૪. ઉપાદાનપરિપવત્તસુત્તં

૫૬. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, ઉપાદાનક્ખન્ધા. કતમે પઞ્ચ? રૂપુપાદાનક્ખન્ધો, વેદનુપાદાનક્ખન્ધો, સઞ્ઞુપાદાનક્ખન્ધો, સઙ્ખારુપાદાનક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણુપાદાનક્ખન્ધો. યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે ચતુપરિવટ્ટં યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં, નેવ તાવાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધોતિ પચ્ચઞ્ઞાસિં. યતો ચ ખ્વાહં, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે ચતુપરિવટ્ટં યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અથાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે…પે… સદેવમનુસ્સાય અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધોતિ પચ્ચઞ્ઞાસિં’’.

‘‘કથઞ્ચ ચતુપરિવટ્ટં? રૂપં અબ્ભઞ્ઞાસિં, રૂપસમુદયં અબ્ભઞ્ઞાસિં, રૂપનિરોધં અબ્ભઞ્ઞાસિં, રૂપનિરોધગામિનિં પટિપદં અબ્ભઞ્ઞાસિં; વેદનં… સઞ્ઞં… સઙ્ખારે… વિઞ્ઞાણં અબ્ભઞ્ઞાસિં, વિઞ્ઞાણસમુદયં અબ્ભઞ્ઞાસિં, વિઞ્ઞાણનિરોધં અબ્ભઞ્ઞાસિં, વિઞ્ઞાણનિરોધગામિનિં પટિપદં અબ્ભઞ્ઞાસિં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, રૂપં? ચત્તારો ચ મહાભૂતા ચતુન્નઞ્ચ મહાભૂતાનં ઉપાદાય રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, રૂપં. આહારસમુદયા રૂપસમુદયો; આહારનિરોધા રૂપનિરોધો. અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો રૂપનિરોધગામિની પટિપદા, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ.

‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં રૂપં અભિઞ્ઞાય, એવં રૂપસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં રૂપનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં રૂપનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય રૂપસ્સ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્ના, તે સુપ્પટિપન્ના. યે સુપ્પટિપન્ના, તે ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ગાધન્તિ.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં રૂપં અભિઞ્ઞાય…પે… એવં રૂપનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય, રૂપસ્સ નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદા વિમુત્તા તે સુવિમુત્તા. યે સુવિમુત્તા તે કેવલિનો. યે કેવલિનો વટ્ટં તેસં નત્થિ પઞ્ઞાપનાય.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, વેદના? છયિમે, ભિક્ખવે, વેદનાકાયા – ચક્ખુસમ્ફસ્સજા વેદના, સોતસમ્ફસ્સજા વેદના, ઘાનસમ્ફસ્સજા વેદના, જિવ્હાસમ્ફસ્સજા વેદના, કાયસમ્ફસ્સજા વેદના, મનોસમ્ફસ્સજા વેદના. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, વેદના. ફસ્સસમુદયા વેદનાસમુદયો; ફસ્સનિરોધા વેદનાનિરોધો. અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો વેદનાનિરોધગામિની પટિપદા, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ.

‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં વેદનં અભિઞ્ઞાય, એવં વેદનાસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં વેદનાનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં વેદનાનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય વેદનાય નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્ના, તે સુપ્પટિપન્ના. યે સુપ્પટિપન્ના, તે ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ગાધન્તિ.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં વેદનં અભિઞ્ઞાય…પે… એવં વેદનાનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય…પે… વટ્ટં તેસં નત્થિ પઞ્ઞાપનાય.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સઞ્ઞા? છયિમે, ભિક્ખવે, સઞ્ઞાકાયા – રૂપસઞ્ઞા, સદ્દસઞ્ઞા, ગન્ધસઞ્ઞા, રસસઞ્ઞા, ફોટ્ઠબ્બસઞ્ઞા, ધમ્મસઞ્ઞા. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સઞ્ઞા. ફસ્સસમુદયા સઞ્ઞાસમુદયો; ફસ્સનિરોધા સઞ્ઞાનિરોધો. અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો સઞ્ઞાનિરોધગામિની પટિપદા, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ…પે… વટ્ટં તેસં નત્થિ પઞ્ઞાપનાય.

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, સઙ્ખારા? છયિમે, ભિક્ખવે, ચેતનાકાયા – રૂપસઞ્ચેતના, સદ્દસઞ્ચેતના, ગન્ધસઞ્ચેતના, રસસઞ્ચેતના, ફોટ્ઠબ્બસઞ્ચેતના, ધમ્મસઞ્ચેતના. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, સઙ્ખારા. ફસ્સસમુદયા સઙ્ખારસમુદયો; ફસ્સનિરોધા સઙ્ખારનિરોધો. અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો સઙ્ખારનિરોધગામિની પટિપદા, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ.

‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં સઙ્ખારે અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય સઙ્ખારાનં નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્ના, તે સુપ્પટિપન્ના. યે સુપ્પટિપન્ના, તે ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ગાધન્તિ.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં સઙ્ખારે અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં સઙ્ખારનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય સઙ્ખારાનં નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદા વિમુત્તા, તે સુવિમુત્તા. યે સુવિમુત્તા, તે કેવલિનો. યે કેવલિનો વટ્ટં તેસં નત્થિ પઞ્ઞાપનાય.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, વિઞ્ઞાણં? છયિમે, ભિક્ખવે, વિઞ્ઞાણકાયા – ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, સોતવિઞ્ઞાણં, ઘાનવિઞ્ઞાણં, જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, કાયવિઞ્ઞાણં, મનોવિઞ્ઞાણં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, વિઞ્ઞાણં. નામરૂપસમુદયા વિઞ્ઞાણસમુદયો; નામરૂપનિરોધા વિઞ્ઞાણનિરોધો. અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો વિઞ્ઞાણનિરોધગામિની પટિપદા, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ.

‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં વિઞ્ઞાણં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય વિઞ્ઞાણસ્સ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્ના, તે સુપ્પટિપન્ના. યે સુપ્પટિપન્ના, તે ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ગાધન્તિ.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા એવં વિઞ્ઞાણં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણસમુદયં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણનિરોધં અભિઞ્ઞાય, એવં વિઞ્ઞાણનિરોધગામિનિં પટિપદં અભિઞ્ઞાય વિઞ્ઞાણસ્સ નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદા વિમુત્તા, તે સુવિમુત્તા. યે સુવિમુત્તા, તે કેવલિનો. યે કેવલિનો વટ્ટં તેસં નત્થિ પઞ્ઞાપનાયા’’તિ. ચતુત્થં.