૪. પમાદવિહારીસુત્તં

૯૭. ‘‘પમાદવિહારિઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ અપ્પમાદવિહારિઞ્ચ. તં સુણાથ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પમાદવિહારી હોતિ? ચક્ખુન્દ્રિયં અસંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં બ્યાસિઞ્ચતિ [બ્યાસિચ્ચતિ (સી. સ્યા. કં.)]. ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યેસુ રૂપેસુ તસ્સ બ્યાસિત્તચિત્તસ્સ પામોજ્જં ન હોતિ. પામોજ્જે અસતિ પીતિ ન હોતિ. પીતિયા અસતિ પસ્સદ્ધિ ન હોતિ. પસ્સદ્ધિયા અસતિ દુક્ખં હોતિ. દુક્ખિનો ચિત્તં ન સમાધિયતિ. અસમાહિતે ચિત્તે ધમ્મા ન પાતુભવન્તિ. ધમ્માનં અપાતુભાવા પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ…પે… જિવ્હિન્દ્રિયં અસંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં બ્યાસિઞ્ચતિ જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યેસુ રસેસુ, તસ્સ બ્યાસિત્તચિત્તસ્સ…પે… પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ…પે… મનિન્દ્રિયં અસંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં બ્યાસિઞ્ચતિ મનોવિઞ્ઞેય્યેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ બ્યાસિત્તચિત્તસ્સ પામોજ્જં ન હોતિ. પામોજ્જે અસતિ પીતિ ન હોતિ. પીતિયા અસતિ પસ્સદ્ધિ ન હોતિ. પસ્સદ્ધિયા અસતિ દુક્ખં હોતિ. દુક્ખિનો ચિત્તં ન સમાધિયતિ. અસમાહિતે ચિત્તે ધમ્મા ન પાતુભવન્તિ. ધમ્માનં અપાતુભાવા પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પમાદવિહારી હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, અપ્પમાદવિહારી હોતિ? ચક્ખુન્દ્રિયં સંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં ન બ્યાસિઞ્ચતિ ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યેસુ રૂપેસુ, તસ્સ અબ્યાસિત્તચિત્તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વિહરતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. સમાહિતે ચિત્તે ધમ્મા પાતુભવન્તિ. ધમ્માનં પાતુભાવા અપ્પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ…પે… જિવ્હિન્દ્રિયં સંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં ન બ્યાસિઞ્ચતિ…પે… અપ્પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. મનિન્દ્રિયં સંવુતસ્સ, ભિક્ખવે, વિહરતો ચિત્તં ન બ્યાસિઞ્ચતિ, મનોવિઞ્ઞેય્યેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ અબ્યાસિત્તચિત્તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વિહરતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. સમાહિતે ચિત્તે ધમ્મા પાતુભવન્તિ. ધમ્માનં પાતુભાવા અપ્પમાદવિહારી ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, અપ્પમાદવિહારી હોતી’’તિ. ચતુત્થં.