૮. તિમ્બરુકસુત્તં

૧૮. સાવત્થિયં વિહરતિ. અથ ખો તિમ્બરુકો પરિબ્બાજકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો તિમ્બરુકો પરિબ્બાજકો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, સયંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ? ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ ભગવા અવોચ. ‘કિં પન, ભો ગોતમ, પરંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ? ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ ભગવા અવોચ. ‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ સુખદુક્ખ’ન્તિ? ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ ભગવા અવોચ. ‘કિં પન, ભો ગોતમ, અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં સુખદુક્ખ’ન્તિ? ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ ભગવા અવોચ. ‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, નત્થિ સુખદુક્ખ’ન્તિ? ‘ન ખો, તિમ્બરુક, નત્થિ સુખદુક્ખં; અત્થિ ખો, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખ’ન્તિ. ‘તેન હિ ભવં ગોતમો સુખદુક્ખં ન જાનાતિ, ન પસ્સતી’તિ? ‘ન ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખં ન જાનામિ, ન પસ્સામિ. જાનામિ ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખં; પસ્સામિ ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખ’’’ન્તિ.

‘‘‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, સયંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ વદેસિ. ‘કિં પન, ભો ગોતમ, પરંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ વદેસિ. ‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ સુખદુક્ખ’ન્તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ વદેસિ. ‘કિં પન, ભો ગોતમ, અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં સુખદુક્ખ’ન્તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘મા હેવં, તિમ્બરુકા’તિ વદેસિ. ‘કિં નુ ખો, ભો ગોતમ, નત્થિ સુખદુક્ખ’ન્તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘ન ખો, તિમ્બરુક, નત્થિ સુખદુક્ખં; અત્થિ ખો, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખ’ન્તિ વદેસિ. ‘તેન હિ ભવં ગોતમો સુખદુક્ખં ન જાનાતિ, ન પસ્સતી’તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘ન ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખં ન જાનામિ, ન પસ્સામિ. જાનામિ ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખં; પસ્સામિ ખ્વાહં, તિમ્બરુક, સુખદુક્ખ’ન્તિ વદેસિ. આચિક્ખતુ ચ મે ભવં ગોતમો સુખદુક્ખં. દેસેતુ ચ મે ભવં ગોતમો સુખદુક્ખ’’ન્તિ.

‘‘‘સા વેદના, સો વેદયતી’તિ ખો, તિમ્બરુક, આદિતો સતો ‘સયંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ એવમ્પાહં ન વદામિ. ‘અઞ્ઞા વેદના, અઞ્ઞો વેદયતી’તિ ખો, તિમ્બરુક, વેદનાભિતુન્નસ્સ સતો ‘પરંકતં સુખદુક્ખ’ન્તિ એવમ્પાહં ન વદામિ. એતે તે, તિમ્બરુક, ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝેન તથાગતો ધમ્મં દેસેતિ – ‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ. અવિજ્જાય ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા સઙ્ખારનિરોધો; સઙ્ખારનિરોધા વિઞ્ઞાણનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતી’’’તિ.

એવં વુત્તે, તિમ્બરુકો પરિબ્બાજકો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે… એસાહં ભવન્તં ગોતમં સરણં ગચ્છામિ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. અટ્ઠમં.