૨. અરતિસુત્તં

૨૧૦. એકં સમયં…પે… આયસ્મા વઙ્ગીસો આળવિયં વિહરતિ અગ્ગાળવે ચેતિયે આયસ્મતા નિગ્રોધકપ્પેન ઉપજ્ઝાયેન સદ્ધિં. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા નિગ્રોધકપ્પો પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો વિહારં પવિસતિ, સાયં વા નિક્ખમતિ અપરજ્જુ વા કાલે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો વઙ્ગીસસ્સ અનભિરતિ ઉપ્પન્ના હોતિ, રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. અથ ખો આયસ્મતો વઙ્ગીસસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં; યસ્સ મે અનભિરતિ ઉપ્પન્ના, રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ; તં કુતેત્થ લબ્ભા, યં મે પરો અનભિરતિં વિનોદેત્વા અભિરતિં ઉપ્પાદેય્ય. યંનૂનાહં અત્તનાવ અત્તનો અનભિરતિં વિનોદેત્વા અભિરતિં ઉપ્પાદેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા વઙ્ગીસો અત્તનાવ અત્તનો અનભિરતિં વિનોદેત્વા અભિરતિં ઉપ્પાદેત્વા તાયં વેલાયં ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘અરતિઞ્ચ રતિઞ્ચ પહાય, સબ્બસો ગેહસિતઞ્ચ વિતક્કં;

વનથં ન કરેય્ય કુહિઞ્ચિ, નિબ્બનથો અરતો સ હિ ભિક્ખુ [સ ભિક્ખુ (ક.)].

‘‘યમિધ પથવિઞ્ચ વેહાસં, રૂપગતઞ્ચ જગતોગધં;

કિઞ્ચિ પરિજીયતિ સબ્બમનિચ્ચં, એવં સમેચ્ચ ચરન્તિ મુતત્તા.

‘‘ઉપધીસુ જના ગધિતાસે [ગથિતાસે (સી.)], દિટ્ઠસુતે પટિઘે ચ મુતે ચ;

એત્થ વિનોદય છન્દમનેજો, યો એત્થ ન લિમ્પતિ તં મુનિમાહુ.

‘‘અથ સટ્ઠિનિસ્સિતા સવિતક્કા, પુથૂ જનતાય અધમ્મા નિવિટ્ઠા;

ન ચ વગ્ગગતસ્સ કુહિઞ્ચિ, નો પન દુટ્ઠુલ્લભાણી સ ભિક્ખુ.

‘‘દબ્બો ચિરરત્તસમાહિતો, અકુહકો નિપકો અપિહાલુ;

સન્તં પદં અજ્ઝગમા મુનિ પટિચ્ચ, પરિનિબ્બુતો કઙ્ખતિ કાલ’’ન્તિ.