૯. બાલપણ્ડિતસુત્તં

૧૯. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘અવિજ્જાનીવરણસ્સ, ભિક્ખવે, બાલસ્સ તણ્હાય સમ્પયુત્તસ્સ એવમયં કાયો સમુદાગતો. ઇતિ અયઞ્ચેવ કાયો બહિદ્ધા ચ નામરૂપં, ઇત્થેતં દ્વયં, દ્વયં પટિચ્ચ ફસ્સો સળેવાયતનાનિ [સળાયતનાનિ (ક.)], યેહિ ફુટ્ઠો બાલો સુખદુક્ખં પટિસંવેદયતિ એતેસં વા અઞ્ઞતરેન’’.

‘‘અવિજ્જાનીવરણસ્સ, ભિક્ખવે, પણ્ડિતસ્સ તણ્હાય સમ્પયુત્તસ્સ એવમયં કાયો સમુદાગતો. ઇતિ અયઞ્ચેવ કાયો બહિદ્ધા ચ નામરૂપં, ઇત્થેતં દ્વયં, દ્વયં પટિચ્ચ ફસ્સો સળેવાયતનાનિ, યેહિ ફુટ્ઠો પણ્ડિતો સુખદુક્ખં પટિસંવેદયતિ એતેસં વા અઞ્ઞતરેન’’.

‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, કો વિસેસો કો અધિપ્પયાસો [અધિપ્પાયો (સી. પી. ક.), અધિપ્પાયસો (સ્યા. કં.) અધિ + પ + યસુ + ણ + સી = અધિપ્પયાસો] કિં નાનાકરણં પણ્ડિતસ્સ બાલેના’’તિ? ‘‘ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા, ભગવંનેત્તિકા, ભગવંપટિસરણા. સાધુ વત, ભન્તે, ભગવન્તંયેવ પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ.

‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘યાય ચ, ભિક્ખવે, અવિજ્જાય નિવુતસ્સ બાલસ્સ યાય ચ તણ્હાય સમ્પયુત્તસ્સ અયં કાયો સમુદાગતો, સા ચેવ અવિજ્જા બાલસ્સ અપ્પહીના સા ચ તણ્હા અપરિક્ખીણા. તં કિસ્સ હેતુ? ન, ભિક્ખવે, બાલો અચરિ બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખક્ખયાય. તસ્મા બાલો કાયસ્સ ભેદા કાયૂપગો હોતિ, સો કાયૂપગો સમાનો ન પરિમુચ્ચતિ જાતિયા જરામરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ન પરિમુચ્ચતિ દુક્ખસ્માતિ વદામિ.

‘‘યાય ચ, ભિક્ખવે, અવિજ્જાય નિવુતસ્સ પણ્ડિતસ્સ યાય ચ તણ્હાય સમ્પયુત્તસ્સ અયં કાયો સમુદાગતો, સા ચેવ અવિજ્જા પણ્ડિતસ્સ પહીના, સા ચ તણ્હા પરિક્ખીણા. તં કિસ્સ હેતુ? અચરિ, ભિક્ખવે, પણ્ડિતો બ્રહ્મચરિયં સમ્મા દુક્ખક્ખયાય. તસ્મા પણ્ડિતો કાયસ્સ ભેદા ન કાયૂપગો હોતિ. સો અકાયૂપગો સમાનો પરિમુચ્ચતિ જાતિયા જરામરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. પરિમુચ્ચતિ દુક્ખસ્માતિ વદામિ. અયં ખો, ભિક્ખવે, વિસેસો, અયં અધિપ્પયાસો, ઇદં નાનાકરણં પણ્ડિતસ્સ બાલેન યદિદં બ્રહ્મચરિયવાસો’’તિ. નવમં.