર અનુસ્સવા, અઞ્ઞત્ર આકારપરિવિતક્કા, અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનામી’’તિ [પજાનાતીતિ (સ્યા. કં. પી. ક.)] …પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય સન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, અત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ. યં તં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય સન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, અત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અસન્તં વા અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહં, નત્થિ મે અજ્ઝત્તં રાગદોસમોહોતિ પજાનાતિ; અપિ નુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સદ્ધાય વા વેદિતબ્બા, રુચિયા વા વેદિતબ્બા, અનુસ્સવેન વા વેદિતબ્બા, આકારપરિવિતક્કેન વા વેદિતબ્બા, દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘નનુમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા પઞ્ઞાય દિસ્વા વેદિતબ્બા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘અયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ ભિક્ખુ અઞ્ઞત્રેવ સદ્ધાય, અઞ્ઞત્ર રુચિયા, અઞ્ઞત્ર અનુસ્સવા, અઞ્ઞત્ર આકારપરિવિતક્કા, અઞ્ઞત્ર દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનામી’’તિ. અટ્ઠમં.