૪. ગોમયપિણ્ડસુત્તં

૯૬. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, કિઞ્ચિ રૂપં યં રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મં સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતિ? અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, કાચિ વેદના યા વેદના નિચ્ચા ધુવા સસ્સતા અવિપરિણામધમ્મા સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતિ? અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, કાચિ સઞ્ઞા યા સઞ્ઞા…પે… અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, કેચિ સઙ્ખારા યે સઙ્ખારા નિચ્ચા ધુવા સસ્સતા અવિપરિણામધમ્મા સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સન્તિ? અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, કિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં, યં વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મં સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતી’’તિ? ‘‘નત્થિ ખો, ભિક્ખુ, કિઞ્ચિ રૂપં, યં રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મં સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતિ. નત્થિ ખો, ભિક્ખુ, કાચિ વેદના… કાચિ સઞ્ઞા… કેચિ સઙ્ખારા… કિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં, યં વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મં સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતી’’તિ.

અથ ખો ભગવા પરિત્તં ગોમયપિણ્ડં પાણિના ગહેત્વા તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘એત્તકોપિ ખો, ભિક્ખુ, અત્તભાવપટિલાભો નત્થિ નિચ્ચો ધુવો સસ્સતો અવિપરિણામધમ્મો સસ્સતિસમં તથેવ ઠસ્સતિ. એત્તકો ચેપિ, ભિક્ખુ, અત્તભાવપટિલાભો અભવિસ્સ નિચ્ચો ધુવો સસ્સતો અવિપરિણામધમ્મો, નયિદં બ્રહ્મચરિયવાસો પઞ્ઞાયેથ સમ્મા દુક્ખક્ખયાય. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખુ, એત્તકોપિ અત્તભાવપટિલાભો નત્થિ નિચ્ચો ધુવો સસ્સતો અવિપરિણામધમ્મો, તસ્મા બ્રહ્મચરિયવાસો પઞ્ઞાયતિ સમ્મા દુક્ખક્ખયાય.

‘‘ભૂતપુબ્બાહં, ભિક્ખુ, રાજા અહોસિં ખત્તિયો મુદ્ધાવસિત્તો. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિનગરસહસ્સાનિ અહેસું કુસાવતી રાજધાનિપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિપાસાદસહસ્સાનિ અહેસું ધમ્મપાસાદપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિકૂટાગારસહસ્સાનિ અહેસું મહાબ્યૂહકૂટાગારપ્પમુખાનિ [મહાવિયૂહકૂટાગારપ્પમુખાનિ (દી. નિ. ૨.૨૬૩)]. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિપલ્લઙ્કસહસ્સાનિ અહેસું દન્તમયાનિ સારમયાનિ સોવણ્ણમયાનિ ગોણકત્થતાનિ પટિકત્થતાનિ પટલિકત્થતાનિ કદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણાનિ [કાદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણાનિ (સી.)] સઉત્તરચ્છદાનિ ઉભતોલોહિતકૂપધાનાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિનાગસહસ્સાનિ અહેસું સોવણ્ણાલઙ્કારાનિ સોવણ્ણદ્ધજાનિ હેમજાલપટિચ્છન્નાનિ ઉપોસથનાગરાજપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિઅસ્સસહસ્સાનિ અહેસું સોવણ્ણાલઙ્કારાનિ સોવણ્ણદ્ધજાનિ હેમજાલપટિચ્છન્નાનિ વલાહકઅસ્સરાજપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિરથસહસ્સાનિ અહેસું સોવણ્ણાલઙ્કારાનિ સોવણ્ણદ્ધજાનિ હેમજાલપટિચ્છન્નાનિ વેજયન્તરથપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ, રઞ્ઞો સતો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ ચતુરાસીતિમણિસહસ્સાનિ અહેસું મણિરતનપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ…પે… ચતુરાસીતિઇત્થિસહસ્સાનિ અહેસું સુભદ્દાદેવિપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ…પે… ચતુરાસીતિખત્તિયસહસ્સાનિ અહેસું અનુયન્તાનિ પરિણાયકરતનપ્પમુખાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ…પે… ચતુરાસીતિધેનુસહસ્સાનિ અહેસું દુકૂલસન્દનાનિ કંસૂપધારણાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ…પે… ચતુરાસીતિવત્થકોટિસહસ્સાનિ અહેસું ખોમસુખુમાનિ કોસેય્યસુખુમાનિ કમ્બલસુખુમાનિ કપ્પાસિકસુખુમાનિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખુ…પે… ચતુરાસીતિથાલિપાકસહસ્સાનિ અહેસું; સાયં પાતં ભત્તાભિહારો અભિહરિયિત્થ.

‘‘તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા નગરસહસ્સાનં એકઞ્ઞેવ તં નગરં હોતિ યમહં તેન સમયેન અજ્ઝાવસામિ – કુસાવતી રાજધાની. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા પાસાદસહસ્સાનં એકોયેવ સો પાસાદો હોતિ યમહં તેન સમયેન અજ્ઝાવસામિ – ધમ્મો પાસાદો. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા કૂટાગારસહસ્સાનં એકઞ્ઞેવ તં કૂટાગારં હોતિ યમહં તેન સમયેન અજ્ઝાવસામિ – મહાબ્યૂહં કૂટાગારં. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા પલ્લઙ્કસહસ્સાનં એકોયેવ સો પલ્લઙ્કો હોતિ યમહં તેન સમયેન પરિભુઞ્જામિ – દન્તમયો વા સારમયો વા સોવણ્ણમયો વા રૂપિયમયો વા. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા નાગસહસ્સાનં એકોયેવ સો નાગો હોતિ યમહં તેન સમયેન અભિરુહામિ – ઉપોસથો નાગરાજા. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા અસ્સસહસ્સાનં એકોયેવ સો અસ્સો હોતિ યમહં તેન સમયેન અભિરુહામિ – વલાહકો અસ્સરાજા. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા રથસહસ્સાનં એકોયેવ સો રથો હોતિ યમહં તેન સમયેન અભિરુહામિ – વેજયન્તો રથો. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા ઇત્થિસહસ્સાનં એકાયેવ સા ઇત્થી હોતિ યા મં તેન સમયેન પચ્ચુપટ્ઠાતિ – ખત્તિયાની વા વેલામિકા વા. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા વત્થકોટિસહસ્સાનં એકઞ્ઞેવ તં વત્થયુગં હોતિ યમહં તેન સમયેન પરિદહામિ – ખોમસુખુમં વા કોસેય્યસુખુમં વા કમ્બલસુખુમં વા કપ્પાસિકસુખુમં વા. તેસં ખો પન, ભિક્ખુ, ચતુરાસીતિયા થાલિપાકસહસ્સાનં એકોયેવ સો થાલિપાકો હોતિ યતો નાળિકોદનપરમં ભુઞ્જામિ તદુપિયઞ્ચ સૂપેય્યં [સૂપબ્યઞ્જનં (સ્યા. કં.)]. ઇતિ ખો, ભિક્ખુ, સબ્બે તે સઙ્ખારા અતીતા નિરુદ્ધા વિપરિણતા. એવં અનિચ્ચા ખો, ભિક્ખુ, સઙ્ખારા. એવં અદ્ધુવા ખો, ભિક્ખુ, સઙ્ખારા. એવં અનસ્સાસિકા ખો, ભિક્ખુ, સઙ્ખારા. યાવઞ્ચિદં, ભિક્ખુ, અલમેવ સબ્બસઙ્ખારેસુ નિબ્બિન્દિતું, અલં વિરજ્જિતું, અલં વિમુચ્ચિતુ’’ન્તિ. ચતુત્થં.