૧. સત્તધાતુસુત્તં

૯૫. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સત્તિમા, ભિક્ખવે, ધાતુયો. કતમા સત્ત? આભાધાતુ, સુભધાતુ, આકાસાનઞ્ચાયતનધાતુ, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનધાતુ, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનધાતુ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનધાતુ, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધધાતુ – ઇમા ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ધાતુયો’’તિ.

એવં વુત્તે, અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યા ચાયં, ભન્તે, આભાધાતુ યા ચ સુભધાતુ યા ચ આકાસાનઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનધાતુ યા ચ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનધાતુ યા ચ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધધાતુ – ઇમા નુ ખો, ભન્તે, ધાતુયો કિં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયન્તી’’તિ?

‘‘યાયં, ભિક્ખુ, આભાધાતુ – અયં ધાતુ અન્ધકારં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, સુભધાતુ – અયં ધાતુ અસુભં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, આકાસાનઞ્ચાયતનધાતુ – અયં ધાતુ રૂપં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનધાતુ – અયં ધાતુ આકાસાનઞ્ચાયતનં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનધાતુ – અયં ધાતુ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનધાતુ – અયં ધાતુ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતિ. યાયં, ભિક્ખુ, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધધાતુ – અયં ધાતુ નિરોધં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતી’’તિ.

‘‘યા ચાયં, ભન્તે, આભાધાતુ યા ચ સુભધાતુ યા ચ આકાસાનઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનધાતુ યા ચ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનધાતુ યા ચ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધધાતુ – ઇમા નુ ખો, ભન્તે, ધાતુયો કથં સમાપત્તિ પત્તબ્બા’’તિ?

‘‘યા ચાયં, ભિક્ખુ, આભાધાતુ યા ચ સુભધાતુ યા ચ આકાસાનઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનધાતુ યા ચ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનધાતુ – ઇમા ધાતુયો સઞ્ઞાસમાપત્તિ પત્તબ્બા. યાયં, ભિક્ખુ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનધાતુ – અયં ધાતુ સઙ્ખારાવસેસસમાપત્તિ પત્તબ્બા. યાયં, ભિક્ખુ, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધધાતુ – અયં ધાતુ નિરોધસમાપત્તિ પત્તબ્બા’’તિ. પઠમં.