૩. પઠમરૂપારામસુત્તં

૧૩૬. ‘‘રૂપારામા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા રૂપરતા રૂપસમ્મુદિતા. રૂપવિપરિણામવિરાગનિરોધા દુક્ખા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા વિહરન્તિ. સદ્દારામા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા સદ્દરતા સદ્દસમ્મુદિતા. સદ્દવિપરિણામવિરાગનિરોધા દુક્ખા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા વિહરન્તિ. ગન્ધારામા… રસારામા… ફોટ્ઠબ્બારામા… ધમ્મારામા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા ધમ્મરતા ધમ્મસમ્મુદિતા. ધમ્મવિપરિણામવિરાગનિરોધા દુક્ખા, ભિક્ખવે, દેવમનુસ્સા વિહરન્તિ. તથાગતો ચ ખો, ભિક્ખવે, અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો રૂપાનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ અસ્સાદઞ્ચ આદીનવં ચ નિસ્સરણઞ્ચ યથાભૂતં વિદિત્વા ન રૂપારામો ન રૂપરતો ન રૂપસમ્મુદિતો. રૂપવિપરિણામવિરાગનિરોધા સુખો, ભિક્ખવે, તથાગતો વિહરતિ. સદ્દાનં… ગન્ધાનં… રસાનં… ફોટ્ઠબ્બાનં… ધમ્માનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ અસ્સાદઞ્ચ આદીનવઞ્ચ નિસ્સરણઞ્ચ યથાભૂતં વિદિત્વા ન ધમ્મારામો, ન ધમ્મરતો, ન ધમ્મસમ્મુદિતો. ધમ્મવિપરિણામવિરાગનિરોધા સુખો, ભિક્ખવે, તથાગતો વિહરતિ’’. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

‘‘રૂપા સદ્દા રસા ગન્ધા, ફસ્સા ધમ્મા ચ કેવલા;

ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા ચ, યાવતત્થીતિ વુચ્ચતિ.

‘‘સદેવકસ્સ લોકસ્સ, એતે વો સુખસમ્મતા;

યત્થ ચેતે નિરુજ્ઝન્તિ, તં તેસં દુક્ખસમ્મતં.

‘‘સુખં [સુખન્તિ (સી.)] દિટ્ઠમરિયેભિ, સક્કાયસ્સ નિરોધનં;

પચ્ચનીકમિદં હોતિ, સબ્બલોકેન પસ્સતં.

‘‘યં પરે સુખતો આહુ, તદરિયા આહુ દુક્ખતો;

યં પરે દુક્ખતો આહુ, તદરિયા સુખતો વિદૂ.

‘‘પસ્સ ધમ્મં દુરાજાનં, સમ્મૂળ્હેત્થ અવિદ્દસુ;

નિવુતાનં તમો હોતિ, અન્ધકારો અપસ્સતં.

‘‘સતઞ્ચ વિવટં હોતિ, આલોકો પસ્સતામિ;

સન્તિકે ન વિજાનન્તિ, મગ્ગા [મગા (સી.)] ધમ્મસ્સ અકોવિદા.

‘‘ભવરાગપરેતેભિ, ભવરાગાનુસારીભિ [ભવસોતાનુસારિભિ (સ્યા. કં. પી.), ભવસોતાનુસારિહિ (સી.)];

મારધેય્યાનુપન્નેહિ, નાયં ધમ્મો સુસમ્બુધો.

‘‘કો નુ અઞ્ઞત્ર મરિયેભિ, પદં સમ્બુદ્ધુમરહતિ;

યં પદં સમ્મદઞ્ઞાય, પરિનિબ્બન્તિ અનાસવા’’તિ. તતિયં;